Wirusów grypy jest kilka, dla ludzi najgroźniejszy jest właśnie wirus typu A, który często mutuje, a szczepionki opracowywane są na bieżąco w oparciu o aktualne mutacje. Zakażenie wirusem grypy jest szczególnie niebezpieczne dla seniorów i małych dzieci, u nich choroba może wymagać nawet hospitalizacji.
Grypa typu A – objawy, leczenie i ile trwa? Kompletny poradnik
W serwisie Apteline.pl zgodnie z wizją Grupy NEUCA zależy nam na przekazywaniu treści najwyższej jakości – sprawdzonych informacji, eksperckiej wiedzy. Dlatego nasze teksty piszą i weryfikują specjaliści – farmaceuci i lekarze.
Wiedza w pigułce
- Grypa typu A to ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa układu oddechowego, która częściej niż inne typy grypy prowadzi do groźnych powikłań u dzieci i seniorów.
- Typowe objawy grypy typu A pojawiają się nagle i obejmują: wysoką gorączkę, silne bóle mięśni i głowy, uczucie rozbicia, kaszel, katar oraz ból gardła.
- Grypa typu A zwykle trwa 7–10 dni, przy czym wysoka gorączka utrzymuje się około 3–5 dni, a osłabienie może trwać nawet przez miesiąc.
- Leczenie grypy typu A polega głównie na leczeniu objawowym, a leki przeciwwirusowe (np. oseltamiwir) są najskuteczniejsze, gdy zostaną włączone w ciągu 48 godzin od pojawienia się pierwszych objawów.
- Największe ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań dotyczy osób powyżej 65. roku życia, małych dzieci, kobiet w ciąży, osób z chorobami przewlekłymi oraz z obniżoną odpornością, dlatego szczególnie im zaleca się coroczne szczepienie przeciw grypie.
Czym jest grypa typu A? Czym się różni od grypy B i C?
Grypa to choroba wirusowa układu oddechowego. Za zachorowania na grypę wśród ludzi odpowiadają wirusy grypy typu A, B i C. Każdy ma inną zakaźność, wywołuje inny przebieg choroby i powikłania:
- grypa typu A – ostra, wysoce zaraźliwa, wywoływana jest przez wirusa Influenza A, którym zarazić mogą się nie tylko ludzie, ale również zwierzęta, np. konie lub świnie, a także ptaki. Za wystąpienie grypy sezonowej odpowiadają przeważnie wirusy typu H1N1 oraz H3N2;
- grypa typu B – wirus grypy typu B należy do rodziny ortomykowirusów. Wirus jest mniej agresywny od typu A, charakteryzuje się mniejszą zakaźnością, rzadko mutuje. Objawy choroby przypominają infekcję spowodowaną typem A i obejmują bóle mięśniowe, ból gardła, ból głowy, nieżyt nosa, kaszel, wysoką gorączkę. Czasami zdarzają się powikłania;
- grypa typu C – bardzo łagodna odmiana wirusa, objawy zakażenia są lekkie do umiarkowanych.
Aby rozpoznać typ wirusa, który odpowiada za infekcję, należy wykonać badanie RT-PCR, pozwalające na identyfikację kodu genetycznego patogenu chorobotwórczego.
Objawy grypy typu A – jak wyglądają?
Grypa typu A daje bardzo charakterystyczne objawy – przyjmuje się, że są one niezmienne mimo licznych mutacji wirusa. Do objawów tych zaliczamy:
- wysoką gorączkę,
- bóle mięśni, oczu, głowy,
- uczucie ogólnego rozbicia,
- silne osłabienie,
- kaszel,
- katar,
- ból gardła.
Objawy grypy typu A są bardzo charakterystyczne – nie można ich pomylić z żadną inną chorobą.
Grypa typu A a przeziębienie – najważniejsze różnice
Objaw | Grypa typu A | Przeziębienie |
Początek objawów | Objawy pojawiają się nagle, nie rozwijają się powoli i są bardzo intensywne. | Objawy rozwijają się powoli, stopniowo narastają. |
Samopoczucie ogólne | Bardzo silne uczucie rozbicia. | Niewielkie poczucie rozbicia. |
Bóle mięśni i stawów | Silne bóle mięśni, a nawet stawów. | Pacjent nie odczuwa bólu mięśni. |
Gorączka | Wysoka gorączka. | Zwykle nie ma wysokiej temperatury. |
Dolegliwości nosa | Katar nie jest dominujący. | Dominuje katar. |
Ryzyko powikłań | Ryzyko powikłań jest duże, zwłaszcza u osób z grup ryzyka. | Przeziębienie praktycznie nie powoduje powikłań. |
Grypa typu A – ile trwa choroba i osłabienie po grypie?
