Zapalenie mięśnia sercowego to poważna choroba kardiologiczna. Objawia się stanem zapalnym, który rozwija się w tkance mięśniowej, tworzącej mięsień sercowy. Do zapalenia mięśnia sercowego najczęściej dochodzi w wyniku powikłań po infekcjach wirusowych. Nieleczone ZMS może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu, uszkodzenia fragmentu mięśnia serca, do zatrzymania krążenia, a w skrajnych sytuacjach nawet do zgonu pacjenta.
Zapalenie mięśnia sercowego – objawy i przyczyny. Jakie badania zrobić?
Czym jest zapalenie mięśnia sercowego?
Istotą zapalenia mięśnia sercowego są zmiany zapalne w mięśniu sercowym wywołane infekcją gardła, dróg oddechowych czy zakażeniem ze strony układu pokarmowego. ZMS może być konsekwencją grypy i pojawić się nawet kilka tygodni po wystąpieniu jej objawów.
ZMS często mylone jest z zawałem. Niesłusznie, ponieważ zapalenie mięśnia sercowego dotyczy całego mięśnia (nierzadko także osierdzia lub wsierdzia), natomiast zawał to martwica jednego z jego fragmentów.
Zapalenie mięśnia sercowego częściej występuje u osób z obniżoną odpornością. Na rozwój tej choroby szczególnie narażone są osoby z chorobami współistniejącymi, wpływającymi na pracę układu odpornościowego. ZMS rzadko występuje u dzieci.
Zapalenie mięśnia sercowego może mieć różne odmiany. Te najbardziej znane to:
- piorunujące – nagły, wyraźny początek i gwałtowne narastanie objawów, które może doprowadzić do wstrząsu kardiogennego
- ostre – początek nie przebiega zbyt gwałtowanie, objawy ustępują po kilku tygodniach lub miesiącach
- przewlekłe – może przebiegać bezobjawowo, prowadzi do niewydolności serca.
Sprawdź: Leki na cholesterol, leki przeciwmiażdżycowe, suplementy diety
Przyczyny zapalenia mięśnia sercowego:
- powikłania po infekcji wirusowej (np. ospie, różyczce czy grypie)
- powikłania po infekcji bakteryjnej (np. pneumokoki, salmonella, gronkowce)
- powikłania po infekcjach pasożytniczych (tasiemiec, toksoplazmoza)
- grzyby, pierwotniaki, chlamydie
- czynniki wywołujące autoimmunizację (szczepionki)
- czynniki toksyczne (antybiotyki, leki przeciwgruźlicze, leki przeciwdrgawkowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne, diuretyki)
- choroby autoimmunologiczne
- choroby neurologiczne
- choroby metaboliczne
- powikłanie po Covid-19.
Zdarza się, że nie można wskazać jednoznacznej przyczyny zapalenia mięśnia sercowego.
Jak rozpoznać zapalenie mięśnia sercowego
Objawy są różnorodne i nieswoiste. U większości chorych stwierdza się w wywiadzie niedawne przebycie zakażenia wirusowego.
Najczęściej występujące objawy zapalenia mięśnia sercowego:
- uczucie duszności (zarówno w stanie wysiłku, jak i spoczynku)
- uczucie szybkiego bicia serca
- bladość
- ostry ból i ucisk w klatce piersiowej (ból często nasila się w trakcie ruchu)
- gorączka
- kołatanie serca (może nawet dojść do nagłego zatrzymania krążenia)
- obrzęki, szczególnie kończyn dolnych
- zaburzenia rytmu serca
- osłabienie
- ból głowy
- biegunka i wymioty
- szybkie męczenie się, nawet po niewielkim wysiłku
- ból mięśni
- mała różnica między wartościami ciśnienia skurczowego a rozkurczowego.
ZMS może także przebiegać bezobjawowo.
Sprawdź: Ciśnieniomierze
Zapalenie mięśnia sercowego – postępowanie
- W przypadku wystąpienia objawów wskazujących na ZMS, należy pilnie skontaktować się z lekarzem. Konsultacja ze specjalistą jest wskazana.
- Jeśli ból w klatce piersiowej jest silny, a w stanie spoczynku występują duszności, należy zadzwonić na numer 112.
Jak wygląda diagnoza zapalenia mięśnia sercowego
Diagnostyka pacjenta z podejrzeniem zapalenia mięśnia sercowego polega na zebraniu przez lekarza dokładnego wywiadu i wykonaniu badań obrazowych i laboratoryjnych.
Badania w diagnostyce ZMS:
- EKG (elektrodiagram)
- RTG klatki piersiowej
- USG serca
- morfologia krwi
- stężenie CRP
- OB (odczyn Biernackiego)
- stężenie troponin.
Jak leczyć zapalenie mięśnia sercowego?
Podstawowym celem leczenia ZMS jest zlikwidowanie przyczyny choroby, czyli np. infekcji, jak również kontrola zaburzeń rytmu serca. Zazwyczaj dobre rezultaty przynosi leczenie objawowe - w większości przypadków dochodzi do samowyleczenia.
U większości chorych nie dochodzi do powikłań, powracają oni do zdrowia.
Leczenie ZMS polega na:
- bezwględnym odpoczynku w łóżku
- ograniczeniu aktywności fizycznej przez co najmniej kilka miesięcy (chorym z utrzymującą się dysfunkcją mięśnia sercowego lub złożonymi zaburzeniami rytmu należy zalecać ograniczenie aktywności fizycznej przez całe życie)
- ograniczeniu picia alkoholu
- unikaniu NLPZ, czyli niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofenu czy aspiryny), ponieważ mogą nasilić objawy.
- w leczeniu zapalenia mięśnia sercowego o etiologii bakteryjnej stosuje się antybiotyki,
- wskazane jest stosowanie diety niskosodowej i zażywanie diuretyków.
Jak zapobiegać ryzyku zapalenia mięśnia sercowego?
Konieczne jest przestrzeganie zasad higieny, częste mycie rąk, dezynfekcja i unikanie kontaktu z osobami zakażonymi chorobami wirusowymi. Działanie profilaktyczne mają szczepienia ochronne np. przeciwko grypie.
Czytaj też: Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc. Czy zawał serca boli?
Źródła: Interna Szczeklika 2021
