Szczepienie przeciwko RSV – zalecenia, kiedy wykonać, refundacja

Czym jest wirus RSV?

Zakażenie się RSV (z ang. respiratory syncytial virus), który atakuje drogi oddechowe, to nie tylko „przeziębienie”. Przebieg choroby może być zwłaszcza u osób starszych tak samo groźny jak grypa, a u niemowląt infekcja jest najczęstszą przyczyną zapalenia oskrzelików. U najbardziej narażonych osób zakażenie RSV często przebiega ciężej i prowadzi do zapalenia oskrzeli, zapalenia płuc, zaostrzenia chorób przewlekłych, a także do powikłań sercowych. U seniorów rośnie także ryzyko hospitalizacji w wyniku zakażenia wirusem.

Komu zaleca się szczepienie przeciwko RSV?

• Szczepienie na RSV jest zalecane u osób powyżej 65. roku życia, a także u osób po 60. roku życia z chorobami przewlekłymi oraz u osób dorosłych z obniżoną odpornością. W tej grupie zakażenie wirusem RSV może prowadzić do groźnych powikłań, w tym zapalenia płuc, niewydolności oddechowej, a także do hospitalizacji i niestety – zgonu.
• Co ważne, szczepienie jest zalecane kobietom w ciąży (w określonym okresie ciąży), ponieważ chroni niemowlę w pierwszych miesiącach życia, zmniejsza ryzyko ciężkich zakażeń RSV, zapalenia oskrzelików i hospitalizacji dziecka. Jest to tzw. ochrona bierna noworodka przez przeciwciała matczyne.
• W przypadku osób dorosłych ciepiących na choroby przewlekłe, jak choroby serca, nerek czy choroby nowotworowe, cukrzycę, choroby płuc oraz u pracowników służby zdrowia szczepienie może być rozważane wcześniej, w wieku 50–59 lat.
• Również w przypadku, kiedy lekarz uzna, że szczepienie przyniesie korzyść zdrowotną, warto rozważyć jego wykonanie.

Szczepienie przeciwko RSV – dla kogo nie jest zalecane?

• Dla zdrowych młodych dorosłych bez czynników ryzyka.
• Dla dzieci i niemowląt – w tej grupie stosuje się inne formy profilaktyki (np. przeciwciała monoklonalne u wybranych dzieci).

Szczepionki na RSV — dostępne preparaty

W Polsce dostępne są dwie szczepionki przeciw RSV – białkowe, bez żywego wirusa:

• dwuwalentna (zawiera dwa rodzaje białek) – może być podawana kobietom w ciąży w celu biernej ochrony niemowląt, dorosłym od 18. roku życia (ze szczególnymi zasadami refundacji);
• zawierająca jeden typ białka – przeznaczona dla dorosłych 60+ lat, 50–59 lat z podwyższonym ryzykiem zachorowania.

Szczepionki te nie są podawane jako seria dawek, lecz najczęściej jako jednorazowa dawka w sezonie (podanie domięśniowe).

Refundacja szczepienia przeciwko RSV

W Polsce szczepienia przeciw RSV są zalecane, ale nie obowiązkowe. Dla części osób są one refundowane z Narodowego Funduszu Zdrowia.

100% refundacji, czyli szczepionka bezpłatna przysługuje:

• kobietom w ciąży: szczepionka dwuwalentna refundowana 100%, przeznaczona do podania w ciąży w celu przekazania przeciwciał dziecku i ochrony niemowlęcia przed RSV. Konieczna jest recepta z odpowiednim kodem refundacyjnym (lista „ciąża+”).
• osobom w wieku 65 lat i więcej: refundacja dotyczy zarówno preparatu dwuwalentnego, jak i z jednym typem białka (gdy ten również został włączony do list refundowanych od października 2025 r.).

50% refundacji – częściowa pomoc finansowa przysługuje:

• osobom w wieku 60–64 lata – taka refundacja wymaga recepty z odpowiednim kodem (np. kod „S” dla seniorów).

Dla osób spoza powyższych grup wiekowych (np. 50–59 lat bez wskazań klinicznych) szczepienie jest odpłatne w całości – bez refundacji. Aby skorzystać z refundacji niezbędna jest recepta z kodem refundacyjnym.

>> Nowa lista leków refundowanych od 1 kwietnia 2026 – co zyskują pacjenci?

Ile kosztuje preparat do szczepienienia przeciwko RSV?

• Szczepionka dwuwalentna to koszt około 950–1100 zł za jedną dawkę bez refundacji.
• Szczepionka jednobiałkowa to koszt około 950–980 zł za jedną dawkę bez refundacji.

