Objawy alergii – jak je rozpoznać? Rodzaje i przyczyny uczulenia

Objawy alergii – jakie dolegliwości powinny zwrócić uwagę?

Objawy alergii nie zawsze ograniczają się wyłącznie do kichania i kataru. W zależności od rodzaju uczulenia mogą obejmować także oczy, skórę, drogi oddechowe lub przewód pokarmowy. Pojawiają się po kontakcie z alergenem, jednak ustalenie jego źródła nie zawsze jest łatwe. To, jakie dolegliwości wystąpią i jak będą nasilone, zależy m.in. od rodzaju alergenu oraz stopnia uczulenia.

Do najczęstszych objawów alergii należą:

• wodnisty katar,
• napady kichania,
• uczucie zatkanego nosa,
• świąd nosa, gardła lub podniebienia,
• zaczerwienienie, pieczenie i łzawienie oczu,
• kaszel,
• świszczący oddech i duszność,
• świąd skóry,
• pokrzywka i wysypka,
• obrzęk warg, powiek lub innych części ciała,
• bóle brzucha,
• nudności, wymioty lub biegunka.

Obraz alergii może się znacząco różnić w zależności od jej rodzaju. Inne objawy występują w przypadku alergii wziewnej, inne przy uczuleniu na pokarmy, leki czy substancje kontaktowe. Dodatkowo ich nasilenie może zmieniać się w czasie i zależeć od stopnia ekspozycji na alergen. Z tego powodu przy ocenie dolegliwości znaczenie ma nie tylko ich charakter, ale także okoliczności, w których się pojawiają. Zwykle jest to cenna wskazówka pomagająca ustalić przyczynę problemu.

>> Rodzaje alergii – objawy, przyczyny i leczenie. Kompletny przewodnik

Alergia wziewna – objawy i najczęstsze alergeny

Alergia wziewna należy do najczęściej występujących chorób alergicznych. Objawy pojawiają się po wdychaniu alergenów obecnych w powietrzu, takich jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, pleśnie czy alergeny zwierząt. Mogą występować sezonowo lub utrzymywać się przez cały rok, w zależności od czynnika wywołującego reakcję.

• Najbardziej charakterystyczne objawy alergii wziewnej dotyczą nosa i oczu. Wielu pacjentów skarży się na napady kichania, wodnisty katar, uczucie zatkanego nosa oraz świąd nosa i podniebienia. Często towarzyszy im także zaczerwienienie oczu, łzawienie oraz uczucie pieczenia lub swędzenia spojówek.
• U części osób objawy nie ograniczają się jednak do górnych dróg oddechowych. Mogą pojawić się również kaszel, świszczący oddech, uczucie ucisku w klatce piersiowej czy duszność. W niektórych przypadkach alergia wziewna współwystępuje z astmą alergiczną lub zwiększa ryzyko jej rozwoju.

W przypadku alergii wziewnej nasilenie objawów często zależy od pory roku. Jest to szczególnie widoczne u osób uczulonych na pyłki roślin, u których dolegliwości pojawiają się lub zaostrzają w okresie pylenia konkretnych gatunków.

Warto pamiętać, że dokładny termin rozpoczęcia i zakończenia pylenia zależy od warunków pogodowych i może się  nieco różnić w poszczególnych regionach Polski.

>> Katar sienny - krople, tabletki bez recepty

Objawy alergii pokarmowej – skóra, jelita i układ oddechowy

Alergia pokarmowa rozwija się po spożyciu produktu zawierającego alergen, na który układ odpornościowy reaguje w nieprawidłowy sposób. Objawy mogą pojawić się w ciągu kilku minut od zjedzenia pokarmu, choć w niektórych przypadkach rozwijają się później.

• Dolegliwości najczęściej dotyczą przewodu pokarmowego. Mogą obejmować bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunkę oraz uczucie dyskomfortu po spożyciu określonych produktów. U niemowląt i małych dzieci alergia pokarmowa może objawiać się również problemami z karmieniem.
• Objawy nie zawsze ograniczają się jednak do układu pokarmowego. U wielu osób pojawiają się także zmiany skórne, takie jak świąd, pokrzywka czy zaczerwienienie skóry. Charakterystycznym objawem może być również obrzęk warg, języka lub powiek.
• W niektórych przypadkach alergia pokarmowa wywołuje objawy ze strony układu oddechowego, m.in. kaszel, świszczący oddech lub duszność. Najcięższą postacią reakcji jest anafilaksja, która może rozwinąć się gwałtownie i stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia.

Do produktów najczęściej wywołujących reakcje alergiczne należą m.in. mleko krowie, jaja, orzechy, ryby, skorupiaki, soja oraz pszenica. Nie każdy niepożądany objaw po spożyciu pokarmu oznacza jednak alergię. Podobne dolegliwości mogą występować także w przypadku nietolerancji pokarmowych, które mają inne podłoże i mechanizm powstawania.

