Podróżujesz po Europie i chcesz się czuć bezpiecznie w razie zachorowania lub wypadku? Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) daje dostęp do publicznej opieki medycznej w 32 krajach Europy na takich samych zasadach, jakie obowiązują ich obywateli. Jak i gdzie ją wyrobić?
EKUZ – co to jest, jak działa Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego?
Wiedza w pigułce
- EKUZ potwierdza prawo do świadczeń niezbędnych ze względów medycznych podczas czasowego pobytu w krajach UE, EFTA i Wielkiej Brytanii.
- Karta umożliwia korzystanie z publicznej opieki zdrowotnej na tych samych zasadach finansowania, które obowiązują mieszkańców danego państwa.
- EKUZ nie pokrywa kosztów ratownictwa górskiego, transportu medycznego do Polski ani usług prywatnych poza systemem publicznym.
- Każdy członek rodziny, w tym dziecko, musi posiadać własną imienną kartę EKUZ.
- Okres ważności EKUZ zależy od rodzaju uprawnienia do świadczeń (np. pracownik, student, emeryt) i wynosi od kilkudziesięciu dni do nawet 20 lat.
Czym jest Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego i kto może ją otrzymać?
EKUZ to wspólny dla państw europejskich dokument potwierdzający, że jego posiadacz jest ubezpieczony w publicznym systemie ochrony zdrowia swojego kraju. Na mocy rozporządzeń (WE) 883/2004 i 987/2009 karta gwarantuje prawo do „świadczeń niezbędnych ze względów medycznych” podczas czasowego pobytu za granicą – na tych samych zasadach (również z taką samą ewentualną dopłatą), z jakich korzystają mieszkańcy danego państwa. EKUZ ma formę plastikowej karty wystawianej imiennie przez oddziały NFZ, a turysta powinien mieć ją przy sobie w czasie podróży.
>> Opalanie - kremy z filtrem UV, mleczka do opalania, ochrona przed słońcem
EKUZ – w jakich krajach obowiązuje?
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego potwierdza, że polski obywatel ma prawo do leczenia w czasie wyjazdów turystycznych lub zawodowych do większości krajów europejskich. Są to:
- wszystkie kraje Unii Europejskiej (27 państw)
- Islandia
- Liechtenstein
- Norwegia
- Szwajcaria
- Wielka Brytania
Polskiego turystę przebywającego w jednym z tych państw obowiązują zasady udzielania pomocy medycznej danego kraju. Przed wyjazdem z domu warto sprawdzić zakres ubezpieczenia i ewentualne dopłaty do świadczeń medycznych w poszczególnych krajach. Informacje na ten temat można znaleźć na stronie www.nfz.gov.pl, w zakładce „Dla Pacjenta” ➜ „Leczenie za granicą” ➜ Leczenie w krajach UE/EFTA.
Co obejmuje EKUZ, a czego nie obejmuje?
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego nie zastępuje komercyjnego ubezpieczenia turystycznego, gdyż ma uzasadnienie przede wszystkim w przypadku nagłych wypadków, chorób i urazów. Przykładowe sytuacje, w których turysta z kartą EKUZ może liczyć na pomoc:
- Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego we Włoszech – EKUZ pokrywa koszt przyjęcia na oddział państwowego szpitala, koszt operacji i hospitalizacji (ale nie koszt transportu medycznego do Polski lub odwiedzin i pobytu osoby bliskiej).
- Silny ból zęba w Grecji – bezpłatna analgezja i ekstrakcja zęba w państwowym ośrodku zdrowia (ale nie leczenie kanałowe).
- Poważny uraz kolana podczas trekkingu w niemieckich górach – darmowe leczenie i pobyt w szpitalu państwowym (ale nie akcja ratownictwa górskiego, w tym lot śmigłowcem).
- COVID-19 podczas pobytu w Hiszpanii – darmowa konsultacja i badanie w publicznej przychodni, ewentualna hospitalizacja (ale nie opłata za kwarantannę w hotelu czy transport medyczny do Polski).
Uwaga – EKUZ nie ma zastosowania, jeśli dolegliwości turysty nie stanowią zagrożenia dla życia i mogą zostać wyleczone po powrocie do kraju. O tym, czy dana sytuacja jest nagła i czy wymaga natychmiastowej pomocy, decyduje lekarz. Najbezpieczniej jest podróżować zarówno z EKUZ, jak i ubezpieczeniem komercyjnym.