Kiedy się szczepić przeciw RSV?

Szczepienia przeciw RSV nie są coroczne, ale zaleca się je wykonać przed sezonem zachorowań na wirusa oddechowego (np. przed jesienią i zimą), bo wtedy ryzyko zakażenia wzrasta. Kobiety w ciąży mogą być szczepione w określonym okresie ciąży (najczęściej 24–36. tydzień ciąży, optymalnie 32–36).

Możliwe powikłania po szczepieniu przeciwko RSV

Najczęstsze odczyny ogólne pojawiają się w ciągu pierwszych 1–2 dni po szczepieniu. Mogą wystąpić zmęczenie, osłabienie, bóle mięśni i stawów, ból głowy, stan podgorączkowy lub gorączka, dreszcze, uczucie rozbicia. Objawy są zazwyczaj łagodne lub umiarkowane, a w razie ich nasilenia zaleca się odpoczynek, nawodnienie oraz w razie potrzeby przyjmowanie paracetamolu lub ibuprofenu (jeśli nie ma przeciwwskazań).

Szczepienie przeciwko RSV w ciąży

Zalecany okres, w którym należy wykonać szczepienie, to czas między 24. a 36. tygodniem ciąży (najczęściej 28.–32. tydzień). Wykonanie szczepienia w tym terminie umożliwia wytworzenie wysokiego poziomu przeciwciał, pozwala na ich skuteczne przekazanie dziecku przed porodem. Badania wykazały, że szczepienie w ciąży znacząco zmniejsza ryzyko ciężkiego zapalenia dolnych dróg oddechowych u niemowląt, hospitalizacji z powodu RSV, zapewnia ochronę dziecku głównie przez pierwsze 3–6 miesięcy życia. To właśnie w tym okresie wirus jest dla noworodka najbardziej niebezpieczny. 
U kobiet będących w ciąży stosuje się szczepionkę dwuwalentną. Nie może ona wywołać zakażenia RSV, a bezpieczeństwo szczepienia w ciąży jest wysokie – najczęściej pojawiają się ból w miejscu wkłucia, zmęczenie, ból głowy, bóle mięśni, stan podgorączkowy. Objawy są zwykle łagodne i krótkotrwałe. Dotychczasowe dane nie wskazują na to, by szczepienie matki powodowało zwiększone ryzyko wad wrodzonych u dziecka, nie wykazano też wzrostu ryzyka porodu przedwczesnego przy stosowaniu preparatu zgodnie z zaleceniami, a szczepionka nie zawiera żywego wirusa, więc nie zakaża płodu.

Przeciwwskazania do wykonania szczepienia przeciw RSV w ciąży:

• jeśli wystąpiła ciężka reakcja alergiczna na składniki szczepionki,
• kobieta ma ostrą infekcję z wysoką gorączką (szczepienie należy odroczyć).

>> Grypa w ciąży – co można stosować, jakie szczepienie wykonać?

Przeciwwskazania do szczepienia przeciwko RSV

Szczepionki nie powinny być podawane, jeśli:

• wystąpiła ciężka reakcja alergiczna (anafilaksja) po wcześniejszej dawce szczepionki przeciw RSV lub po którymkolwiek składniku szczepionki,
• wystąpiła ciężka reakcja alergiczna na składniki pomocnicze, np. adiuwanty, konserwanty, białka jaja lub inne wymienione w ulotce preparatu,
• pacjent miał reakcję anafilaktyczną po jakimkolwiek wcześniejszym szczepieniu, która wskazuje na ryzyko powtórzenia.

Szczepienie należy odroczyć, jeśli:

• pacjent ma ostre zakażenie z gorączką >38°C (szczepienie wykonuje się po ustąpieniu choroby),
• pacjent jest w trakcie zaostrzenia przewlekłej choroby (np. zaostrzenie POChP lub astmy) – decyzja zależy od lekarza,
• pacjent przyjmuje leki immunosupresyjne lub jest w okresie leczenia chemioterapią – lekarz ocenia, kiedy szczepienie będzie skuteczne i bezpieczne.

Zakażenie RSV – czy warto się szczepić?

Zalety szczepienia przeciwko RSV to przede wszystkim redukcja powikłań infekcji dróg oddechowych i zmniejszenie ryzyka ciężkiego przebiegu choroby i hospitalizacji z powodu RSV, szczególnie u seniorów i niemowląt. Szczepienie się kobiet w ciąży zapewnia też ochronę niemowlętom – przeciwciała przekazywane przez mamę mogą chronić dziecko nawet do 6. miesiąca życia!

>> Kalendarz szczepień obowiązkowych i zalecane szczepienia dla dzieci