Zastrzyki na odchudzanie – czym są i kiedy się je stosuje?

Zastrzyki na odchudzanie – co to jest

„Zastrzyki na odchudzanie” to potoczne określenie nowoczesnych leków wydawanych z przepisu lekarza w ramach terapii cukrzycy typu 2 i zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Najczęściej zawierają liraglutyd, semaglutyd albo trizepatyd. Mają formę penów do iniekcji, odmierzających dawkę substancji czynnej i rzeczywiście mogą wspomagać redukcję masy ciała, służą jednak jedynie jako uzupełnienie odpowiednio dobranej diety o obniżonej wartości kalorycznej i zwiększonej aktywności fizycznej. Lekarz zaleca je na podstawie wyników badań oraz po ocenie stanu zdrowia pacjenta.

Jak działają zastrzyki na odchudzanie? Analogi GLP‑1 i GIP

Zastrzyki na odchudzanie z liraglutydem

Ze względu na wpływ na kontrolę glikemii lekarz może zdecydować o zastosowaniu go u pacjentów z niedostatecznie kontrolowaną cukrzycą typu 2. Liraglutyd stosowany w tych zastrzykach działa poprzez naśladowanie działania hormonu GLP-1 (glukagonopodobny peptyd 1). Łączy się z receptorami dla GLP-1 znajdującymi się w ośrodkowym układzie nerwowym i przedłuża ich działanie. Prowadzi to do obniżenia poziomu glukozy we krwi, a ze względu na rozmieszczenie tych receptorów również do zmniejszenia uczucia głodu i zwiększenia odczucia sytości.

Zastrzyki na odchudzanie z semaglutydem

Semaglutyd stosowany w zastrzykachrównież należy do analogów GLP-1. Łączy się z receptorami dla GLP-1, przez co zwiększa wydzielanie insuliny z wysp trzustki i prowadzi do obniżenia poziomu glukozy. Ze względu na prawdopodobny wpływ na receptory GLP-1 powoduje zmniejszenie apetytu i zwiększenie uczucia sytości. Lekarz może zadecydować o jego zastosowaniu w przypadku niedostatecznie kontrolowanej cukrzycy typu 2.

Zastrzyki na odchudzanie z tirzepatydem

Tirzepatyd stosowany w zastrzykach jest podwójnym analogiem – łączy się z dwoma rodzajami receptorów: dla GIP (glukozozależnego peptydu insulinotropowego) oraz GLP-1. Powoduje zmniejszenie poziomu glukozy po posiłkach i na czczo oraz zwiększa wrażliwość komórek na insulinę, dzięki czemu poprawia kontrolę glikemii i może być stosowany w tym celu u pacjentów z cukrzycą typu 2. Dodatkowo zmniejsza masę tkanki tłuszczowej, reguluje łaknienie – zwiększa uczucie sytości, a zmniejsza uczucie głodu.

>> Kalkulator kalorii – łatwo sprawdzisz, ile kalorii dziennie potrzebujesz

Analogi GLP-1 i GIP jako zastrzyki na odchudzanie – dla kogo?

Wskazaniem do stosowania zastrzyków jest m.in. kontrola masy ciała u dorosłych pacjentów, u których początkowa wartość wskaźnika BMI wynosi:

• ≥ 27 kg/m² do < 30 kg/m² – nadwaga z co najmniej jednym współistniejącym schorzeniem związanym z nieprawidłową masą ciała, np. zaburzenia gospodarki węglowodanowej (stan przedcukrzycowy lub cukrzyca typu 2), nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, obturacyjny bezdech senny lub choroby układu sercowo-naczyniowego.
• ≥ 30 kg/m² – otyłość,

>> Sprawdź swoje BMI – kalkulator BMI online

Zastrzyki na odchudzanie dla dzieci i młodzieży

Niektóre z zastrzyków (zawierające semaglutyd i liraglutyd) są dopuszczone do stosowania jako uzupełnienie wraz z dietą o obniżonej wartości kalorycznej i zwiększonym wysiłkiem fizycznym w celu kontroli masy ciała u młodzieży od 12 roku życia i powyżej z otyłością (określaną zgodnie z siatką centylową BMI dla danej płci i wieku) oraz masą ciała powyżej 60 kg. 
Jeden z produktów leczniczych zawierający liraglutyd jest również dopuszczony do stosowania w celu kontroli masy ciała jako uzupełnienie zdrowego sposobu odżywiania i zwiększonego wysiłku fizycznego u dzieci od 6. do 12. roku życia z otyłością (BMI ≥ 95 percentyla zgodnie z siatką centylową BMI dla danej płci i wieku) i masą ciała ≥ 45 kg.

>> Nadwaga i otyłość – jak je rozpoznać?

Dawkowanie zastrzyków odchudzających

Dawkowanie zastrzyków ustala lekarz.

Liraglutyd w leczeniu otyłości – zastrzyki raz dziennie

W przypadku liraglutydu zwykle stosowana jest dawka początkowa, którą się stopniowo zwiększa aż do osiągnięcia docelowej dawki w określonym czasie. Zastrzyk z liraglutydem wykonuje się codziennie zwykle raz na dobę.

