Sposoby na kaca – co naprawdę pomaga? Objawy, domowe metody i zapobieganie

Skąd się bierze kac?

Mechanizm powstawania kaca wraz z całym wachlarzem objawów to wciąż temat licznych dyskusji naukowych. Wiadomo, że złe samopoczucie po spożyciu nadmiernych ilości alkoholu jest wynikiem wielu mechanizmów. 

1. Alkohol etylowy bardzo szybko się wchłania – proces ten rozpoczyna się już w jamie ustnej, a po ok. 15 minutach od wypicia piwa czy drinka wchłonięciu ulega aż połowa spożytej dawki. Bardziej skomplikowane i rozciągnięte w czasie jest natomiast wydalanie alkoholu etylowego z organizmu. Wraz z moczem, potem czy oddechem człowiek pozbywa się zaledwie kilku procent przyjętej dawki (ok. 1-2%). Resztę organizm musi zmetabolizować w wątrobie.
2. W trakcie procesu przetwarzania alkoholu etylowego przez enzymy wątrobowe powstaje aldehyd octowy, który jest bardziej toksyczny dla organizmu niż sam alkohol. Ten metabolit odpowiedzialny jest za wiele objawów towarzyszących zatruciu.
3. Alkohol etylowy dodatkowo silnie odwadnia organizm. Działa m.in. na przysadkę mózgową, która wydziela wazopresynę, hormon odpowiedzialny za przeciwdziałanie odwodnieniu organizmu. Alkohol ogranicza wydzielanie tego hormonu, przez co zwiększa się wydalanie moczu. Silnie odwadnia się także mózg (który lubi wodę, gdyż składa się z niej aż w ok. 80 proc.). Próbuje się bronić, wysyłając ciału silne sygnały alarmowe.
4. O wpływ na złe samopoczucie naukowcy podejrzewają też inne alkohole, które w śladowych ilościach mogą występować w winie, whisky, ginie czy rumie – m.in. alkohol metylowy (metanol), aceton czy taniny. Prostszy skład ma czysta wódka – to rozcieńczony alkohol rektyfikowany.

Objawy kaca

Kto przeżył „syndrom dnia poprzedniego”, ten na pewno na długo zapamięta towarzyszące kacowi objawy. Najbardziej charakterystycznymi symptomami po przebudzeniu są:

• silny ból głowy,
• silne pragnienie,
• nadwrażliwość na hałas.

Pozostałe objawy kaca to:

• światłowstręt,
• suchość w ustach,
• bóle brzucha,
• biegunka i nudności,
• dreszcze,
• nadmierna potliwość,
• poczucie rozbicia,
• problemy ze snem,
• apatia,
• zaburzenia funkcji motorycznych objawiające się najczęściej drżeniem rąk i utratą równowagi.

Jak zapobiegać kacowi?

Czy można uniknąć kaca? Oczywiście – zachowując abstynencję. To obecnie jedyna w stu procentach skuteczna metoda, gdyż wciąż nie odkryto jeszcze substancji, która neutralizowałaby toksyczne działanie związków wydzielanych przez metabolizującą alkohol wątrobę. Jeśli ktoś natomiast chce pić, i to całkiem sporo, musi liczyć się ze słabszą kondycją następnego dnia. Są jednak oczywiście sposoby, by możliwie zminimalizować objawy kaca, czyli uniknąć ciężkiego zatrucia alkoholem etylowym.

Sposoby na kaca przed imprezą

Najważniejsza jest kondycja – osoby zdrowe i wypoczęte są mniej podatne na działanie alkoholu.

• Warto uzbroić organizm w duże ilości antyoksydantów (jak witamina C) – można zjeść kapuśniak lub zupę ogórkową, ewentualnie zażyć witaminowy suplement diety.
• Wchłanianie alkoholu można nieco opóźnić, spożywając alkohol, będąc najedzonym – dobrze, by zjeść tłuste, ale zdrowe dania, np. domowy rosół lub łososia z grilla.
• Alkohol i nikotyna to mieszanka wybuchowa – papierosy potęgują zatrucie organizmu szkodliwymi substancjami, z którymi trudniej walczyć wątrobie.