Grypa typu A trwa zazwyczaj od 7 do 10 dni, przy czym ostra faza z wysoką gorączką (powyżej 38 stopni Celsjusza) utrzymuje się najczęściej od 3 do 5 dni. Co ważne – osłabienie po chorobie może występować nawet przez miesiąc.
>> Osłabienie po grypie – jak się wzmocnić?
Kiedy po grypie typu A wrócić do pracy lub szkoły?
Przy zakażeniu wirusem grypy należy zostać w domu – zarówno w trakcie choroby, jak i 2-3 dni po ustąpieniu ostrych objawów, chociaż powrót do aktywności zawodowej lub nauki w szkole jest bezpieczny na dobę po ustąpieniu gorączki. Przyjmuje się pozostanie w domu na 5 do 7 dni od wystąpienia objawów, by nie zarażać innych. Wiele zależy jednak od stanu pacjenta oraz od osłabienia – w niektórych przypadkach zaleca się zostać w domu jeszcze kilka dni, aby zregenerować organizm.
Grypa typu A – leczenie objawowe krok po kroku
Grypa typu A jest chorobą wirusową, a więc stosowane jest leczenie objawowe. Często konieczne jest włączenie leków zmniejszających objawy, jak np. podanie leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, preparatów na kaszel lub leków na gardło o miejscowym działaniu przeciwbólowym. Większość tych preparatów dostępna jest w aptekach bez recepty.
Leki przeciwwirusowe w leczeniu grypy typu A
Lekarz, oceniając stan pacjenta, może podjąć decyzję o konieczności włączenia leczenia przeciwwirusowego. W przypadku terapii grypy opiera się ono na lekach na receptę, głównie inhibitorach neuraminidazy (oseltamiwir, zanamiwir), które hamują namnażanie się wirusa. Leczenie przeciwwirusowe najwyższą skuteczność wykazuje wtedy, kiedy wdrożone jest w ciągu 48 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. Terapia trwa zazwyczaj 5 dni i znacząco zmniejsza ryzyko powikłań. Leczenie przeciwwirusowe zalecane jest u osób z grup ryzyka (dzieci, seniorzy, osoby przewlekle chore lub z obniżoną odpornością). U pozostałych pacjentów zależy ono od oceny lekarza.
Ważne jest, aby chory na grypę zadbał o odpowiednie nawodnienie oraz regenerację, czyli sen i odpoczynek. Zalecana jest lekkostrawna dieta oraz unikanie czynności angażujących, także pracy zdalnej. Grypę powinno się dobrze wyleżeć, a prawidłowe leczenie objawowe zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań.
Powikłania po zakażeniu wirusem grypy typu A
Powikłania zakażenia wirusem grypy dotyczą głównie osób z grup ryzyka, ale mogą wystąpić u osób zupełnie zdrowych. Można je podzielić w zależności od układu, który obejmują:
- układ oddechowy: wirusowe lub wtórne bakteryjne zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok przynosowych, zapalenie ucha środkowego;
- układ krążenia: zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zaostrzenie zastoinowej niewydolności serca, chorobę wieńcową;
- układ nerwowy: zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół Guillaina-Barrégo, poprzeczne zapalenie rdzenia kręgowego;
- zapalenie nerek,
- rabdomioliza (rozpad mięśni),
- sepsę,
- niewydolność wielonarządową;
- zaostrzenie chorób przewlekłych.
Kto jest w grupie ryzyka ciężkiego przebiegu grypy typu A?
Z definicji osoby należące do grupy podwyższonego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy oraz wystąpienia powikłań to osoby, u których układ odpornościowy jest osłabiony lub występują u nich choroby przewlekłe. Zaliczamy do tej grupy:
- osoby powyżej 65. roku życia ze względu na naturalne osłabienie układu odpornościowego;
- dzieci – szczególnie poniżej 5. roku życia, a zwłaszcza dzieci poniżej 2. roku życia, ponieważ ich układ odpornościowy nadal się rozwija;
- kobiety ciężarne – zakażenie stanowi zagrożenie zarówno dla matki, jak i dla rozwijającego się płodu (szczególnie w 2. i 3. trymestrze);
- osoby z chorobami przewlekłymi, takimi jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc – POChP, chorobami układu krążenia (niewydolność serca, choroba wieńcowa, wady serca), cukrzyca, zaburzenia czynności nerek lub wątroby, choroby neurologiczne;
- osoby z obniżoną odpornością: zakażone wirusem HIV, chorujące na nowotwory, przyjmujące leki immunosupresyjne, po przeszczepach narządów oraz osoby otyłe (z wysokim wskaźnikiem BMI) i osoby unieruchomione.
