Skutki FAS w dorosłym życiu

 FAS to zaburzenie na całe życie. Dzisiaj, kiedy syndrom ten jest już dobre poznany, rozpoznawane są także odległe skutki ekspozycji nienarodzonego jeszcze dziecka na działanie alkoholu.

Czytaj więcej: Alkohol a ciąża - związek wysokiego ryzyka 

Dzieci i młodzież z FAS

Dzieci i młodzieży z płodowym zespołem alkoholowym wykazują charakterystyczne zaburzenia rozwoju poznawczego. Diagnozuje się u nich opóźnienie psychomotoryczne, czyli opóźnienia w ogólnym rozwoju ruchowym, w sprawności manualnej, zaburzenia percepcji wzrokowo-słuchowej i rozwoju mowy. FAS wpływa na obniżenie ilorazu inteligencji, powoduje trudności z rozumieniem pojęć abstrakcyjnych, problemy z myśleniem przyczynowo-skutkowym i hipotetyczno-dedukcyjnym. Dzieci narażane w życiu płodowym na toksyczne działanie alkoholu mają deficyty uwagi i pamięci, trudności sprawia im porządkowanie informacji oraz tworzenie schematów poznawczych. Młodsze dzieci odstają od rówieśników małym zakresem słów i ograniczoną motoryką. Starsze najczęściej mają duże problemy z nauką, zwykle nie udaje im się zdobyć dobrego wykształcenia, często same rezygnują z edukacji.

Czytaj więcej: Alkoholowy zespół płodowy - jak go rozpoznać?

Osoba dorosła z FAS

Płodowy zespół alkoholowy u osób dorosłych przejawia się przede wszystkim problemami w relacjach międzyludzkich oraz trudnościami z funkcjonowaniem społecznym. Dorośli z FAS mają kłopot z dostosowywaniem się do wymogów grupy oraz z postępowaniem zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie zasadami. Żyją tym, co tu i teraz, nie potrafią planować oraz realizować zadań rozciągniętych w czasie. Zwykle nawet nie podejmują działań, których efekt nie będzie widoczny szybko, ani takich, z których będą mieli korzyść w późniejszym okresie. Są mało elastyczni, nie potrafią dostosowywać się do zmieniających się warunków, kiedy nagle napotkają na jakiś problemy, są wobec niego bezradni. Dorosłe dzieci matek nadużywających alkoholu w ciąży nie potrafią przewidywać konsekwencji swoich działań, uczyć się na błędach i korygować zachowań pod wpływem wcześniejszych doświadczeń. Często są bezrefleksyjne, a ich ewentualne osądy najczęściej są nieadekwatne do sytuacji. Mają skłonność do działań impulsywnych, najpierw robią, potem myślą. Osoby z FAS jako dzieci miewają problemy z nauką, jako dorośli z motywacją do działania.

Zestaw wyżej wymienionych cech, wynikających z uszkodzeń układu nerwowego i zmian w budowie mózgu sprawiają, że dorosłe osoby z FAS mają skłonność do łamania prawa i do konfliktowania się z innymi. Z powodu braku wykształcenia, ale też braku motywacji do pracy i nieumiejętności współżycia z ludźmi często żyją na bardzo niskim poziomie ekonomicznym. Bardzo często też same uzależniają się od alkoholu.

Symptomy FAS na kolejnych etapach rozwoju

Okres przedszkolny i szkolny:

• opóźnienie psychomotoryczne;
• trudności adaptacyjne (wycofanie, nadmierna lękliwość, niechęć do poznawania nowych miejsc i osób, trudności ze zmianą nawyków);
• deficyty pamięci i uwagi;
• narastające problemy w nauce (problemy z myśleniem przyczynowo-skutkowym, brak myślenia abstrakcyjnego);
• zaburzenia mowy w aspekcie artykulacyjnym (niewyraźne mówienie, jąkanie) i treściowym (problem z budowaniem dłuższych wypowiedzi słownych);
• trudności emocjonalne łączące w sobie skrajne reakcje od depresyjności i wycofania po zachowania gwałtowne i impulsywne;
•  trudne relacje rówieśnicze (problemy z utrzymaniem przyjaźni, częste gafy i niezamierzone sprawianie innym przykrości z powodu problemów ze stosowaniem się do zasad konwenansu społecznego).

 Okres nastoletni i wczesna dorosłość:

• narastające trudności emocjonalne: impulsywność, drażliwość, łatwe uleganie złości, nie radzenie sobie z frustracją;
• trudności z organizowaniem własnej aktywności (samodzielnej nauki, indywidualnej pracy, czasu wolnego);
• problemy w funkcjonowaniu społecznym (brak rozumienia oczekiwań innych osób, skracanie właściwego dystansu, brak wyczucia sytuacji, trudności z przestrzeganiem reguł życia społecznego).