Cukrzyca a wysiłek fizyczny – czy diabetyk może uprawiać sport?

Cukrzyca a sport – jak aktywność fizyczna wpływa na stężenie glukozy we krwi?

W zależności od czasu trwania wysiłku fizycznego i intensywności ćwiczeń zmienia się stężenie cukru we krwi. Jednak zmiany poziomu cukru zależą od tego, czy pacjent jest leczony insuliną, czy też nie. W przypadku niedoboru insuliny po treningu zaobserwować można wzrost poziomu cukru, natomiast u diabetyków leczonych insuliną widoczny jest spadek stężenia cukru po wysiłku. Oznacza to, że podczas długotrwałego wysiłku fizycznego w pierwszym przypadku istnieje ryzyko wystąpienia hiperglikemii, a w drugim hipoglikemii. Dlatego właśnie aktywność fizyczna przez osoby chore na cukrzycę powinna być uprawiana w sposób przemyślany, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Wysiłek fizyczny w cukrzycy typu 1

Aktywność fizyczna u chorych na cukrzycę typu 1 pozwala lepiej kontrolować glikemię, korzystnie wpływa na wrażliwość na insulinę i zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycowych. Diabetyk powinien jednak przestrzegać kilku ważnych zasad, aby zapobiec wystąpieniu hipoglikemii związanej z wysiłkiem. Do najważniejszych należą:

• kontrola poziomu glukozy we krwi przed, w trakcie i po treningu, zarówno zaraz po jego zakończeniu, jak i po kilku godzinach,
• picie podczas ćwiczeń odżywczego napoju dla osób z cukrzycą,
• przyjmowanie dodatkowych węglowodanów przed wysiłkiem oraz co godzinę w trakcie wysiłku, a także po jego zakończeniu,
• unikanie ciężkiego wysiłku w czasie szczytu działania insuliny,
• unikanie wstrzykiwania insuliny w partie ciała zaangażowane w wysiłek fizyczny.

Na początku przygody ze sportem osobom chorującym na cukrzycę typu 1 zaleca się umiarkowany, ale regularny wysiłek, np. spacer. Z czasem wysiłek można zwiększać aż do uzyskania zadyszki. Codzienny trening może obejmować m.in. jazdę na rowerze, nordic walking, pływanie czy ćwiczenia rozciągające i aerobowe na macie.

Wysiłek fizyczny w cukrzycy typu 2

Aktywność fizyczna jest jedną z podstawowych metod leczenia cukrzycy typu 2. Ułatwia utrzymanie prawidłowej wagi ciała i uwrażliwia tkanki organizmu na działanie insuliny. Dzięki przełamaniu zjawiska insulinooporności pozwala zredukować dawki stosowanych na cukrzycę leków.

Osoby chore na cukrzycę typu 2 uprawiające aktywność fizyczną obowiązują te same zasady, co chorych na cukrzycę typu 1. Oznacza to, że powinni oni:

• monitorować stężenie glukozy przed, w trakcie i po wysiłku fizycznym,
• unikać podawania insuliny w miejsca najbardziej zaangażowane podczas ćwiczeń,
• unikać uprawiania sportu na szczycie działania insuliny.

Pacjentom chorującym na cukrzycę typu 2 zaleca się większość form wysiłku fizycznego po wcześniejszej konsultacji z lekarzem i pod warunkiem, że choroba jest pod kontrolą i nie występują żadne powikłania. Zalecane są m.in. spacery, gimnastyka, jazda na rowerze, jazda na rolkach, wszelkie gry w piłkę czy narciarstwo biegowe.

>> Znaczenie aktywności fizycznej w leczeniu cukrzycy typu 2.

Cukrzyca a wysiłek fizyczny – przeciwwskazania

Chory na cukrzycę uprawiający sport powinien zwracać uwagę na wyniki monitorowania glikemii. Przeciwwskazaniem do treningu jest stężenie glukozy we krwi większe niż 13,3 mmol/l (240 mg/dl), jeśli ketony w moczu nie były wcześniej monitorowane. W przypadku braku ketonów w moczu należy stosować się do poniższych zaleceń:

• cukrzyca typu 1 – wysiłek fizyczny nie jest wskazany przy glikemii 16,7 mmol/l (300 mg/dl) lub więcej,
• cukrzyca typu 2 – wysiłek fizyczny nie jest wskazany przy glikemii wyższej niż 22,2 mmol/l (400 mg/dl).

Kiedy diabetyk nie powinien ćwiczyć?

Oprócz niewyrównanej cukrzycy przeciwwskazaniem do aktywności fizycznej są takie dolegliwości jak:

• choroby serca,
• zapalenie żył,
• żółtaczka,
• niewydolność nerek,
• nadczynność tarczycy,
• kwasica cukrzycowa,
• cukrzycowe zmiany w siatkówce oka,
• retinopatia,
• neuropatia,
• nefropatia,
• powikłana ciąża.

Decyzja o podjęciu aktywności fizycznej przez diabetyka powinna zostać podjęta w porozumieniu z lekarzem.

Jakie sporty mogą uprawiać diabetycy?

Osoby chorujące na cukrzycę, zarówno typu 1, jak i typu 2, często zastanawiają się, jakie formy wysiłku są dla nich dozwolone. Ich wątpliwości najczęściej dotyczą treningów na siłowni i biegania.

Cukrzyca a bieganie

Jeśli u chorego nie występują przeciwwskazania, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby uprawiał trening biegowy. Jego intensywność powinna być jednak umiarkowana, a wysiłek uprawiany do uzyskania zadyszki. Oczywiście wcześniej warto omówić możliwość uprawiania tej formy aktywności ze swoim lekarzem.

Cukrzyca a siłownia

Cukrzycy mogą także ćwiczyć na siłowni, jeśli tylko mają na to ochotę i nie występują ku temu bezwzględne przeciwwskazania. Ważne jednak, aby wysiłek był umiarkowany. O wsparcie w planowaniu treningów siłowych warto poprosić trenera personalnego specjalizującego się w prowadzeniu osób zmagających się z cukrzycą.

>> Leczenie cukrzycy dietą – co jeść w cukrzycy typu 2.?