Przewlekłe choroby dolnych dróg oddechowych, w tym przewlekła obturacyjna choroba płuc, stanowią trzecią najczęstszą przyczyną zgonów w Unii Europejskiej. Szacuje się, że w Polsce na POChP choruje około 2 milionów osób, a w przypadku nawet 90 proc. z nich podłożem choroby jest wieloletnie palenie tytoniu. Choroba na początku rozwija się bezobjawowo, późniejsze symptomy POChP to kaszel, odkrztuszanie plwociny, problemy z nabraniem tchu. W ostatnim stadium – niewydolność oddechowa.
POChP – objawy, przyczyny i leczenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc

Wiedza w pigułce
- Podstawowym badaniem potwierdzającym POChP jest spirometria, która pozwala ocenić stopień zwężenia dróg oddechowych i wydolność płuc.
- Zaprzestanie palenia tytoniu to najskuteczniejszy sposób spowolnienia postępu choroby i ograniczenia utraty funkcji płuc.
- U chorych mogą występować okresowe zaostrzenia objawów wywołane najczęściej infekcjami dróg oddechowych, co często wymaga intensywniejszego leczenia.
- Rehabilitacja oddechowa, regularna aktywność fizyczna oraz szczepienia ochronne pomagają poprawić jakość życia i zmniejszyć ryzyko powikłań.
POChP – co to za choroba? Czym jest obturacja oskrzeli?
Obturacja to inaczej zwężenie lub zablokowanie przewodu lub naczynia, które ogranicza lub uniemożliwia swobodny przepływ treści lub powietrza. Może nastąpić nie tylko w oskrzelach, lecz także np. w naczyniach krwionośnych, przewodzie pokarmowym, drogach moczowych. W przypadku POChP drogi oddechowe blokuje produkowany w nadmiarze śluz, przez co choremu trudno oddychać i często kaszle. Przewlekła obturacyjna choroba płuc jest jedną z chorób obturacyjnych układu oddechowego, takich jak astma, mukowiscydoza, rozstrzenie oskrzeli.
>> Leki na alergię – tabletki, syropy, spraye bez recepty
Przyczyny przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
Bezpośrednią przyczyną rozwoju POChP jest stan zapalny tkanki płucnej, będący reakcją obronną organizmu na wdychane czynniki drażniące. W drogach oddechowych dochodzi do uszkodzeniu nabłonka urzęsionego, przerostu gruczołów śluzowych i nadprodukcji śluzu.
Głównymi czynnikami ryzyka choroby są:
- palenie papierosów i innych wyrobów tytoniowych, bierne palenie;
- szkodliwe związki chemiczne i pyły – najczęściej przemysłowe w miejscu pracy, lecz także uwalniające się przy spalaniu biomasy, wilgotnego drewna i śmieci w niedpowiednich, np. domowych warunkach;
- smog;
- przebyte ciężkie infekcje płuc lub gruźlica – zmniejszają pojemność płuc;
- czynniki genetyczne – przede wszystkim niedobór alfa1-antytrypsyny hamującej działanie enzymów uszkadzających tkankę płuc;
- płeć – palaczki gorzej niż palacze znoszą wdychane toksyny i szybciej dochodzi u nich do stanów zapalnych, a przez to do rozwoju POChP.
POChP a palenie papierosów
Każdy papieros to około 4000 związków chemicznych, w większości toksycznych, w sporej części również rakotwórczych, wpuszczanych do płuc palacza. Obronną reakcję zapalną wywołuje nikotyna, ale też cyjanowodór, czad, aceton, amoniak, tlenki azotu, metanol, formaldehyd i setki innych trucizn. Wdychanie dymu papierosowego jest równie szkodliwe co palenie. Palacza w pewnym stopniu chroni filtr papierosa, natomiast osoby wdychające tzw. dym boczny narażone są na wszystkie negatywne konsekwencje palenia.
