Krzem, krzem organiczny – na co pomaga? Który krzem jest najlepiej przyswajany?

Co to jest krzem? Charakterystyka pierwiastka krzemu i jego właściwości

Krzem (Si, silicium) to pierwiastek chemiczny zaliczany do półmetali. Jest drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem na kuli ziemskiej (zaraz po tlenie) i stanowi 26% całości skorupy ziemskiej. Krzem wchodzi w skład aż 377 minerałów, wśród których najbardziej znany jest kwarc, czyli połączenie krzemu z tlenem (SiO2). Kwarc to odporny minerał, który występuje w piaskach, piaskowcach, granitach i glinach. Czysty krzem w postaci monokryształów wykorzystywany jest w wielu gałęziach przemysłu, m.in. w elektronice jako podstawowa część mikroprocesorów.

Krzem, pierwiastek życia – funkcja krzemu w organizmach żywych i roślinach

Krzem pełni istotną funkcję w metabolizmie organizmów żywych, głównie roślin, choć dla zwierząt i człowieka jest także istotnym składnikiem. Największe ilości krzemu (nawet 10-15%) zawierają organizmy, które pojawiły się na kuli ziemskiej stosunkowo wcześnie, np. okrzemki, sinice, widłaki, paprocie, skrzypy. Gatunki powstałe w późniejszych okresach zawierają w sobie głównie węgiel i azot, a zawartość krzemu nie przekracza 1%. Do roślin, w których krzem występuje w znaczących ilościach, można zaliczyć zboża i trawy oraz niektóre rośliny dwuliścienne.
Funkcja krzemu w roślinach nie jest dokładnie poznana. Przypuszcza się, że wchodzi on w skład ścian komórkowych, utrudnia wnikanie patogenów, zapobiega toksycznemu działaniu innych pierwiastków, a także zapewnia sztywność źdźbeł zbóż, traw i innych roślin.

Krzem w organizmie człowieka – na co pomaga i gdzie występuje?

Krzem to dla człowieka istotny mikroelement – trzeci pod względem zawartości w ludzkim organizmie (zaraz po żelazie i cynku). W dzieciństwie organizm człowieka zawiera nawet 7 gramów krzemu, co w odniesieniu do mniejszej masy całkowitej ciała stanowi spory odsetek. Ciało dorosłego człowieka zawiera już tylko 1-2 gramy krzemu, a jego największe stężenie odnotowuje się w nerkach, wątrobie, kościach, skórze, śledzionie oraz szybko rosnących komórkach włosów i paznokci. Wykazano, że najwięcej krzemu zawierają całkowicie zdrowe tkanki, a jego poziom drastycznie zmniejsza się u seniorów oraz w wyniku pewnych zmian chorobowych.

Krzem – właściwości zdrowotne: wpływ na kości, serce, odporność i detoksykację

Przez wiele lat uważano krzem za nieaktywną substancję, która przez swoją niedostępność dla żywych organizmów nie uczestniczy w reakcjach biochemicznych. Stosunkowo niedawno pierwiastek ten uznano za jeden z najistotniejszych elementów ludzkiego metabolizmu.
Choć szczegółowy mechanizm działania krzemu nie został jak dotąd w pełni poznany, wiadomo dziś, że uczestniczy on w następujących procesach w organizmie człowieka:

• jest niezbędny dla tworzenia i funkcjonowania tkanki łącznej, ponieważ odpowiada za rozwój kości, mineralizację macierzy kostnej, tworzenie kolagenu, rozwój narządów zbudowanych z tkanki łącznej (aorty i innych naczyń krwionośnych, tchawicy, chrząstek stawów, ścięgien, skóry i wytworów naskórka)
• reguluje poziom cholesterolu we krwi (obniża poziom cholesterolu LDL i VLDL), przez co chroni przed rozwojem zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych
• wpływa na aktywność układu odpornościowego – zwiększa proliferację limfocytów
• wykazuje działanie przeciwnowotworowe – ogranicza rozwój i rozprzestrzenianie zmian nowotworowych; związki krzemu podawane są chorym jednocześnie z cytostatykami
• wiąże metale ciężkie w nierozpuszczalne kompleksy – dzięki temu ogranicza ich wchłanianie i negatywne oddziaływanie na organizm; dotyczy to szczególnie glinu, który znany jest z działania neurotoksycznego i odgrywa istotną role w rozwoju choroby Alzheimera
• wpływa na metabolizm innych mikro- i makroelementów – szczególnie wapnia i magnezu, ale także miedzi i cynku.

Metabolizm krzemu – przyswajalność, wchłanianie i wydalanie z organizmu

Krzem dostaje się do organizmu wraz z pożywieniem. Krzemiany zawarte w produktach spożywczych ulegają przekształceniu przy udziale kwasu żołądkowego do przyswajalnej formy – kwasu ortokrzemowego. Związek ten wchłania się z przewodu pokarmowego do krwiobiegu, a następnie zostaje rozprowadzony do wszystkich tkanek i organów. Wchłonięciu ulega około 36% spożytego krzemu, a ilość ta zostaje wydalona z moczem w ciągu 48 godzin.

