Żółć w żołądku – czym grozi nadmiar? Domowe sposoby, leczenie farmakologiczne

Co to jest żółć?

Żółć to płynna wydzielina produkowana przez komórki wątroby (hepatocyty), a następnie gromadzona w pęcherzyku żółciowym i uwalniana do dwunastnicy. Ma żółtobrązowy lub żółtozielony kolor i gorzki smak. Stanowi mieszaninę kwasów żółciowych, fosfolipidów, cholesterolu, elektrolitów, produktów rozkładu hemoglobiny, a także toksyn i leków zmetabolizowanych przez wątrobę. 

Funkcje żółci 

Żółć jest niezbędna do trawienia pokarmów. Gdy zjemy tłusty posiłek, zostaje uwolniona z pęcherzyka żółciowego do dwunastnicy, gdzie bierze udział w rozkładzie tłuszczowych składników. Żółć odgrywa rolę emulgatora – dzięki jej obecności duże cząsteczki tłuszczu zostają rozbite na mniejsze fragmenty, które łatwiej ulegają strawieniu przy udziale enzymów jelitowych i trzustkowych. Ponadto żółć zapewnia optymalne pH dla działania innych enzymów trawiennych.  

Żółć w żołądku 

Podczas trawienia posiłku może następować cofanie żółci z dwunastnicy do żołądka. Jest to zjawisko fizjologiczne pod warunkiem, że po chwili żółć przedostająca się do żołądka zostaje przetransportowana z powrotem do dwunastnicy. Zaleganie żółci w żołądku jest zjawiskiem niepożądanym, które powoduje podrażnienie błony śluzowej żołądka, a nawet stan zapalny w jej obrębie. 

Przyczyny zalegania żółci w żołądku 

Nadmiar żółci w żołądku może świadczyć o zaburzeniach pracy układu pokarmowego. Do przyczyn takiego zjawiska należą: 

• częściowe wycięcie żołądka – np. w przypadku zaawansowanej choroby wrzodowej lub nowotworu żołądka; w takiej sytuacji dochodzi do utrudnienia odpływu żółci z powrotem do dwunastnicy 

• usunięcie pęcherzyka żółciowego (cholecystektomia) – w wyniku tego zabiegu dochodzi do niekontrolowanego wydzielania żółci do dwunastnicy 

• osłabienie perystaltyki układu pokarmowego – przykładem może być zaburzenie czynności nerwów w obrębie przewodu pokarmowego, np. w przebiegu cukrzycy 

• zaburzenia czynności zwieracza odźwiernika, czyli mięśnia oddzielającego żołądek od dwunastnicy 

• zniekształcenie żołądka – np. wywołane chorobą wrzodową; sprzyja zaleganiu żółci i utrudnia jej odpływ. 

Wpływ żółci na żołądek 

Zalegająca w żołądku żółć wykazuje negatywne działanie na śluzówkę żołądka i może prowadzić do wystąpienia żółciowego zapalenia żołądka. Wykazano, że składniki żółci (głównie kwasy tłuszczowe i sole kwasów żółciowych) mają następujące właściwości: 

• rozpuszczają ochronną warstwę lipidową na powierzchni błony śluzowej żołądka 

• zwiększają wydzielanie histaminy, która nasila krwawienie i przyczynia się do skurczowych bólów brzucha 

• zwiększają wydzielanie gastryny, a ta nasila wydzielanie kwasu solnego, przez co wzrasta szkodliwy wpływ żółci na śluzówkę 

• w dalszej fazie redukują ilość komórek okładzinowych żołądka, co prowadzi do bezkwaśności oraz rozwoju bakterii tlenowych i beztlenowych, a te zwiększają gastrotoksyczność żółci 

• zmniejszają możliwości regeneracyjne żołądka. 

Objawy żółci w żołądku 

Zalegająca w żołądku żółć może przez wiele miesięcy pozostawać zjawiskiem bezobjawowym. Pojawiające się objawy zależą od ilości zalegającej żółci i czasu jej zalegania w żołądku. Należą do nich: 

• silne bóle w nadbrzuszu (szczególnie w okolicy prawego górnego kwadrantu) 

• nudności 

• wymioty o żółtym zabarwieniu, które nie przynoszą ulgi 

• uczucie pełności po posiłku 

• gorzki posmak w ustach. 

>> Ból brzucha z lewej strony, ból żołądka, ból brzucha z prawej strony. Co oznacza?

Leczenie żółci w żołądku 

Pozostająca w żołądku żółć obniża komfort życia i zwiększa ryzyko wystąpienia poważnych konsekwencji zdrowotnych. Z tego powodu cofanie się nadmiernej ilości żółci do żołądka nie powinno być bagatelizowane. 

Leczenie farmakologiczne 

Podstawą leczenia tego zjawiska jest stosowanie odpowiednich leków, wśród których można wyróżnić: 

• leki prokinetyczne, np. metoklopramid, itopryd – mechanizm ich działania polega na przyspieszeniu perystaltyki przewodu pokarmowego 

• pochodne kwasu alginowego – substancje, które neutralizują żółć w żołądku i izolują ją od błony śluzowej 

• leki zmieniające skład żółci, np. kwas ursodeoksycholowy – zawierają kwasy żółciowe o znacznie mniejszej toksyczności, które izolują bardziej toksyczne składniki żółci i ograniczają ich kontakt z błoną śluzową 

• inhibitory pompy protonowej – zmniejszają wydzielanie kwasu solnego, dzięki czemu podwyższają pH w żołądku i zmniejszają toksyczny charakter żółci. 

Leczenie chirurgiczne 

Leczenie chirurgiczne mające na celu eliminację żółci z żołądka stosuje się u pacjentów, którzy mieli wcześniej częściowo usuwany żołądek lub usuwany pęcherzyk żółciowy. Podczas zabiegu modyfikuje się fragmenty jelita w taki sposób, aby ujście dróg żółciowych znajdowało się w jak największej odległości od żołądka. Dzięki temu nie następuje cofanie się żółci nawet przy zwolnionej perystaltyce układu pokarmowego czy zaburzonej pracy odźwiernika żołądka. 

Domowe sposoby na żółć w żołądku

Ważnym elementem zwalczania zjawiska cofania się żółci do żołądka jest dbałość o prawidłowe odżywianie. Zaleca się więc regularne spożywanie niewielkich porcji lekkostrawnych posiłków. Wskazane jest, aby jadłospis urozmaicały warzywa i owoce, produkty zbożowe czy chude mięso. Kłopotliwe objawy zastoju żółci w żołądku można znosić poprzez picie ziołowych naparów (z rumianku, kminku, lukrecji czy melisy).

>> Zioła i herbaty ziołowe – zioła na uspokojenie, mieszanki ziół, herbaty na odchudzanie i trawienie

Należy natomiast unikać spożywania pokarmów bogatych w tłuszcze, ponieważ wzmagają one wydzielanie żółci. Niewskazane są także słodycze, kawa, alkohol, gazowane napoje, ostre przyprawy i produkty wędzone.  

Ulgę w nieprzyjemnych objawach zalegania żółci w żołądku może również przynieść regularna aktywność fizyczna. Wykonywane ćwiczenia regulują perystaltykę przewodu pokarmowego i poprawiają przepływ żółci.

>> Nerwica żołądka – objawy, jak sobie z nią radzić