Sposoby na kaca w trakcie picia

• Nie warto mieszać wódki z winem, drinkami i innymi alkoholami. Każdy doświadczony imprezowicz wie, że najbezpieczniej jest pić jeden rodzaj napoju alkoholowego przez cały wieczór.
• Nie można zapominać o nawadnianiu organizmu – obok kufla z piwem czy butelki wina powinna stać karafka ze zwykłą wodą mineralną, z której korzystać należy regularnie przez cały wieczór. Poza wodą można pić też np. soki owocowe czy wodę kokosową.
• Pomiędzy szotami czy drinkami należy robić przerwy (20-30 minut) – pomoże to organizmowi wchłaniać alkohol w optymalnym tempie i kontrolować konsumpcję.
• Warto przegryzać coś w trakcie wieczoru, picie na pusty żołądek jest bardzo ryzykowne.
• Zaduch i dym papierosowy nie są sojusznikami w walce o łatwiejszy poranek – warto często wychodzić na świeże powietrze, a na czas snu uchylić okno.
• Na zakończenie wieczoru przed zaśnięciem obowiązkowe jest wypicie około pół litra niegazowanej wody mineralnej lub elektrolitów.
• Istotny jest nasz styl życia czy dieta. Posiłki powinny zawierać składniki bogate w cynk czy witaminy z grupy B (w szczególności niacynę – witaminę B3).

Domowe sposoby na kaca po imprezie

1. Warto mieć pod ręką butelkę z niegazowaną, wysoko zmineralizowaną wodą oraz napój izotoniczny – koniecznie trzeba przywrócić organizmowi właściwe nawodnienie oraz uzupełnić minerały. Pośród antykacowych płynów wymienia się także:

• przegotowaną, ostudzoną wodę z miodem,
• sok z cytryny,
• kefir,
• maślankę,
• sok pomarańczowy,
• wodę kokosową,
• zalewę z kiszonych ogórków
• bulion mięsny lub warzywny. 

2. Wielu osobom na przykre dolegliwości pomaga szklanka soku pomidorowego dzięki wodnym składnikom pomidora oraz podniesieniu poziomu kwasu pirogronowego we krwi, co przyśpiesza metabolizm alkoholu. Podobne działanie wykazują jabłka, gruszki, banany, winogrona, mango czy arbuz dzięki dużej zawartości fruktozy i sacharozy.

3. Zamiast dogorywać w łóżku, trzeba się zmusić do wstania i wziąć chłodny prysznic – pobudzenie krążenia to dobry sposób, by organizm zaczął lepiej funkcjonować.

4. Idealną metodą na szybsze wypocenie resztek alkoholu jest wysyłek fizyczny lub wypicie wody ze szczyptą imbiru lub naparu z rumianku, które mają działanie przeciwwymiotne, przeciwzapalne i wspomagają trawienie.

5. Jeśli nie pojawił się jadłowstręt, warto zjeść coś pożywnego, np. jajka (jajecznica ze szpinakiem i pomidorami), gruszkę, banana (banan z awokado na pieczywie pełnoziarnistym) lub rosół na mięsie.

6. Krótki spacer pomoże dotlenić organizm, to teraz bardzo cenne.

Elektrolity na kaca

Elektrolity na kaca uzupełniają sód, potas, magnez i wapń utracone przez odwodnienie spowodowane alkoholem, poprawiają nawodnienie i funkcje nerwowo-mięśniowe. Warto pić je przed snem, rano po przebudzeniu i co kilka godzin zależnie od pragnienia, objawów kaca czy odwodnienia organizmu. Istotną cechą każdego elektrolitu jest jego osmolarność, czyli liczba rozpuszczonych cząstek na daną objętość roztworu. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia produkty o osmolarności wynoszącej ok. 245 mOsm/L nawadniają najszybciej.

Najważniejsze składniki preparatów elektrolitowych

Leki przeciwbólowe na kaca

Jednym z głównych objawów kaca jest ból, który najczęściej dotyczy głowy. Wyróżniamy kilka najpopularniejszych leków przeciwbólowych, które złagodzą nieprzyjemne symptomy.