>> Apteczki - wyposażenie apteczki
Jak wyrobić EKUZ krok po kroku?
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego przysługuje każdemu, kto ma w Polsce prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ – niezależnie od tego, czy składkę opłaca samodzielnie, czy korzysta z uprawnienia ustawowego. Uprawnienie to sprawdza zawsze oddział NFZ na podstawie rejestrów ZUS/KRUS lub przedstawionych dokumentów. Dodatkowe dokumenty (np. legitymacja studencka, druk A1, zaświadczenie ZUS ZCNA) są potrzebne tylko w niestandardowych sytuacjach. EKUZ działa wraz z dowodem tożsamości.
EKUZ można uzyskać na pięć sposobów:
1. | Osobiście w oddziale lub delegaturze NFZ | Pobierz i wypełnij papierowy formularz i złóż w okienku. Plastikowa karta EKUZ jest wydawana „od ręki”. |
2. | Przez stronę IKP (Internetowe Konto Pacjenta) | Zaloguj się do IKP, wejdź w „Moje konto”, potem w „EKUZ”, „Złóż wniosek” i podaj adres wysyłki. Kartę otrzymasz pocztą po 5-10 dniach roboczych. |
3. | W aplikacji MojeIKP (Internetowe Konto Pacjenta) | Zaloguj się do aplikacji i wejdź w kategorię „e-zdrowie”, wybierz „Ubezpieczenie zdrowotne za granicą” i „Wniosek o EKUZ”. Wypełnij wniosek podając adres wysyłki. Czas oczekiwania na przesyłkę to 5 do 10 dni roboczych. |
4. | ePUAP | Zaloguj się na ePUAP, przejdź do zakładki „Zdrowie” i „Wydanie karty EKUZ”. Wypełnij wniosek, złóż podpis elektroniczny. Kartę otrzymasz pocztą po 5-10 dniach roboczych. |
5. | Poczta tradycyjna | Pobierz druk PDF (osobiście w siedzibie NFZ lub ze strony www.nfz.gov.pl, wypełnij, podpisz i wyślij do wybranego oddziału NFZ. Czas realizacji zależny od poczty + 5-10 dni na rozpatrzenie wniosku. |
Co zrobić, jeśli nie możesz się zgłosić po kartę samodzielnie?
Osoby, które nie mogą złożyć wniosku oraz odebrać karty osobiście, mogą upoważnić do tego inną osobę. Wzór upoważnienia do złożenia wniosku o EKUZ można pobrać w odpowiedniej zakładce na www.nfz.gov.pl
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego dla dziecka – jak wyrobić kartę dla najmłodszych?
EKUZ nie jest kartą dla całej rodziny. Każda osoba podróżująca musi mieć osobną, imienną kartę - również dzieci. W imieniu dziecka wniosek składa opiekun prawny, czyli zazwyczaj rodzic w ramach własnego ubezpieczenia. Po złożeniu odpowiedniego wniosku, dziecku zostanie wydany standardowy dokument, który zagwarantuje mu taki sam zakres ochrony, jak osobom dorosłym. Dla dziecka kartę EKUZ może uzyskać jeden z rodziców, nie jest wymagany podpis obojga (co ma miejsce w przypadku wnioskowania o paszport).
Ile się czeka na EKUZ i co zrobić bez karty?
Najszybsza metoda uzyskania karty EKUZ to wizyta w oddziale lub delegaturze NFZ. W przypadku wypełnienia formularza online (aplikacja lub witryna IKP) NFZ deklaruje rozpatrzenie wniosku i wysyłkę do 5 dni roboczych lub do 10 w sezonie wakacyjnym. Pacjenci wysyłający formularz tradycyjną pocztą do czasu realizacji wniosku muszą doliczyć czas obustronnej korespondencji.
Certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ
Certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ przeznaczony jest dla osób uprawnionych do leczenia w NFZ, które w trakcie pobytu w jednym z państw UE/EFTA skorzystały z leczenia bez EKUZ. Certyfikat wydawany jest w wyjątkowych okolicznościach – kiedy koniecznie jest podjęcie leczenia.
- Wnioskuje się o niego online (ePUAP, aplikacja MojeIKP, e-mail do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ) lub tradycyjną pocztą.
- We wniosku należy wskazać przyczynę, dla której występuje się o certyfikat (np. zgubiona EKUZ), kraj pobytu oraz daty, w jakich świadczenie zostało udzielone lub datę początkową, jeśli leczenie nadal trwa.
