Przejdź do treśći

Choroba pod lupą

Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc. Czy zawał serca boli?

tętnice przed zawałem - cholesterol i złogi miażdżycowe w tętnicach

Objawy zawału serca to m.in. ból w klatce piersiowej, duszność, osłabienie, kołatanie serca, ból w nadbrzuszu. Zawał serca jest konsekwencją choroby niedokrwiennej serca. Najczęstsze przyczyny zawału to: miażdżyca, wysoki cholesterol, nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca, brak aktywności fizycznej, niewłaściwa dieta. Jak rozpoznać wczesne objawy zawału? Jakie są czynniki ryzyka? Czy zawał serca boli?

Zawał mięśnia sercowego (potocznie: atak serca) to zamknięcie przepływu krwi przez naczynia wieńcowe. Najczęściej przyczyną zawału serca jest miażdżyca – zablokowanie tętnicy wieńcowej przez odkładający się cholesterol (złogi miażdżycowe). Ryzyko zawału serca zwiększają m.in. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, wysoki poziom cholesterolu.

>>>  Zawał serca – działaj szybko, gdy zaatakuje

Objawy zawału serca

Ból w klatce piersiowej, duszności, ból za mostkiem (nagły, silny), uczucie lęku, poty - to najbardziej charakterystyczne objawy zawału serca. Ból trwa zwykle powyżej 20 minut, może promieniować - do żuchwy, gardła, ramion, okolicy międzyłopatkowej lub brzucha (ból nie ustępuje po nitroglicerynie).

Ból w klatce piersiowej, duszności, ból za mostkiem (nagły, silny), uczucie lęku, poty - to najbardziej charakterystyczne objawy zawału serca.

Czytaj też: Ostry zawał serca - objawy ostrego zawału serca

Zawał serca – objawy

  • ból w klatce piersiowej;
  • ból w nadbrzuszu;
  • osłabienie;
  • nagły, silny, rozlany ból za mostkiem;
  • pieczenie (przypominające zgagę)
  • duszność;
  • bladość powłok skóry;
  • kołatanie serca;
  • potliwość;
  • nudności;
  • stan podgorączkowy;
  • uczucie lęku;
  • wymioty;
  • omdlenie
  • zbyt szybkie lub zbyt wolne tętno.

Czytaj też:  Ból brzucha z lewej strony, ból żołądka, ból brzucha z prawej strony – jak interpretować ból brzucha?

Niemy zawał serca – zawał serca bez bólu w klatce piersiowej

Klasyczne objawy zawału serca, takie jak gniotący ból w klatce piersiowej, skrócony oddech, duszności, uczucie lęku i niepokoju, nie muszą występować w każdym przypadku zawału. Szacuje się, że nawet 40 proc. wszystkich incydentów zawałowych mogą stanowić tzw. nieme zawały.

Czytaj też: Koronarografia - co to jest. Jak się przygotować do koronarografii

Zawały bez wyraźnych objawów najczęściej występują u osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi (np. cukrzyca, przewlekła choroba nerek). Zamiast bólu może pojawić się silna, nagła duszność, osłabienie, utrata przytomności. U diabetyków przyczyną zmniejszonego odczuwania bólu może być neuropatia cukrzycowa.

Klasyczne objawy zawału serca, takie jak gniotący ból w klatce piersiowej, skrócony oddech, duszności, uczucie lęku i niepokoju, nie muszą występować w każdym przypadku zawału. Szacuje się, że nawet 40 proc. wszystkich incydentów zawałowych mogą stanowić tzw. nieme zawały.

Zawał mięśnia sercowego – jak powstaje? Przyczyny zawału

Zawał serca to efekt postępującej choroby wieńcowej. Pęknięcie blaszki miażdżycowej, która zlokalizowana jest w tętnicy wieńcowej, to początek procesu zawałowego.

Kompendium wiedzy o chorobie wieńcowej:

Przyczyną zamknięcia przepływu krwi przez tętnicę wieńcową jest zakrzep, który tworzy się na pękniętej blaszce. W bardzo krótkim czasie dochodzi do obumierania komórek serca (martwica mięśnia sercowego), co prowadzi do zawału.

>>>  Komu grozi zawał serca i jak mu zapobiec

Stan przedzawałowy - zapowiedź zawału serca?

Zawał serca często poprzedza tzw. stan przedzawałowy. To potoczne określenie, które często rozumiane jest jako obumarcie komórek mięśnia sercowego (stan niedokrwienia serca). Zawał serca stwierdzamy dopiero wtedy, gdy dojdzie do martwicy, faza wcześniejsza często nazywana jest stanem przedzawałowym.

Stan przedzawałowy ma też drugie znaczenie - często lekarze używają pojęcia "stanu przedzawałowego" w celu wyjaśnienia pacjentom niestabilnej choroby niedokrwiennej serca, np. choroby wieńcowej lub dławicy piersiowej, która nieleczona może doprowadzić do zawału.

Zawał serca – czynniki ryzyka

Ryzyko zawału serca wzrasta wraz z wiekiem. Istotnymi czynnikami ryzyka są: nadciśnienie tętnicze, wysoki cholesterol, cukrzyca, zła dieta, palenie papierosów (zwiększa ryzyko wystąpienia zawału nawet 5-krotnie!), nadwaga i otyłość, stres.