Najpopularniejsze mity o kacu

Klin na kaca

Leczenie się tym samym, co spowodowało zatrucie, to znana od wieków metoda walki z kacem. Co prawda większość imprezowiczów o poranku odczuwa bardzo silną awersję do zapachu i smaku alkoholu, niektórzy decydują się na kilka łyków ulubionego trunku. Sposób rzeczywiście jest skuteczny, ale tylko na chwilę – cofa do etapu upojenia alkoholowego, nie lecząc, ale jedynie odraczając objawy związane z zatruciem alkoholowym (aldehyd octowy w wątrobie zostanie wyprodukowany równie skutecznie po klinie).

Kawa na kaca

Kofeina daje chwilowe pobudzenie i poprawia koncentrację, ale w rzeczywistości pogarsza objawy poprzez nasilenie odwodnienia i podrażnienie żołądka. Kawa maskuje zmęczenie bez leczenia przyczyny, może zwiększać niepokój, przyśpieszać pracę serca czy drżenie mięśni.

Tłusta kolacja przed snem zapobiega kacowi

Jedzenie po spożyciu alkoholu nie spowalnia już wchłaniania etanolu i może pogorszyć objawy następnego dnia. Tłuste posiłki działają profilaktycznie tylko przed piciem, tworząc barierę tłuszczową w żołądku. Etanol jest wchłaniany głównie w jelicie cienkim, a tłuste jedzenie przed snem nie wpływa na jego wchłanianie, tylko obciąża trawienie. Żołądek po alkoholu jest podrażniony, a pozycja leżąca po tłustym posiłku sprzyja refluksowi i zgadze.

Trzeba dużo wypić, by mieć kaca

Objawy kaca mogą się pojawić nawet po spożyciu niewielkiej ilości alkoholu. To bardzo indywidualna sprawa, niektórzy nie będą mieć kaca po dużych ilościach alkoholu, a innych zaboli głowa już po dwóch piwach.

Słabsze alkohole nie wywołują kaca

Piwo czy wino mogą powodować kaca tak samo jak mocniejsze alkohole. Kac zależy bowiem również od zawartości w napoju alkoholowym kongenerów, czyli produktów ubocznych procesów fermentacji i starzenia. Przy takiej samej dawce etanolu kac jest silniejszy po napojach z kongenerami!

Mieszanie energetyków z alkoholem łagodzi kaca

Wręcz przeciwnie, kac po takiej mieszance będzie silniejszy niż po samym alkoholu. Powodem jest zawarta w energetykach kofeina, która dodatkowo odwadnia organizm. Co gorsza połączenie to może skutkować niebezpiecznym przedawkowaniem alkoholu – bez energetyków upojony organizm w pewnym momencie staje się zmęczony i rezygnuje z dalszego imprezowania. Przyjmowanie dużych dawek kofeiny zaburza ten naturalny mechanizm obronny organizmu, co może doprowadzić nawet do przyjęcia śmiertelnej dawki alkoholu etylowego.
Nie bez znaczenia jest też negatywny wpływ energetyków na serce – u wielu osób pojawiają się palpitacje, a jeśli mieszane drinki wypije osoba chora na arytmię lub inne schorzenia kardiologiczne (czasem chorzy nie są świadomi swojej przypadłości), impreza może się zakończyć tragicznie.

Po alkoholu dobrze się śpi 

Alkohol pogarsza jakość snu. Ułatwia zasypianie, ale powoduje wybudzenia w drugiej połowie nocy, co niestety nasila kaca. By przespać noc, warto pamiętać o kilku zasadach:

• Ostatnie piwo, drink lub inny trunek wcześniej niż 4 godziny przed snem minimalizuje zaburzenia snu i wybudzenia.
• Niewielka ilość alkoholu mniej zakłóca jakość snu.
• Woda i elektrolity między drinkami oraz posiłek bogaty w węglowodany stabilizują glikemię i redukują odwodnienie.

Jeśli masz już objawy kaca, pamiętaj, że:

• 7–9 h snu redukuje nasilenie kaca – w ciągu dnia można robić krótkie drzemki (20–30 min), które poprawią regenerację.
• Higiena snu jest bardzo istotna. Ciemność, cisza, temperatura 18–20°C i unikanie ekranów godzinę przed snem są bardzo ważne.
• Melatonina (1–5 mg w zależności od nasilenia problemu i wyrobionej tolerancji na substancje czynną) lub zioła (melisa, kozłek lekarski) pomagają zachować prawidłowy sen.

>> Środki i preparaty na kaca