Semaglutyd i tirzepatyd – zastrzyki na odchudzanie raz w tygodniu

Zastrzyki zawierające semaglutyd oraz tirzepatyd są stosowane raz na tydzień. Lekarz dobiera odpowiednie dawki zastrzyków, zwykle początkowo stosowana jest mniejsza dawka, która stopniowo jest zwiększana do osiągnięcia dawki docelowej.

Jak prawidłowo podawać zastrzyki na odchudzanie?

Przed podaniem leku w postaci wstrzyknięcia należy zawsze zapoznać się z treścią ulotki dołączonej do opakowania. Lekarz lub pielęgniarka powinni również przed rozpoczęciem leczenia omówić z pacjentem szczegóły dotyczące podawania leku. Zastrzyk zwykle może być podawany w okolice brzucha, ud lub tylnej części ramienia (najlepiej sprawdzić informacje w ulotce produktu). Warto zmieniać miejsce podawania leku przy każdym następnym wstrzyknięciu, żeby zmniejszyć ryzyko powstawiania zgrubień lub reakcji w miejscu podawania.

1. Przed wykonaniem wstrzyknięcia należy zawsze sprawdzić na etykiecie, czy wstrzykiwacz zawiera właściwy lek oraz ocenić, czy roztwór znajdujący się we wstrzykiwaczu jest przeźroczysty i bezbarwny.
2. Na wstrzykiwacz należy zamocować pasującą jednorazową igłę (mogą być dołączone do opakowania, w przypadku braku należy stosować igły zgodne z zaleceniami producenta). Do każdego podania zastrzyku używa się jednej igły, przy każdym kolejnym podaniu dawki leku należy użyć nowej igły – zmniejsza to ryzyko zablokowania, zanieczyszczenia czy zakażenia igły oraz nieprecyzyjnego podania dawki.
3. Przy pierwszym użyciu wstrzykiwacza należy sprawdzić przepływ i/lub odpowietrzyć pen zgodnie z zaleceniami w ulotce.
4. Kolejnym krokiem jest nastawienie odpowiedniej dawki zgodnej z zaleceniem lekarza. 
5. Wprowadzenie igły pod skórę i wstrzyknięcie leku.
6. Po wykonaniu zastrzyku należy z zachowaniem ostrożności zdjąć zużytą igłę, nałożyć nasadkę ochronną na wstrzykiwacz w celu ochrony przed światłem i przechowywać go zgodnie z zaleceniami producenta co do temperatury.

Przeciwwskazania do stosowania analogów GLP-1 i GIP

• Liraglutyd: przeciwwskazaniem do stosowania tych zastrzyków jest uczulenie na liraglutyd lub którykolwiek z pozostałych składników leku. Nie zaleca się go u pacjentów z: ciężką niewydolnością serca, ostrym zapaleniem żołądka lub jelit, zaburzeniami pracy wątroby, nerek czy tarczycy.
• Semaglutyd: przeciwwskazaniami do stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną i substancje pomocnicze, również nie powinien być stosowany: u chorych na cukrzycę typu 1, pacjentów z zaburzeniami pracy wątroby, nerek czy niewydolnością serca.
• Tirzepatyd: przeciwwskazania obejmują m.in. nadwrażliwość na substancję czynną lub pozostałe składniki leku, a ostrożność należy zachować u pacjentów z: zaburzeniami pracy nerek, serca czy przewodu pokarmowego.

Czy zastrzyki na odchudzanie są bezpieczne? Ryzyko i możliwe powikłania

Podczas stosowania analogów GLP-1 i GIP może wystąpić ostre zapalenie trzustki, dlatego ważne, by lekarz dokładnie wyjaśnił pacjentowi, jakie są charakterystyczne objawy tego stanu. W razie wystąpienia ostrego zapalenia trzustki leczenie powinno zostać przerwane i nie powinno się go już wznawiać.

• W przypadku stosowania liraglutydu najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi są nudności, wymioty, biegunki, zaparcia, zgaga, wzdęcia, bóle i zawroty głowy, osłabienie, wysypka, kamienie żółciowe czy reakcje w miejscu podania – podrażnienie, swędzenie, zasinienie.
• Semaglutyd – najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle i zawroty głowy, hipoglikemia i reakcje w miejscu podania.
• Tirzepatyd – najczęściej występujące skutki uboczne to zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, bóle brzucha), zmęczenie, reakcje w miejscu wstrzyknięcia czy wypadanie włosów. 

Zastrzyki na odchudzanie a styl życia – rola diety i aktywności fizycznej

Warto pamiętać, że dla uzyskania redukcji masy ciała kluczowe są odpowiednia dieta i wysiłek fizyczny. Zastrzyk na odchudzanie może być zlecony przez lekarza jako ich uzupełnienie.Jak zwiększyć skuteczność leków na odchudzanie?

• Podczas przyjmowania leków należy zawsze stosować się do zaleceń lekarza. Ważne jest przestrzeganie zleconego dawkowania, stosowanie odpowiedniej dawki oraz obserwowanie organizmu.
• O wszystkich występujących skutkach ubocznych należy poinformować swojego lekarza.
• Bardzo ważne w skutecznym odchudzaniu jest przestrzeganie odpowiednio dobranej diety i aktywności fizycznej – zarówno podczas przyjmowania zastrzyków, jak i po zakończeniu leczenia.

>> Jak skutecznie schudnąć i czy da się to zrobić szybko?