Snus: co to jest? Czy snus jest legalny w Polsce?

Snusy i woreczki nikotynowe – co to jest?

Snusy i woreczki nikotynowe dostarczają do organizmu nikotynę bez potrzeby jej spalania. Pozwala to uniknąć dostarczania do organizmu wielu szkodliwych substancji obecnych w dymie papierosowym. Określenie snus i woreczek nikotynowy stosowane są często zamiennie, choć to inne produkty. Tradycyjny snus to doustny woreczek zawierający tytoń. Woreczki nikotynowe, tzw. white snus, nie zawierają tytoniu, tylko nikotynę, wypełniacze, stabilizatory, dodatki smakowe. Wyroby te mają postać niewielkich porowatych woreczków, które umieszcza się między wargą a dziąsłami i pozostawia na 15 do 60 minut. Snusa nie należy żuć ani rozgryzać, a po użyciu się go wyrzuca. Producenci prześcigają się, oferując snusy o różnych smakach i stężeniach nikotyny.

Snus a woreczek nikotynowy – jakie są różnice?

• Tradycyjny i zarazem nielegalny w Polsce snus to doustny woreczek zawierający tytoń.
• Legalne w Polsce woreczki nikotynowe, tzw. white snus, nie zawierają tytoniu.

Czy snusy są legalne w Polsce?

W Polsce tradycyjny snus z tytoniem zgodnie z dyrektywą UE jest nielegalny.Można natomiast legalnie kupować woreczki z samą nikotyną. Są dopuszczone do sprzedaży jedynie dla osób pełnoletnich w sklepach stacjonarnych – nie kupimy ich przez internet ani w automatach. Dodatkowym ograniczeniem nałożonym na producentów jest dopuszczalna zawartość nikotyny w pojedynczym snusie wynosząca do 20 mg/g (jeszcze do niedawna woreczki nikotynowe mogły zawierać nawet 50-60 mg/g nikotyny, podczas gdy pojedynczy papieros zawiera jej zwykle 10-20 mg).

Jak działa snus? Mechanizm działania nikotyny

Woreczki nikotynowe uchodzą za bezpieczną alternatywę dla papierosów czy cygar i są popularne wśród osób, które nie chcą rezygnować z nikotyny, a jednocześnie starają się ograniczyć szkodliwy wpływ palenia na organizm. 
Po zastosowaniu woreczka nikotyna szybko wchłania się przez błony śluzowe jamy ustnej, a następnie łączy z receptorami nikotynowymi obecnymi w mózgu i innych obszarach układu nerwowego. To z kolei powoduje szereg zmian w organizmie, w tym zwiększony wyrzut dopaminy do mózgu. Dopamina poprawia nastrój i wiąże się z uczuciem przyjemności. Zastosowanie snusów nikotynowych wywołuje również przejściowe zwiększenie czujności, poprawę koncentracji, przyspieszenie pracy serca oraz zwężenie naczyń krwionośnych, co skutkuje wzrostem ciśnienia.
Regularne stosowanie wyrobów zawierających nikotynę powoduje, że mózg stopniowo adaptuje się do stałej stymulacji, a dla uzyskania efektu potrzebne są coraz to większe dawki nikotyny. To właśnie ten mechanizm powoduje, że nikotyna to silnie uzależniająca substancja psychoaktywna.
Nikotyna ze snusów trafia do krwioobiegu stopniowo, nie powodując tak szybkiego wzrostu stężenia, jak w przypadku palenia papierosów. To może mieć znaczenie w przypadku osób próbujących rzucić nałóg – papierosy szybciej zaspokajają głód nikotynowy.

Wpływ snusów na zdrowie – jamę ustną i cały organizm

Chociaż wpływ długotrwałego stosowania snusów na organizm człowieka nie został jeszcze dostatecznie dobrze poznany, to istnieje coraz więcej badań pogłębiających ten temat.

Snus a zmiany w jamie ustnej i nowotwory

Jednym z głównych obszarów budzących zainteresowanie naukowców jest wpływ woreczków nikotynowych na błony śluzowe jamy ustnej, a to za sprawą charakterystycznych zmian powstających u wieloletnich użytkowników woreczków. W jednym z badań obecność zmian zaobserwowano u osób stosujących od 5 do 10 woreczków dziennie przez okres 5-10 lat. Zmiany umiejscowione są w miejscach aplikacji woreczków i mają postać białych keratoz przy początkowo niewielkim pogrubieniu błon śluzowych. Z czasem zmiany stają się jednak grubsze i mogą przekształcać się w raka płaskonabłonkowego. Badanie nie rozróżniało wprawdzie woreczków nikotynowych od ich bardziej szkodliwych odpowiedników zawierających tytoń, niemniej jednak stosowanie woreczków z nikotyną powiązane jest ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia nowotworów jamy ustnej, przełyku oraz według niektórych badań, również trzustki. Kontakt błon śluzowych z substancjami zawartymi w woreczkach nikotynowych prowadzi również do rozwoju miejscowych stanów zapalnych, uszkodzenia przyzębia czy recesji dziąseł.

