Szczepionka na ebolę – jak działa i kto powinien się zaszczepić?

Co to jest ebola i jakie daje objawy?

Ebola to gorączka krwotoczna (EVD, Ebola Virus Disease) wywoływana przez wirus z rodziny Filoviridae i rodzaju Ebolavirus. Jest to choroba tropikalna występująca głównie w Afryce Środkowej i Zachodniej, m.in. w Demokratycznej Republice Konga, Ugandzie czy Gwinei.
Objawy choroby pojawiają się zwykle w ciągu 2–21 dni od kontaktu z wirusem i mają nagły, gwałtowny przebieg. Do najczęstszych należą:

• wysoka gorączka,
• bóle głowy i mięśni,
• silne osłabienie i zmęczenie,
• wymioty i biegunka,
• bóle brzucha.

W zaawansowanym stadium dochodzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych, co prowadzi do krwotoków wewnętrznych. Gorączka krwotoczna ebola cechuje się bardzo wysoką śmiertelnością, sięgającą nawet 90%.

Jak wygląda leczenie gorączki ebola i dlaczego profilaktyka ma kluczowe znaczenie?

Obecnie nie istnieje jednoznaczny schemat leczenia przyczynowego eboli – stosuje się leczenie objawowe oraz intensywną opiekę medyczną. Pacjenci wymagają izolacji, a personel medyczny musi stosować środki ochrony osobistej, takie jak rękawiczki, maski czy odzież ochronna. Ze względu na ciężki przebieg choroby i wysokie ryzyko zgonu kluczowe znaczenie ma profilaktyka zakażeń.

Szczepionka na ebolę – jak działa i od kiedy jest dostępna?

Pierwsza szczepionka na ebolę została dopuszczona do obrotu w Unii Europejskiej w 2019 roku przez Europejską Agencję Leków (EMA). Preparat zawiera rekombinowany wirus pęcherzykowego zapalenia jamy ustnej, w którym umieszczono białko powierzchniowe wirusa ebola (szczep Zaire). Dzięki temu szczepionka pobudza układ odpornościowy do produkcji przeciwciał, nie wywołując choroby.

Jak wygląda dawkowanie szczepionki na ebolę?

Szczepionka na ebolę podawana jest domięśniowo – najczęściej w mięsień naramienny lub udo.

W zależności od preparatu stosuje się:

•     jedną dawkę,
•     schemat dwudawkowy (druga dawka po około 8 tygodniach).

Kto powinien się zaszczepić przeciwko eboli?

Szczepienie przeciwko eboli nie jest powszechne i dotyczy głównie osób narażonych na zakażenie.

Zalecane jest przede wszystkim:

•     personelowi medycznemu pracującemu w rejonach epidemii,
•     osobom mającym bliski kontakt z chorym (tzw. szczepienia pierścieniowe),
•     pracownikom humanitarnym i osobom wyjeżdżającym do regionów endemicznych.

Gdzie się można zaszczepić na ebolę?

Szczepienia są dostępne w wyspecjalizowanych ośrodkach medycyny tropikalnej i podróży na terenie Unii Europejskiej. Dotyczy to jednak głównie osób wyjeżdżających do rejonów endemicznych oraz personelu medycznego.

Dlaczego szczepionka na ebolę nie jest dostępna w Polsce?

Szczepionka na ebolę nie jest powszechnie dostępna w Polsce ze względu na brak ognisk choroby. Nie znajduje się również w obowiązkowym kalendarzu szczepień i u turystów nie jest wymagana przed podróżą do krajów afrykańskich.

Czy szczepionka chroni przed wszystkimi szczepami wirusa Ebola?

Dostępne szczepionki chronią wyłącznie przed szczepem Ebola–Zaire. Nie zapewniają ochrony przed innymi wariantami wirusa, takimi jak Bundibugyo, które pojawiają się m.in. w Demokratycznej Republice Konga czy Ugandzie. W związku z tym Światowa Organizacja Zdrowia zaleca zachowanie szczególnej ostrożności.

>> W Czechach pacjent z ryzykiem zakażenia ebolą, WHO: międzynarodowe zagrożenie

Jak się chronić przed ebolą bez szczepienia?

Profilaktyka jest podstawową metodą zapobiegania zakażeniu wirusem ebola.

Najważniejsze zasady:

•     unikanie kontaktu z płynami ustrojowymi ludzi i zwierząt (krew, pot, ślina, kał, mocz),
•     brak kontaktu ze zwłokami oraz dzikimi zwierzętami,
•     rezygnacja ze spożywania dziczyzny,
•     unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych,
•     przestrzeganie zasad higieny.

Wirus ebola nie przenosi się przez ukąszenia komarów, a jego aktywność można ograniczyć poprzez stosowanie środków dezynfekcyjnych i promieniowania UV.