>>>  Cukier przyczynia się do zawału

Czynniki ryzyka zawału serca:

  • cholesterol (hiperlipidemia - wysoki poziom cholesterolu);
  • miażdżyca;
  • cukrzyca;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • nadwaga i otyłość;
  • dieta typu fast food;
  • brak regularnych ćwiczeń;
  • wady anatomiczne serca;
  • zapalenie tętnicy wieńcowej;
  • homocysteina (wysoki poziom);
  • niedobór witamin z grupy B; niedobór kwasu foliowego;
  • wiek (mężczyźni - powyżej 45 lat; kobiety - powyżej 55 lat);
  • obciążenie genetyczne chorobami serca (szczególnie zawał serca u rodziców lub rodzeństwa);
  • palenie papierosów (bierne palenie też zwiększa ryzyko zawału);
  • nadużywanie alkoholu;
  • przewlekły stres;
  • stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych (zwiększają ryzyko zakrzepicy).

Istotnymi czynnikami ryzyka są: nadciśnienie tętnicze, wysoki cholesterol, cukrzyca, zła dieta, palenie papierosów (zwiększa ryzyko wystąpienia zawału nawet 5-krotnie!), nadwaga i otyłość, stres.

>>> Zrób darmowy test STOP ZAWAŁOM

Tabela SCORE a ryzyko zawału serca

Aby prawidłowo ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe, Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca stosowanie systemu SCORE (Systematic Coronary Risk Evaluation). System ten pozwala  na oszacowanie 10-letniego ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych u osób bez choroby sercowo-naczyniowej o podłożu miażdżycowym. Tabela SCORE bierze pod uwagę takie czynniki, jak: cholesterol całkowity, ciśnienie tętnicze skurczowe, palenie papierosów, wiek, płeć.

Aby prawidłowo ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe, Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca stosowanie systemu SCORE (Systematic Coronary Risk Evaluation).

Tabela SCORE w wysokiej rozdzielczości (po kliknięciu w obrazek poniżej)

tablica SCORE (Systematic COronary Risk Evaluation) w wysokiej rozdzielczości

Zawał serca – profilaktyka

Większość czynników ryzyka zawału serca można wyeliminować. Rzucenie palenia, zmiana diety, ograniczenie alkoholu, regularne ćwiczenia fizyczne, regularne badania serca – wszystko to może zmniejszyć ryzyko zawału.

Bardzo ważne jest utrzymywanie prawidłowego profili lipidowego, w przypadku chorób przewlekłych – odpowiednie ich leczenie (np. optymalne wyrównanie cukrzycy, prawidłowe leczenie nadciśnienia – regularne pomiary poziomu cukru i ciśnienia tętniczego).

Zawał serca – pierwsza pomoc

W przypadku podejrzenia zawału należy jak najszybciej wezwać pogotowie ratunkowe (numer telefonu: 112). Jeśli mamy w domu aspirynę lub inny lek zawierający kwas acetylosalicylowy, należy go przyjąć. Gdy mamy absolutną pewność, że wystąpił zawał serca, a nasze ciśnienie krwi (skurczowe) jest wyższe niż 90 mmHg, można zażyć również nitroglicerynę. Jeżeli jednak nie mamy takiej pewności, podanie tego leku może pogorszyć nasz stan.

Jeśli dojdzie do zatrzymania krążenia i oddechu, trzeba bezzwłocznie rozpocząć resuscytację: 30 uciśnięć klatki piersiowej, 2 oddechy.

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa - 30 uciśnięć klatki piersiowej, 2 oddechy

Jeśli dojdzie do zatrzymania krążenia i oddechu, trzeba bezzwłocznie rozpocząć resuscytację: 30 uciśnięć klatki piersiowej, 2 oddechy.

Jak żyć po zawale serca?

Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego po każdym zawale serca pacjent powinien poddać się rehabilitacji kardiologicznej. W trakcie jej trwania trzeba nauczyć się żyć na nowo. Ważne jest to, aby niczego nie przyspieszać, organizmowi dać odpocząć, ale i psychice czas na powrót do formy.

Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego po każdym zawale serca pacjent powinien poddać się rehabilitacji kardiologicznej.

Zawał serca należy traktować jako sygnał ostrzegawczy - pacjent po zawale powinien rzucić palenie, dbać o regularną aktywność fizyczną, walczyć z nadwagą, stosować się do zaleceń lekarza i systematycznie zażywać zalecane leki. Bardzo ważna jest dieta przeciwmiażdżycowa (sprawdź:  Zioła na cholesterol, domowe sposoby na miażdżycę).

Czytaj też: 

Poznaj naszego eksperta

Jacek Krajl

Jacek Krajl

Redaktor Apteline.pl (kontakt: j.krajl@apteline.pl)

Zobacz także

Polecane produkty

Choroba wieńcowa

Choroba wieńcowa (dawniej: dusznica bolesna, dławica piersiowa), czyli zespół objawów wywołanych niedokrwieniem mięśnia sercowego, to jedna z postaci choroby niedokrwiennej serca. Szacuje się, że w ponad 95 proc. przypadków za wystąpienie choroby niedokrwiennej serca odpowiedzialna jest miażdżyca tętnic wieńcowych, dlatego choroba wieńcowa stała się synonimem choroby niedokrwiennej serca. W przebiegu choroby wieńcowej powstają tzw. blaszki miażdżycowe – to efekt odkładania się cholesterolu w tętnicach wieńcowych. Blaszka miażdżycowa stopniowo powiększa się wewnątrz tętnicy, co zaburza jej drożność. W efekcie do serca dociera coraz mniej krwi – zaczyna brakować tlenu, mięsień sercowy jest niedokrwiony i niedotleniony (niewydolność wieńcowa). W każdej chwili może również dojść do zerwania złogów w tętnicy, co może prowadzić do zawału serca.