Dolegliwości ze strony układu pokarmowego, problemy skórne lub przewlekły katar to tylko niektóre objawy mogące być sygnałem, że należy uważniej przyjrzeć się nabiałowi w diecie. Jednak, gdy szukamy informacji, natrafiamy na takie terminy jak alergia na białka mleka krowiego, laktoza, nietolerancja mleka. Aby dotrzeć do źródła problemu i skutecznie go wyeliminować, konieczne jest zrozumienie tych pojęć, a następnie odpowiednia diagnostyka i dieta. Od czego zacząć?
Białka mleka czy laktoza – czy to ta sama alergia
Pierwszym krokiem do zrozumienia, czy mamy problem z białkami mleka czy z laktozą jest wyjaśnienie różnicy między alergią a nietolerancją. Niestety, obecnie często stosuje się zwrot „nietolerancja pokarmowa” w odniesieniu do alergii pokarmowej czy nadwrażliwości pokarmowej. Tymczasem różnica jest znaczna:
1. Alergia pokarmowa: patologiczna reakcja organizmu na białka, które są składnikami danego pokarmu. W momencie, kiedy organizm wytwarza przeciwciała względem białek pokarmowych zawartych w mleku, mamy do czynienia z aktywacją układu immunologicznego.
2. Nietolerancja pokarmowa: brak enzymu rozkładającego (najczęściej) laktozę, fruktozę lub histaminę. Reakcja zachodzi bez udziału układu immunologicznego.
Jakie to ma znaczenie dla pacjenta?
Laktoza a białka mleka – co można jeść
Z punktu widzenia pacjenta to, czy dolegliwości związane są z nietolerancją laktozy czy też alergią na białka mleka ma ogromne znaczenie, ponieważ od tego zależy dieta eliminacyjna, którą pacjent powinien wdrożyć. W przypadku alergii na białka mleka konieczne jest wyeliminowanie wszystkich produktów mlecznych, czyli mleka i jego przetworów, takich jak:
- twaróg,
- masło,
- śmietana,
- kefiry,
- jogurty itd.
Co więcej, ze względu na podobną budowę białek często okazuje się, że takie produkty jak nabiał kozi czy owczy również wywołują reakcję i należy z nich zrezygnować. W przypadku nietolerancji laktozy, czyli niedoboru enzymu laktazy, konieczne jest usunięcie z diety produktów zawierających laktozę. Na rynku dostępnych jest wiele produktów bez laktozy: sery, masło, mleko, jogurty itd. Są specjalnie oznakowane i mogą być spożywane przez osoby z nietolerancją laktozy, ale nie przez osoby z alergią na białka mleka krowiego. Jak sprawdzić, gdzie leży źródło problemu?
Alergia na mleko i nietolerancja – diagnostyka
Ponieważ objawy alergii na białka mleka oraz nietolerancji laktozy mogą być podobne, należy wykonać odpowiednie badania na:
1) alergię pokarmową IgE-zależną w kierunku alergii na białka mleka krowiego,
2) nietolerancję laktozy – wodorowy test oddechowy.
Zarówno alergia IgE-zależna, jak i nietolerancja laktozy mogą objawiać się między innymi: biegunką w niedługim czasie po spożyciu produktów mlecznych, bólem brzucha, wysypką i zaczerwienieniem skóry. W przypadku silnej alergii może nawet wystąpić wstrząs anafilaktyczny. Warto także rozważyć badania na nadwrażliwości pokarmowe, czyli alergię IgG-zależną. Objawy tej alergii mogą pojawiać się nawet 48 godzin po spożyciu pokarmu i często nie są kojarzone z alergią, np. bóle głowy, wzdęcia. Należy jednak pamiętać, że jest to dodatkowa diagnostyka, która nadal budzi pewne kontrowersje w środowisku lekarzy i specjalistów. Niemniej jednak wprowadzona na podstawie wyników dieta często okazuje się pomocna dla pacjentów z przewlekłymi dolegliwościami układu pokarmowego oraz np. chorobami autoimmunologicznymi. W badaniu tym również sprawdzane są przeciwciała względem białek pokarmowych, więc eliminacja, jak w przypadku alergii IgE-zależnej, dotyczy wszystkich produktów mlecznych.
