Makrogol - co to za lek? Czy makrogole nadają się dla dzieci?

Makrogol 4000, 3350 – co to jest 

            Makrogole (polietylenoglikole, PEG) to związki chemiczne będące polimerami tlenku etylenu. Zastosowanie w medycynie znajdują długołańcuchowe makrogole o masie cząsteczkowej 3350 oraz 4000 daltonów. Związki te mają zdolność wiązania wody w jelitach, dzięki czemu masy kałowe stają się luźniejsze, a ich objętość rośnie. Pobudza to pracę jelit i ułatwia wypróżnianie, nie powodując jednak nagłego silnego parcia. Po podaniu doustnym makrogole nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego, nie fermentują ani też nie zostają trawione – wydalamy je w postaci niezmienionej z kałem. Dzięki temu są bezpieczniejsze w stosowaniu. Ogromną zaletą makrogoli jest brak działania silnie drażniącego jelita, jakie pojawia się po zastosowaniu znanych od lat leków ziołowych z senesem, rzewieniem czy kruszyną. Makrogole nie wywołują też tzw. efektu rozleniwienia jelit, co uniemożliwia wypróżnianie bez stosowania leków przeczyszczających. Skuteczność przeczyszczającego działania makrogoli została poparta wieloma badaniami, w porównaniu z preparatami ziołowymi, parafiną, wodorotlenkiem magnezu czy osmotycznie działającą popularną laktulozą stosowanie makrogoli na zaparcia wydaje się znacznie bardziej korzystne.

Makrogole na zaparcia i nie tylko

• Preparaty zawierające makrogole są przeznaczone do leczenia zaparć, zarówno tych sporadycznych, jak i przewlekłych. 
• Stosowane prewencyjnie przez kilka następnych dni zapobiegają kolejnym zaparciom. Można je bezpiecznie stosować dłużej, najczęściej terapia trwająca przez okres 2-3 tygodni przynosi bardzo dobry, trwały efekt. 
• Sprawdzają się idealnie w przygotowaniach pacjentów do badań diagnostycznych (kolonoskopia, badania radiologiczne) oraz do wszelkich zabiegów i operacji wymagających opróżnienia jelit. W takim celu przed planowanym zabiegiem stosuje się specjalne preparaty łączone, które oprócz makrogoli zawierają elektrolity, by ochronić organizm przed ich nadmierną utratą w trakcie silnego efektu przeczyszczającego. Najczęściej są to połączenia z siarczanami, węglanami, chlorkami, które uzupełniają także jony sodu i potasu. Preparaty łączone podawane w mniejszych dawkach są przeznaczone do stosowania długotrwałego, np. u osób w podeszłym wieku, które często zmagają się z przewlekłymi zaparciami.

Makrogole dla dzieci

Lekarz może zalecić dłuższy czas stosowania makrogoli – w zależności od stopnia zaawansowania problemu nawet do 3 miesięcy w przypadku małych dzieci i dłuższy u dorosłych. Czas trwania terapii jest szczególnie istotny w leczeniu małych pacjentów, którzy w wyniku bolesnych zaparć mogą cierpieć na kolejne, tym razem wynikające ze stresu przed bólem. W ten sposób problem z wypróżnianiem staje się u nich przewlekły. Ponieważ makrogole nie drażnią jelit, a przy tym wykazują wysoką skuteczność i bezpieczeństwo stosowania, są lekiem pierwszego rzutu u małych dzieci zarówno w terapii początkowej, jak i podtrzymującej.            

Jak szybko działa makrogol

Podane jednorazowo makrogole ułatwiają wypróżnienie, które powinno nastąpić między 24-48 godzinami od zażycia w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie.

Dawkowanie preparatów z makrogolami

Makrogole nie uzależniają i mogą być stosowane długotrwale. Co ważne, dłuższe stosowanie produktów na bazie makrogoli nie zmniejsza skuteczności ich działania. Ze względu na duży profil bezpieczeństwa preparaty z makrogolem mogą być stosowane w ciąży i w okresie karmienia piersią.

• W celu leczenia sporadycznych zaparć zwykle stosuje się dawkę do 30 g makrogolu 3350 dziennie, zarówno u dorosłych, osób starszych,  jak i dzieci powyżej 11. roku życia. W dłuższej terapii podtrzymującej efekt można dawkę zmniejszyć do 10-20 g dobę. 
• Dzieci od 2. roku życia mogą przyjmować dobowo do 20 g makrogolu. 
• Istnieją także preparaty dopuszczone do stosowania już powyżej 6. miesiąca życia. Jednorazowa dawka makrogolu dla takich maluszków to 5 g, a dobowo można podać dwie takie dawki. 
• U małych dzieci warto jednak stosować dawkowanie dopasowane do ich masy. Standardowym przelicznikiem dawki dla makrogolu jest 1-1,5g preparatu na każdy kg masy ciała u dzieci w początkowej fazie leczenia, by skutecznie pozbyć się zalegających mas kałowych oraz 0,4-0,8 g/kg masy ciała na dobę w kolejnym etapie leczenia, by przywrócić zrównoważoną pracę jelit.
• W terapii zaparć istotne jest odpowiednie nawodnienie. Makrogol wiążący wodę powinien być zatem przyjmowany z dużą ilością płynów.
• Preparaty zawierające makrogole występują w formie proszku przeznaczonego do rozpuszczenia lub gotowego roztworu. W przypadku proszku istotnym udogodnieniem zwłaszcza dla małych i wymagających pacjentów jest możliwość rozpuszczenia nie tylko w wodzie, ale również w sokach czy herbacie, co ułatwia podanie leku. Jest to również łatwa forma podania dla osób starszych mających trudności z połykaniem.

Makrogole – skutki uboczne      

Jak każda substancja również makrogole mogą wywołać działania niepożądane po zastosowaniu. Należą do nich:

• objawy uczuleniowe – świąd, wysypka, duszność
• zaburzenia elektrolitowe – obrzęki głównie w okolicy kostek, uczucie zwiększonego pragnienia i ból głowy
• nudności, bóle brzucha, wzdęcia, a także biegunka. Dolegliwości te zwykle ustępują wraz ze zmniejszeniem dawki preparatu.

Makrogole – przeciwwskazania 

            Mimo iż makrogole cechują się wysokim bezpieczeństwem stosowania, zdarzają się sytuacje, w których nie są odpowiednim wyborem w leczeniu zaparć. Należy uważać na makrogole w przypadku zwiększonej wrażliwości i uczuleń na preparat oraz ciężkich zapalnych chorób jelit (pacjenci zmagający się z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i chorobą Leśniowskiego – Crohna. Kolejnym przeciwwskazaniem do stosowania będzie niedrożność jelit lub toksyczne rozszerzenie okrężnicy. Należy zachować ostrożność u osób z niewydolnością nerek i wątroby.