W czym jest krzem? Produkty bogate w krzem – gdzie go szukać w diecie

Krzem zawarty jest w pożywieniu w różnych formach. Najlepiej absorbowany jest kwas ortokrzemowy, który nie wymaga przekształcania w przewodzie pokarmowym. Związek ten występuje jedynie w płynach, a jego źródłem jest woda mineralna, piwo i wino.
Z kolei źródłem gorzej przyswajalnych krzemianów, które do wchłonięcia wymagają przekształcenia w żołądku, są następujące produkty spożywcze:

• ziarna zbóż (owies, jęczmień, pszenica, ryż)
• produkty zbożowe (makarony, płatki zbożowe, chleb)
• owoce (banany, ananasy, mango, rodzynki)
• warzywa (marchew, buraki, rzodkiewki, fasola, kukurydza, soczewica, soja, szpinak, ziemniaki, cebula)
• orzechy
• zioła i rośliny (szczególnie skrzyp polny, miodunka plamista, rdestowiec ostrokończysty)
• owoce morza.

Różne krzemiany używane są w produkcji żywności, gdzie pełnią funkcję stabilizatorów i środków przeciwzbrylających. Najczęściej używa się dwutlenku krzemu (E551), rzadziej węglanu krzemu, glinokrzemianu sodu, wodorokrzemianu magnezu (talk), bentonitu czy kaolinu. Związki te praktycznie nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego i nie stanowią źródła krzemu dla organizmu człowieka.

Zapotrzebowanie na krzem – ile krzemu dziennie potrzebuje organizm?

Średnie dzienne spożycie krzemu w populacji krajów europejskich wynosi 20-50 mg. Pozwala to na pokrycie dziennego zapotrzebowania na ten pierwiastek, które powinno wynosić 20-30 mg/dobę. Według zaleceń większych ilości krzemu powinni dostarczać do organizmu mężczyźni. Wykazano, że spożycie krzemu maleje wraz z wiekiem, co może predysponować do rozwoju pewnych chorób (miażdżycy, niewydolności serca, cukrzycy czy osteoporozy).

Niedobór krzemu – objawy braku krzemu w organizmie

Do rozwoju niedoboru krzemu może dochodzić u osób starszych, niedożywionych, stosujących restrykcyjne diety oraz spożywających żywność wysoko przetworzoną ubogą w produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce.
Objawami niedoboru krzemu w organizmie są:

• zaburzenia mineralizacji kości
• zaburzenia hormonalne
• zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe, co predysponuje do miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca
• przyspieszone starzenie skóry
• wypadanie włosów, ich łamliwość i rozdwajanie
• łamliwość paznokci
• osłabienie odporności.

Nadmiar krzemu – skutki uboczne i działania niepożądane

Krzem to składnik bezpieczny i mało toksyczny. Prawidłowo zbilansowana dieta dostarcza optymalnych ilości krzemu i niezwykle rzadko obserwuje się objawy jego nadmiaru w organizmie. Warto jednak nadmienić, że długotrwałe zażywanie preparatów zawierających spore ilości krzemu może prowadzić do rozwoju kamicy moczowej i niewłaściwego funkcjonowania nerek.
Na objawy nadmiaru krzemu narażone są szczególnie osoby cierpiące na niewydolność nerek oraz pacjenci dializowani. Przyjmowanie dużych ilości krzemu może wywoływać u nich objawy nefropatii, neuropatii oraz predysponować do chorób kości i schorzeń wątroby.

Krzem – na co pomaga i kto może go suplementować?

Krzem może być dostarczany do organizmu także w postaci suplementów diety. Preparaty zawierające krzem dedykowane są szczególnie osobom:

• starszym
• narażonym na choroby układu sercowo-naczyniowego
• stosującym diety niskokaloryczne
• po złamaniach oraz operacjach w obrębie kości i stawów
• chorującym na osteoporozę
• dbającym o zdrowy i młody wygląd skóry, dobrą kondycję włosów i paznokci.

Jaki krzem jest najlepiej przyswajalny? Formy krzemu, krzem organiczny

Źródłem krzemu w suplementach diety są najczęściej wyciągi ze skrzypu polnego, pokrzywy i bambusa bogate w krzemionkę. Do stosowania w suplementach diety dopuszczone są także stabilizowane formy kwasu krzemowego, które cechują się lepszą biodostępnością. Są to monometylosilanotriol (tzw. krzem organiczny), kwas krzemowy stabilizowany choliną oraz kwas krzemowy stabilizowany waniliną.
Suplementy diety zawierające krzem bywają wzbogacone o inne składniki:

• wapń i witaminę D3 – w trosce o prawidłową mineralizację kości
• bor – dla właściwego wsparcia układu kostnego oraz gospodarki wapniowej i magnezowej, a także produkcji hormonów płciowych
• jod – dla optymalnej produkcji hormonów tarczycy
• metioninę i inne aminokwasy siarkowe – w trosce o kondycję włosów, skóry i paznokci.

Jak stosować krzem i krzem organiczny? Dawkowanie, bezpieczeństwo, przeciwwskazania

Produkty zawierające krzem należy zawsze stosować w sposób zgodny z zaleceniami producenta. Korzystne jest, aby przyjmować je po posiłku i popijać sporą ilością wody. Kobiety ciężarne i karmiące decyzję o stosowaniu takich produktów powinny skonsultować z lekarzem prowadzącym.

>> Ziemia okrzemkowa i jej właściwości. Czy może być niebezpieczna dla zdrowia?