Objawy POChP
- Kaszel i odkrztuszanie plwociny (zwłaszcza rankami).
- Postępujące duszności wysiłkowe, a potem również w czasie spoczynku.
- Trudności w nabraniu powietrza do płuc, krótki oddech.
- Świsty z płuc, furczenie.
- Ucisk w klatce piersiowej.
- Wyniszczenie organizmu (w końcowej fazie choroby).
Przewlekła obturacyjna choroba płuc we wczesnym stadium może nie dawać żadnych objawów. Jeśli pojawia się zadyszka i kaszel, pacjenci często lekceważą je, myląc z objawami infekcji wirusowej lub astmy, lub po prostu złą kondycją organizmu.
Stadia zaawandowania choroby – GOLD 1-4
Na podstawie wytycznych Globalnej Inicjatywy Zwalczania POChP (GOLD, Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) wyróżnia się 4 grupy chorych na POCHP:
- 1. grupa (A): małe nasilenie objawów i małe ryzyko zaostrzeń
- 2. grupa (B): objawy bardziej nasilone; małe ryzyko zaostrzeń
- 3. grupa (C): małe nasilenie objawów, ale duże ryzyko zaostrzeń
- 4. grupa (D): objawy bardziej nasilone; duże ryzyko zaostrzeń
Zaostrzenia w POChP
POChP przebiega z charakterystycznymi zaostrzeniami objawów, głównie jesienią i zimą. Pacjenci mają wówczas silniejsze napady duszności i większe nagromadzenie śluzu w drogach oddechowych, który próbują odkrztuszać. W okresach zaostrzeń plwocina może zmieniać się ze śluzowej na śluzowo-ropną lub ropną, stwierdza się wówczas też mocniejsze furczenie i świsty w płucach. W wielu przypadkach pacjenci w fazie zaostrzeń POChP wymagają hospitalizacji.
POChP – rokowania
Nieodwracalna obturacja oskrzeli jest najważniejszą cechą POChP. Choć czynnikiem blokującym drożność dróg oddechowych jest śluz, niestety nie wystarczy go odkaszlnąć. W zaawansowanym stadium przewlekłej choroby obturacyjnej płuc dochodzi do przerostu gruczołów produkujących śluz, a w błonie śluzowej wciąż zwiększa się liczna komórek zapalnych, które wydzielają substancje uszkadzające tkankę płucną i prowadzące do nieodwracalnego zmniejszenia średnicy małych oskrzeli i oskrzelików oraz uszkodzenia miąższu płuc w ich sąsiedztwie (tzw. rozedma). Jest to proces, którego nie da się cofnąć. W przypadku braku leczenia lub jego zaniechania rokowania są zawsze bardzo złe, gdyż POChP prowadzi do niewydolności płuc i śmierci.
Kto powinien się zgłosić do lekarza?
Lekarze przewlekłą chorobę obturacyjną płuc podejrzewają u każdej osoby po 40. roku życia, która pali papierosy lub narażona jest na środowiskowe zanieczyszczenia powietrza i u której pojawiają się wymienione objawy. Do lekarza powinny się zgłosić również osoby młodsze, u których pojawiają się symptomy POChP – najbardziej prawdopodobnym podłożem choroby przed 40. rokiem życia jest genetycznie uwarunkowany niedobór alfa1-antytrypsyny.
Diagnostyka przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
Rozpoznaniem POChP zajmuje się lekarz pulmonolog (lub alergolog, jeśli początkowo podejrzewano astmę) i diagnozuje się ją na podstawie następujących badań:
- spirometria – podstawowe badanie czynnościowe układu oddechowego, którego celem jest potwierdzenie zaburzeń wentylacji typu obturacyjnego. Spirometria pozwala określić stopień zaawansowania obturacji oskrzeli, monitorować rozwój choroby, oceniać powodzenie leczenia, ryzyko zaostrzeń i szacować rokowania.