Osoby z grup ryzyka powinny wykonywać coroczne szczepienia profilaktyczne.
>> Kalkulator BMI: oblicz BMI online. Jaka jest Twoja prawidłowa waga?
Grypa w ciąży – powikłania dla matki i dziecka
W ciąży kobiety mają osłabioną odporność, co sprzyja ciężkiemu przebiegowi grypy i powikłaniom, do których należą m. in. poronienie czy przedwczesny poród. Największe ryzyko powikłań występuje w 1. trymestrze (poronienie) oraz 3. trymestrze (poród przedwczesny, niska masa urodzeniowa).
- W leczeniu grypy u kobiet w ciąży kluczowe jest szybkie obniżanie wysokiej gorączki (najbezpieczniejszy jest paracetamol) oraz odpoczynek. Objawy grypy u ciężarnej są klasyczne, ale konieczna jest konsultacja lekarska i monitorowanie stanu zdrowia.
- Jeśli pojawiają się trudności z oddychaniem, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, wysoka gorączka nieobniżająca się po lekach, zmniejszona ruchliwość płodu, to należy jak najszybciej udać się do szpitala.
Grypa może powodować nie tylko powikłania u kobiety (klasyczne powikłania, wymienione niżej), ale także u płodu. Do powikłań wpływających na ciążę zaliczamy:
- poród przedwczesny;
- poronienie lub obumarcie wewnątrzmaciczne płodu;
- niską masę urodzeniową dziecka;
- wystąpienie wad rozwojowych (ryzyko związane z bardzo wysoką gorączką w I trymestrze).
Dla kobiet w ciąży szczepienie przeciwko grypie jest refundowane (stan na sezony 2024/2025 i 2025/2026), a wykonać je można na każdym etapie ciąży. O wątpliwościach warto porozmawiać z lekarzem prowadzącym ciążę.
Szczepienie przeciw grypie typu A – kiedy i dlaczego warto?
Szczepienie przeciw grypie powinno być wykonywane co roku, najlepiej jeszcze przed sezonem zachorowań, czyli w okolicach września – października. Zaszczepić się można jednak także później pod warunkiem, że jest się zdrowym.
Refundacja szczepionki przeciw grypie w sezonie 2025/2026
W sezonie szczepień 2025/2026 szczepienia były:
- w pełni bezpłatne dla seniorów po 65. roku życia, kobiet w ciąży i połogu (do 6. tygodni po porodzie), a także dzieci od 6. miesiąca życia do 18. roku życia, bezpłatne szczepienie wymaga recepty od lekarza;
- częściowo refundowane w grupie osób od 18 do 64 lat (refundacja 50 proc., co oznacza dopłatę ok. 26-27 zł).
Sam zabieg odbywa się w przychodni lub aptece.
Ile kosztuje szczepionka przeciw grypie typu A prywatnie?
Koszt szczepionki zakupionej prywatnie to około 100 zł.
>> Katar - krople do nosa, spray do nosa, tabletki na katar, maść do nosa, aerozol
Najczęściej zadawane pytania o grypę typu A (FAQ)
Grypa typu A jest wysoce zaraźliwa. Zaleca się pozostanie w domu około tygodnia od wystąpienia objawów, aby uniknąć zarażania innych.
Choroby wirusowe, a taką jest grypa, nie są leczone antybiotykami. Stosowane jest leczenie objawowe.
Różnicą jest przede wszystkim rodzaj wirusa, natomiast objawy są dość podobne. Grypa typu B znacznie rzadziej powoduje powikłania.
Same objawy grypy typu A utrzymują się od 3 do 5 dni, natomiast osłabienie może występować nawet przez miesiąc po chorobie.
Charakterystyczne jest to, że objawy grypy typu A pojawiają się nagle i są intensywne. Obejmują gorączkę powyżej 38 stopni Celsjusza, bóle mięśni i stawów, ból głowy, często suchy kaszel i silne osłabienie.
- Kuchar, Ernest, i Leszek Szenborn. „Grypa – etiologia, epidemiologia, prewencja i leczenie w 2020 roku”. Geriatria 14 (2020): 107–117.
- Central and Eastern European Society for Technology Assessment in Health Care (CEESTAHC). Modelowy program profilaktyki grypy wśród dzieci w wieku 6–59 miesięcy. Kraków, 2020.
- „Czym jest, a czym nie jest grypa”. W: Grypa – kompendium dla lekarza praktyka. Wydanie 2. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2021.
- World Health Organization. Influenza Update, No. XX: Seasonal Influenza A(H3N2) Activity, 2020–2021. Geneva: WHO, 2021.