- Certyfikat otrzymuje się w formie elektronicznej (e-certyfikat) lub listownie (jeśli pacjent zaznaczył tę opcję).
- Certyfikat otrzymuje się na okres, w którym faktycznie korzysta się ze świadczeń lub na okres, kiedy zostały udzielone świadczenia.
- Czas rozpatrywania wniosku o certyfikat powinien być szybszy niż standardowej EKUZ – NFZ deklaruje rozpatrzenie wniosku i wystawienie certyfikatu „niezwłocznie”.
Wzór upoważnienia dla osoby trzeciej do złożenia wniosku o certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ można pobrać na www.nfz.gov.pl.
Jak długo ważna jest karta EKUZ? Okresy ważności dla różnych grup
Grupa ubezpieczonych | Maksymalny okres ważności karty | Z czego wynika ważność EKUZ |
Emeryci, którzy osiągnęli ustawowy wiek emerytalny | 20 lat | Prawo do ubezpieczenia jest trwałe i nie wymaga częstej weryfikacji |
Dzieci i młodzież < 18 r.ż. | Do dnia 18. urodzin | Uprawnienie wygasa z chwilą osiągnięcia pełnoletności, więc karta automatycznie traci ważność tego dnia |
Emeryci, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego | 5 lat | NFZ chce co kilka lat sprawdzać, czy tytuł się nie zmienił (np. podjęcie pracy) |
Nieubezpieczone dzieci (< 18 r.ż.) z obywatelstwem polskim | 5 lat, ale nie dłużej niż do 18. urodzin | Co 5 lat oddział potwierdza, że dziecko nadal spełnia przesłanki „nieubezpieczony < 18 r.ż. |
Osoby zatrudnione (umowa o pracę) | 3 lata | Stabilny, składkowy status; kontrola co trzy lata pozwala NFZ aktualizować dane o ubezpieczeniu |
Renciści > 18 r.ż. | 18 miesięcy | Statusy częściej się zmieniają (koniec nauki, rewizja renty) i potrzebna jest weryfikacja |
Umowy zlecenia, agencyjne, praca nakładcza | 6 miesięcy | Przy krótkich, sezonowych umowach NFZ wymaga półrocznego potwierdzania ciągłości składek |
Osoby nieubezpieczone z tzw. szczególnymi uprawnieniami | 6 miesięcy | Uprawnienie jest tymczasowe, fundusz sprawdza je co pół roku |
Bezrobotni zarejestrowani w UP | 2 miesiące | Konieczność częstego potwierdzania statusu rejestracji w UP |
Osoby spełniające kryterium dochodowe pomocy społecznej | 90 dni | Prawo do świadczeń jest przyznawane w krótkich, kwartalnych decyzjach |
Nieubezpieczone kobiety w połogu, które mają obywatelstwo polskie i mieszkają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej | 42 dni | Ustawa gwarantuje prawo do świadczeń w okresie połogu (6 tygodni) |
Pamiętaj: EKUZ jest bezpłatnym, lecz ograniczonym dostępem do opieki zdrowotnej w Europie. Nie zapomnij wyrobić jej przed wyjazdem z Polski – to kilka minut formalności, które w razie wypadku mogą zaoszczędzić nawet tysiące euro.
>> Apteczka turystyczna – co powinna zawierać? Lista leków na wyjazd 2026
EKUZ - najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Można wystąpić do NFZ o certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ, który potwierdzi prawo do świadczeń i zostanie przekazany placówce medycznej na czas udzielania pomocy.
Nie, każde dziecko musi posiadać własną imienną kartę EKUZ, o którą wnioskuje opiekun prawny w ramach swojego ubezpieczenia.
Nie, karta EKUZ obowiązuje wyłącznie w państwach UE oraz wybranych krajach EFTA i Wielkiej Brytanii; poza tymi państwami konieczne jest komercyjne ubezpieczenie turystyczne.
Nie, EKUZ służy do korzystania ze świadczeń niezbędnych ze względów medycznych podczas czasowego pobytu; planowane leczenie wymaga innych procedur (np. zgody NFZ na leczenie transgraniczne).
Nie, EKUZ daje dostęp do publicznej opieki zdrowotnej na zasadach obowiązujących obywateli danego kraju, ale nie pokrywa m.in. kosztów transportu medycznego do Polski, ratownictwa górskiego czy pobytu osoby towarzyszącej.