- RTG klatki piersiowej – zdjęcie rentgenowskie płuc pozwala na zaobserwowanie zaawansowanej rozedmy płuc.
- pulsoksymetria – przezskórny pomiar zawartości tlenu we krwi sprawdzający stopień nasycenia hemoglobiny tlenem
- gazometria – pomocnicze badanie krwi, wykonywane u pacjentów z nieprawidłowymi wynikami spirometrii i niską saturacją
- badanie w kierunku niedoboru α1-antytrypsyny – u młodych osób z objawami POChP, w celu wykluczenia lub potwierdzenia uwarunkowań genetycznych
Leczenie POChP
Przewlekła obturacyjna choroba płuc jest chorobą nieuleczalną, a terapia jedynie łagodzi jej objawy, może poprawić drożność oskrzeli, zmniejszyć liczbę i nasilenie zaostrzeń oraz poprawić jakość życia pacjenta. Najskuteczniejszą metodą na zatrzymanie postępu choroby jest całkowite zaprzestanie palenia tytoniu. Lekarze stosują również farmakoterapię, a dobór leków zależy od stopnia zaawansowania choroby (stosowana jest czterostopniowa skala GOLD, gdzie kategorią A są pacjenci z niewielkim nasileniem objawów i małym ryzkiem zaostrzeń, a kategorią D pacjenci z nasilonymi objawami i dużym ryzykiem zaostrzeń). Leki wpływające na takie aspekty kliniczne POChP, jak poprawa drożności oskrzeli, mniejsza odczuwalność duszności, rzadsze zaostrzenia, to:
- leki rozszerzające oskrzela (cholinolityki, beta2-mimetyki, teofilina)
- wziewne glikokortykosteroidy wGKS (np. beklometazon, budezonid, flutikazon)
- inhibitory fosfodiesterazy 4 (roflumilast)
- działające wspierająco antyoksydanty i mukolityki
Dla każdej z czterech kategorii zaawansowania choroby w skali GOLD stosuje się inne leki pierwszego i drugiego wyboru oraz inne leczenie alternatywne. Często wykorzystuje się leczenie skojarzone, łącząc leki z różnych grup. W 2017 roku zarejestrowano pierwszy potrójny lek złożony, czyli połączenie w jednym inhalatorze dwóch długo działających leków rozszerzających oskrzela i leku przeciwzapalnego, czyli steroidu wziewnego.
Leczenie tlenem w POChP
Niewydolność oddechowa pojawia się w przebiegu POChP w okresach zaostrzeń oraz u pacjentów w zaawansowanym stadium choroby. Badania wykazały, że tlenoterapia zwiększa przeżywalność, ale tlen musi być podawany przez co najmniej 15 godzin na dobę. U niektórych pacjentów konieczna jest hospitalizacja, a potem przewlekłe, domowe leczenie tlenem. Zauważalne korzyści tlenoterapii to:
- stabilizacja nadciśnienia płucnego,
- redukcja poliglobulii (zwiększenia ilości czerwonych krwinek we krwi),
- poprawa tolerancji wysiłku,
- poprawa parametrów mechaniki oddychania,
- poprawa stanu emocjonalnego,
- wydłużenie życia.
POChP – objawy, przyczyny i leczenie. FAQ
Co to jest POChP?
POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) to postępująca choroba układu oddechowego, w której dochodzi do trwałego ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe, co utrudnia oddychanie.
Jakie są pierwsze objawy POChP?
Najczęściej są to przewlekły kaszel, odkrztuszanie plwociny, zadyszka podczas wysiłku oraz stopniowo narastające problemy z oddychaniem.
Co najczęściej powoduje POChP?
Główną przyczyną jest wieloletnie palenie tytoniu. Ryzyko zwiększa również narażenie na zanieczyszczenia powietrza, pyły i dym w miejscu pracy lub zamieszkania.
Jak diagnozuje się POChP?
Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na badaniu spirometrycznym, które ocenia stopień obturacji dróg oddechowych. Lekarz bierze pod uwagę także objawy i czynniki ryzyka.
Czy POChP można wyleczyć?
Nie, POChP jest chorobą przewlekłą i nieuleczalną, jednak odpowiednie leczenie oraz eliminacja czynników ryzyka mogą znacząco spowolnić jej rozwój i złagodzić objawy.
Jak wygląda leczenie POChP?
Stosuje się leki wziewne rozszerzające oskrzela, rehabilitację oddechową, tlenoterapię w zaawansowanych przypadkach oraz działania profilaktyczne, takie jak rzucenie palenia i szczepienia ochronne.
Czy POChP jest groźna?
Tak. Nieleczona choroba może prowadzić do niewydolności oddechowej, częstych hospitalizacji oraz zwiększonego ryzyka zgonu.
Mianem POChP określa się zespół chorobowy objawiający się zmniejszonym przepływem powietrza przez drogi oddechowe. Degradacja ma często charakter niecałkowicie odwracalny, co oznacza, że pacjenci odnotowują poprawę stanu zdrowia, ale nie powrót do stanu wyjściowego. Leczenie POChp ma charakter objawowy i sprowadza się do poprawy komfortu życia kuracjusza. Chorobę diagnozuje się podczas badania spirometrycznego.
W początkowej fazie przewlekła obturacyjna choroba płuc objawia się intensywnym i długotrwałym kaszlem występującym głównie w godzinach porannych. Z biegiem czasu mogą pojawić się duszności podczas wysiłku, niewydolność oddechowa. W przypadku długotrwałego niedotlenienia u pacjentów występują m.in. zaburzenia neurologiczne. POChP może prowadzić do problemów kardiologicznych związanych z osłabieniem natlenienia krwi oraz odżywieniem mięśnia sercowego.
Przewlekła obturacyjna choroba płuc jest związana z nieprawidłową reakcją zapalną w tkance płucnej. Pod wpływem czynników drażniących dochodzi do trwałego uszkodzenia płuc, rozedmy oraz postępującego zwłóknienia drobnych dróg oddechowych. Etiologia choroby sugeruje, że powinien się nią zajmować pulmonolog, ale pacjenci zwracają się też o pomoc do alergologów lub internistów. W okresach zaostrzenia choroby, niezbędna bywa hospitalizacja osoby leczonej.
Dominującym czynnikiem POChP jest palenie tytoniu, dlatego choroba najczęściej dotyka wieloletnich palaczy. Wśród innych przyczyn wymienia się postępujące zanieczyszczenie powietrza i choroby zawodowe, a także silny stres oksydacyjny i częste infekcje dróg oddechowych w młodym wieku. W literaturze naukowej wskazuje się, że POChp może mieć podłoże autoimmunologiczne (predyspozycje genetyczne). Na chorobę obturacyjną częściej chorują kobiety niż mężczyźni.
Klasyfikacja POChP
dr med. Filip Mejza https://www.mp.pl/pacjent/pochp/podstawoweinformacje/54213,klasyfikacja-pochp/
Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD). Global Strategy for Prevention, Diagnosis and Management of COPD: 2025 Report.
https://goldcopd.org/2025-gold-report/
Singh D, Stockley R, Anzueto A. i wsp. GOLD Science Committee recommendations for the use of pre- and post-bronchodilator spirometry for the diagnosis of COPD. European Respiratory Journal, 2025.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11799884/
Haynes JM, Kaminsky DA, Ruppel GL. The Role of Pulmonary Function Testing in the Diagnosis and Management of COPD. Respiratory Care, 2023.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10289615/
Spyratos D, Chloros D, Sichletidis L. Diagnosis of chronic obstructive pulmonary disease in the primary care setting. Hippokratia, 2012.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3738387/
World Health Organization. Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) – Fact Sheet.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-%28copd%29