>> Leki przeciwhistaminowe

Alergia skórna – jak wygląda uczulenie na skórze?

Alergia skórna może pojawić się po kontakcie z alergenem obecnym w kosmetykach, detergentach, środkach czystości, metalach, lateksie lub innych substancjach mających bezpośredni kontakt ze skórą. Objawy nie zawsze rozwijają się natychmiast – niekiedy pojawiają się dopiero po kilku godzinach lub dniach od ekspozycji.

Do najczęstszych objawów alergii skórnej należą:

• świąd skóry,
• zaczerwienienie,
• wysypka,
• pokrzywka,
• drobne grudki lub pęcherzyki,
• suchość i łuszczenie się skóry,
• obrzęk w miejscu kontaktu z alergenem.

Zmiany mogą występować wyłącznie w miejscu kontaktu z substancją uczulającą lub obejmować większe obszary ciała. Charakterystyczne jest to, że objawy często nawracają po ponownej ekspozycji na ten sam alergen.

>>Testy alergiczne oceniające wrażliwość na alergeny

Alergia na leki – kiedy objawy są szczególnie groźne?

Alergia na leki może pojawić się po zastosowaniu zarówno preparatów wydawanych na receptę, jak i dostępnych bez recepty. Objawy nie zawsze występują od razu po przyjęciu leku – niektóre reakcje rozwijają się w ciągu kilku minut, inne dopiero po kilku godzinach lub dniach.

Do najczęstszych objawów alergii na leki należą:

• wysypka,
• pokrzywka,
• świąd skóry,
• zaczerwienienie skóry,
• obrzęk warg, języka lub powiek,
• duszność,
• świszczący oddech,
• łzawienie oczu i katar.

Ryzyko reakcji alergicznej mogą wywoływać różne grupy leków, jednak najczęściej wymienia się antybiotyki (zwłaszcza penicyliny i cefalosporyny), niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ, np. ibuprofen i aspiryna), leki znieczulające stosowane miejscowo i ogólnie, a także środki kontrastowe używane podczas badań obrazowych.

W rzadkich przypadkach alergia na leki może prowadzić do ciężkiej reakcji ogólnoustrojowej. Pojawienie się nagłej duszności, uogólnionej pokrzywki lub obrzęku twarzy po przyjęciu leku wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia ratunkowego (112) — są to objawy mogące świadczyć o anafilaksji, która stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia.

Alergia czy przeziębienie? Jak odróżnić podobne objawy?

Ból głowy może występować przy alergii, ale nie należy do jej charakterystycznych objawów.  Jego bezpośrednią przyczyną może być obrzęk i przekrwienie błony śluzowej nosa oraz zatok przynosowych, które utrudniają prawidłowy drenaż zatok i przepływ powietrza przez drogi oddechowe. Uczucie zatkanego nosa może powodować dyskomfort, uczucie rozpierania w okolicy czoła i policzków oraz bóle przypominające dolegliwości zatokowe. Na samopoczucie wpływają również inne objawy alergii, takie jak przewlekły katar, kichanie czy łzawienie oczu. U części osób prowadzą one do problemów ze snem, zmęczenia i trudności z koncentracją, co także może sprzyjać występowaniu bólu głowy. Jeżeli ból głowy pojawia się regularnie w okresie pylenia roślin lub nasila się równocześnie z innymi objawami alergii, warto uwzględnić alergię jako jedną z możliwych przyczyn dolegliwości.

Kiedy ból głowy i gorączka mogą mieć związek z alergią?

Gorączka nie jest typowym objawem alergii. W przeciwieństwie do infekcji wirusowych i bakteryjnych reakcje alergiczne zwykle przebiegają bez podwyższonej temperatury ciała. Do objawów, które częściej wskazują na alergię niż na infekcję, należy przede wszystkim wodnisty katar, napady kichania, świąd nosa i oczu oraz łzawienie. Dolegliwości te mogą utrzymywać się przez wiele tygodni, jednak zwykle nie towarzyszy im gorączka. Jeżeli obok kataru lub kaszlu pojawia się podwyższona temperatura, dreszcze, bóle mięśni czy ogólne rozbicie, bardziej prawdopodobną przyczyną jest infekcja. W praktyce zdarza się jednak, że alergia i infekcja występują jednocześnie, co może utrudniać rozpoznanie źródła dolegliwości.
Warto pamiętać, że choć gorączka przy alergii nie jest typowa, każdy przypadek należy oceniać indywidualnie. Jeśli objawy są nasilone, utrzymują się długo lub budzą niepokój, warto skonsultować się z lekarzem.
>> Przeziębienie a grypa – jakie są między nimi różnice? Jak rozpoznać objawy?