Snusy a ryzyko chorób serca i układu krążenia

Osobną kwestią pozostaje wpływ samej nikotyny na układ krążenia. Poza wzrostem ciśnienia czy możliwymi zaburzeniami rytmu serca nikotyna zwiększa poziom fibrynogenu we krwi, co nasila agregację płytek. Skutkuje to zwiększonym ryzykiem powstawania zakrzepów, zawałów serca i udarów.

Snus a sport – czy nikotyna poprawia wyniki?

Co ciekawe, snusy stanowią wciąż rosnący trend w sporcie. Wśród niektórych sportowców panuje opinia, że nikotyna może poprawiać wyniki sportowe poprzez poprawę koncentracji, skrócenie czasu reakcji czy obniżenie poziomu stresu. Ponadto nikotyna hamuje uczucie głodu, co ma ułatwiać kontrolę masy ciała. W dodatku WADA (Światowa Agencja Antydopingowa) nie umieściła nikotyny ani wyrobów zawierających nikotynę na liście substancji zabronionych.

Okazuje się jednak, że według badań nikotyna nie wywiera korzystnego wpływu na osiągi sportowe, wręcz przeciwnie – może wpływać na nie negatywnie. Snus przyjmowany w czasie spoczynku zmniejszał u badanych gotowość do treningu. W dodatku nikotyna może powodować zaburzenia snu, co w oczywisty sposób zaburza również prawidłową regenerację. Badania wpływu snusów w sportach siłowych nie wykazały poprawy wyników u osób je stosujących, a nawet sugerowały negatywny ich wpływ na maksymalne tempo generowania siły i maksymalny skurcz mięśni. Zarówno ilość badań, jak i jakość dostępnych dowodów jest póki co niska, jednak pozytywny wpływ nikotyny na wydolność sportowców jest mocno wątpliwy. 

Snus jako zdrowsza alternatywa dla papierosów?

Snusy mają opinię zdrowszej alternatywy dla klasycznego palenia papierosów, stąd stale rośnie ich popularność. Faktycznie badania sugerują, że woreczki zawierające nikotynę mogą stanowić mniej szkodliwy wybór. Ryzyko zachorowania na raka płuc, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) czy udar mózgu są istotnie mniejsze u osób stosujących snusy. Te statystyki nie powinny dziwić – brak konieczności spalania powoduje, że użytkownicy snusów nie narażają płuc na działanie szkodliwych substancji zawartych w dymie tytoniowym, a to one znacznie przyczyniają się do wielu chorób związanych z nałogiem palenia papierosów.

Kraje skandynawskie, takie jak Norwegia czy Szwecja, traktują snusy jako sposób na zmniejszenie odsetka nałogowych palaczy. Według danych statystycznych w latach 2010-2022 odsetek osób codziennie palących zmniejszył się w Norwegii z 19% do 7% przy jednoczesnym wzroście osób stosujących snusy z 7% do 15%. Sugeruje się, że ze snusów korzystają głównie palacze, rzadziej osoby, które nigdy nie paliły.

Mimo rosnącej popularności snusów należy podkreślić, że stosowanie woreczków nikotynowych wiąże się ze specyficznymi zagrożeniami i wciąż niesie ze sobą ryzyko wystąpienia nowotworów, w szczególności jamy ustnej. Wysokie dawki nikotyny zawarte w woreczkach prowadzą do uzależnienia, do którego może dochodzić nawet szybciej niż w przypadku palenia papierosów.

Stanowisko WHO i instytucji zdrowia publicznego wobec snusów

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nie akceptuje snusów jako formy walki z nałogowym paleniem tytoniu, podkreślając ich szkodliwość i wysoki potencjał uzależniający.

Używanie snusów przez młodzież – dlaczego to niebezpieczna moda?

Szczególnie niepokojący jest fakt rosnącej popularności snusów wśród młodzieży. Dyskretne opakowania przypominające bardziej pudełka z cukierkami niż paczki papierosów i nie rzucający się w oczy sposób użycia powodują, że są one znacznie trudniejsze do wykrycia przez rodziców czy nauczycieli.

>> Energetyki – co to za napoje? Czy energetyki są zdrowe?