Uczulenie na gluten: czy objawy to tylko wysypka? Jak sprawdzić uczulenie na gluten?

Uczulenie na gluten, czyli na co?

Gluten jest mieszaniną białek, które znajdują się w ziarnach zbóż. Zaliczamy do nich:

• gliadynę pszenicy, obecną również w orkiszu,
• sekalinę obecną w życie,
• hordeinę obecną w jęczmieniu.

Gluten jest też powszechnie dodawany do żywności dla nadania odpowiedniej konsystencji, dlatego można go spotkać nie tylko w produktach zbożowych, ale np. w zupach w proszku, wędlinach, ciastach. U osób uczulonych zjedzenie żywności zawierającej gluten wywołuje objawy alergii.

>> Alergia pokarmowa – 14 produktów, które najczęściej uczulają

Uczulenie na gluten – objawy

Pierwsze objawy pojawiają się bardzo szybko, nawet po kilku minutach od spożycia glutenu. Przez kolejne godziny – od 24 do 36 – dolegliwości nasilają się. W zależności od czasu wystąpienia reakcję uczuleniową na gluten można podzielić na:

• natychmiastową (kilka minut od spożycia) – do objawów należą wymioty, biegunka, pokrzywka skórna, katar, skurcz oskrzeli;
• późną: biegunka lub zaostrzenie atopowego zapalenia skóry.

Objawy uczulenia na gluten różnią się w zależności od wieku chorych – w przypadku dzieci najczęściej pojawia się zaostrzenie AZS, rzadziej występują objawy ze strony układu pokarmowego czy oddechowego. Alergia na gluten może minąć wraz z wiekiem.

Uczulenie na gluten u niemowlaka

Pierwsze objawy alergii na gluten mogą pojawić się bardzo wcześnie – nawet tuż po wprowadzeniu do diety produktów zbożowych (kaszki, pieczywa). Objawy mogą dotyczyć układu pokarmowego, układu oddechowego i skóry.

• U niemowląt najczęstszymi objawami są biegunki, czasem z domieszką śluzu lub krwi, wymioty, ulewania, częste kolki, wzdęcia, gazy, niechęć do jedzenia oraz słabe przybieranie na wadze lub chudnięcie.
• Do skórnych objawów uczulenia na gluten u niemowląt zaliczamy także objawy skórne, jak wysypki, pokrzywkę oraz zaostrzenie atopowego zapalenia skóry po produktach glutenowych.
• Objawy oddechowe zdarzają się rzadziej, ale jeśli tak, to obejmują wodnisty katar czy nawracające infekcje górnych dróg oddechowych.
• Alergia na gluten może się ujawniać u dzieci także poprzez słabszy rozwój fizyczny, zahamowanie wzrostu i przybierania na wadze.

Biegunki, bóle brzucha oraz nudności może wywoływać także nietolerancja laktozy, dlatego ważne jest, aby poprawnie zdiagnozować i ocenić, na co rzeczywiście występuje alergia.

Alergia na gluten a celiakia

Uczulenie na gluten bywa mylone z celiakią, czyli chorobą spowodowaną trwałą nietolerancją glutenu. Są to jednak różne dolegliwości. Co ważne – w przypadku wystąpienia alergii na gluten należy wykluczyć celiakię poprzez odpowiednie badania.

Jak sprawdzić uczulenie na gluten? Diagnostyka

W przypadku podejrzenia alergii na gluten należy wykonać testy – polegają one na oznaczeniu stężenia przeciwciał IgE przeciwko glutenowi w surowicy krwi. Podwyższony poziom przeciwciał świadczy o alergii na białka glutenowe. Przygotowanie do badania na wykrycie alergii na gluten nie wymaga specjalnego przygotowania, pacjent nie musi być nawet na czczo. Testy skórne w przypadku alergii na gluten nie są zalecane, ponieważ dają wyniki fałszywie ujemne lub fałszywie dodatnie.

Uczulenie na gluten – co jeść?

Produkty dozwolone (naturalnie bezglutenowe) to:

• zboża i mąki bezglutenowe: ryż, kukurydza, gryka, proso, sorgo, amarantus, komosa ryżowa (quinoa), tapioka, ziemniaki,
• wszystkie owoce i warzywa,
• mięso, ryby, jaja – pod warunkiem, że nie są panierowane ani przetworzone z dodatkiem glutenu,
• nabiał – mleko, sery, jogurty naturalne (bez dodatków zawierających gluten, czyli bez zbóż!),
• rośliny strączkowe, np. soja
• orzechy, pestki, nasiona,
• tłuszcze – oleje roślinne, oliwa, masło.

W sklepach żywność bezglutenowa oznaczana jest symbolem przekreślonego kłosa i odnosi się do produktów, w których zawartość białek glutenowych nie przekracza 20 ppm (20 mg/kg).

Uczulenie na gluten – czego nie jeść?

Leczenie alergii na gluten polega na eliminacji glutenu z diety. Po jakimś czasie można wypróbować powrót do produktów zawierających gluten przy uważnej obserwacji i zaczynając od małych ilości.

Produkty zawierające gluten:

• pszenica i wszystkie jej odmiany: orkisz, kamut, płaskurka,
• żyto,
• jęczmień,
• owies – aż u 95 proc. uczulonych na gluten czysty owies jest dobrze tolerowany i nie powoduje objawów alergii, jednak ze względu na proces produkcji, podczas którego często dochodzi do zanieczyszczeń innymi ziarnami, owies również powinien być wyeliminowany u osób uczulonych,
• pieczywo, makarony, ciasta, ciastka,
• panierki, sosy, zupy instant,
• wędliny, parówki, pasztety,
• niektóre słodycze i lody,
• piwo.

Należy także uważać na tzw. kontaminację krzyżową, czyli np. przygotowywanie dań na deskach czy blatach, na których wcześniej były produkty zawierające gluten.

Warto, aby dietę bezglutenową ułożył dietetyk, aby była ona zbilansowana i dostarczała witamin, minerałów oraz błonnika w odpowiednich ilościach.

>> Tu umówisz telekonsultację z dietetykiem w Świat Zdrowia