Ebola – czym jest, jakie ma objawy i czy zagraża Polsce?

Ebola – co to za wirus i jaką chorobę wywołuje?

Ebola jest ortoebolawirusem z rodziny Filoviridae, rodzaju Ebolavirus. Wywołuje bardzo rzadką, ale niezwykle ciężką chorobę ogólnoustrojową – gorączkę krwotoczną ebola (ang. Ebola virus disease, EVD). U około połowy pacjentów przebiega z objawami krwotocznymi. Podczas epidemii śmiertelność sięgała 80–90%, a spośród hospitalizowanych i leczonych jedynie objawowo przeżywało około 50% chorych.

Wirus ebola zaliczany jest do broni biologicznej, a laboratoria, w których się go bada, muszą spełniać najwyższy, 4. poziom zabezpieczeń biologicznych (BSL‑4).

Jak można się zakazić wirusem ebola?

Do zakażenia wirusem ebola może dojść zarówno u ludzi, jak i u zwierząt (np. małp, nietoperzy, antylop). Wirus przenosi się poprzez kontakt z zakażonymi wydzielinami i wydalinami chorego lub z przedmiotami skażonymi płynami ustrojowymi.

Do zakażenia może dojść, gdy uszkodzona skóra lub błony śluzowe oczu, nosa lub ust zetkną się z:

• krwią lub płynami ustrojowymi (mocz, ślina, pot, kał, wymioty, mleko matki, płyn owodniowy) osoby zakażonej,
• przedmiotami skażonymi płynami ustrojowymi osoby chorej lub zmarłej na ebolę (np. ubrania, pościel, igły, sprzęt medyczny),
• zakażonymi zwierzętami,
• nasieniem osoby, która wyzdrowiała z gorączki krwotocznej ebola.

Chory zaraża dopiero po wystąpieniu objawów – osoba bezobjawowa nie jest źródłem zakażenia.

Jak NIE można się zakazić wirusem ebola?

Zgodnie z danymi Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) do zakażenia nie dochodzi w wyniku przypadkowego, krótkiego kontaktu z osobą chorą.

Do zakażenia wirusem ebola nie prowadzą m.in.:

• ugryzienie komara,
• zwykła droga kropelkowa (np. krótkie przebywanie w tym samym pomieszczeniu),
• korzystanie z basenu,
• używanie banknotów,
• dotykanie artykułów spożywczych.

Ryzyko pojawia się dopiero przy kontakcie z krwią lub innymi płynami ustrojowymi.

>> Higiena – środki higieny osobistej

Objawy choroby ebola – jak wygląda chory?

Objawy gorączki krwotocznej ebola mogą pojawić się od 2 do 21 dni po kontakcie z wirusem, najczęściej około 8–10 dnia. Ze względu na niespecyficzne symptomy początkowo chorobę można pomylić z np. z grypą. Pierwsze objawy to najczęściej:

• gorączka,
• silny ból głowy,
• bóle mięśni i stawów,
• ogólne osłabienie organizmu,
• ból gardła.

Po 4–5 dniach stan pacjentów zwykle się pogarsza. Pojawia się:

• utrata apetytu,
• krwawienia,
• objawy żołądkowo‑jelitowe (wymioty, biegunka, ból brzucha, nudności).

Dodatkowe symptomy mogą obejmować:

• ból w klatce piersiowej, duszność,
• dezorientację,
• zaczerwienienie oczu,
• wysypkę skórną,
• czkawkę, drgawki.

U około 50% chorych rozwijają się krwiste wymioty i krwawa biegunka. Pacjenci szybko się odwadniają, dochodzi do zaburzeń gospodarki elektrolitowej i białkowej, gwałtownej utraty masy ciała i skrajnego wyczerpania. Śmierć następuje zazwyczaj między 7. a 16. dniem choroby, najczęściej z powodu niewydolności wielonarządowej. U części pacjentów udaje się opanować chorobę – zdrowienie następuje zwykle około 14 dni od wystąpienia pierwszych objawów.

Jak się leczy zakażenie wirusem ebola?

Obecnie nie ma specyficznego leczenia przyczynowego gorączki krwotocznej wywołanej ebolą. Pacjentów leczy się objawowo i stale sprawdza ich stan.

W terapii stosuje się m.in.:

• uważną kontrolę i uzupełnianie płynów oraz elektrolitów, aby zapobiec odwodnieniu,
• wczesne włączenie leczenia przeciwzakrzepowego, by zmniejszyć ryzyko wykrzepiania wewnątrznaczyniowego,
• leki przeciwbólowe, antybiotyki i leki przeciwgrzybicze (w razie powikłań),
• leczenie wspomagające układ oddechowy i krążenia (np. tlenoterapia, leki wazopresyjne, intensywna terapia).

>> Syropy na odporność, witaminy na odporność - tabletki, toniki, kapsułki, krople

Czy ebola jest w Polsce?

Wirus ebola naturalnie występuje głównie w Afryce Środkowej i Afryce Zachodniej (m.in. Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Sudan, Senegal, Gwinea, Liberia, Mali, Sierra Leone, Wybrzeże Kości Słoniowej, Gabon), gdzie nadal okresowo wybuchają epidemie gorączki krwotocznej ebola.

W Polsce dotychczas nie odnotowano przypadku przywleczenia choroby. Światowa Organizacja Zdrowia ocenia globalne ryzyko dla populacji spoza regionów endemicznych jako niskie, a ECDC podkreśla, że w krajach Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej prawdopodobieństwo zakażenia jest bardzo małe ze względu na specyficzną drogę szerzenia się wirusa (bezpośredni kontakt z krwią lub płynami ustrojowymi chorych lub zmarłych).

>> W Czechach pacjent z ryzykiem zakażenia ebolą, WHO: międzynarodowe zagrożenie

Szczepienie przeciwko eboli

Europejska Agencja Leków (EMA) oraz amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziły szczepionkę przeciwko jednemu z gatunków wirusa ebola – szczepowi Zair. Szczepionka na ebolę jest wskazana w zapobieganiu zakażenia u dorosłych i dzieci z grup wysokiego ryzyka.

W Polsce preparat nie jest dostępny w aptekach ani standardowych placówkach medycyny podróży ze względu na bardzo niskie ryzyko zakażenia w naszym regionie. W przeciwieństwie do choroby wywołanej wirusem Ebola Zair, nie ma obecnie zatwierdzonej szczepionki przeciw chorobie spowodowanej wirusem Bundibugyo.

Gorączka ebola a inne gorączki krwotoczne

W tabeli porównujemy ebolę z innymi gorączkami krwotocznymi – marburgiem i dengą – pod względem drogi zakażenia, okresu inkubacji, objawów i śmiertelności, co pomaga zrozumieć różnice między tymi chorobami.