W serwisie Apteline.pl zgodnie z wizją Grupy NEUCA zależy nam na przekazywaniu treści najwyższej jakości – sprawdzonych informacji, eksperckiej wiedzy. Dlatego nasze teksty piszą i weryfikują specjaliści – farmaceuci i lekarze.
Astma oskrzelowa, inaczej dychawica oskrzelowa, to przewlekła choroba, której nie można wyleczyć.
Podczas astmy oskrzela, długotrwale objęte stanem zapalnym, zwężają się, przez co chory oddycha z trudnością, ma duszności i męczący kaszel. Na wypadek nagłego ataku astmy zawsze powinien mieć przy sobie leki.
Astma oskrzelowa, czasem nazywana dychawicą oskrzelową, to przewlekła choroba, której nie można wyleczyć, można jedynie łagodzić jej objawy. Podczas astmy w oskrzelach długotrwale występuje stan zapalny, przez co w drogach oddechowych dochodzi do trwałych zmian. Następuje proces włóknienia, przerost mięśni gładkich, komórek tkanki łącznej, komórek błony śluzowej, przez co oskrzela się zwężają (tzw. obturacja oskrzeli). W nadmiarze też produkowana jest wydzielina śluzowa. U chorych dochodzi do zaostrzeń astmy – napadów duszności lub kaszlu. Objawy te występują lub nasilają się często na skutek bodźca: alergenu, zakażenia wirusowego lub bakteryjnego.
Szacuje się, że na astmę choruje 340 milionów ludzi na świecie. U dzieci do okresu dojrzewania na astmę oskrzelową częściej chorują chłopcy, wśród dorosłych choroba częściej występuje u kobiet.
Stopień intensywności choroby określa się na ogół w czterostopniowej skali:
Stopień nasilenia astmy | Częstość objawów i wpływ na funkcjonowanie |
Astma sporadyczna, łagodna | Objawy zaostrzenia występują rzadziej niż raz w tygodniu. |
Astma przewlekła lekka | Objawy zaostrzenia pojawiają się częściej niż raz w tygodniu, ale rzadziej niż raz dziennie. |
Astma przewlekła umiarkowana | Objawy występują codziennie; mogą zaburzać sen i utrudniać codzienną aktywność. |
Astma przewlekła ciężka | Objawy występują codziennie i znacząco utrudniają normalne funkcjonowanie. |
Astma oskrzelowa może być:
Jest także astma zawodowa. Wówczas astma oskrzelowa rozwija się poprzez narażenie w trakcie pracy na szkodliwe czynniki (mogą tak działać np. izocyjaniany, pył drzewny, pył zbożowy, kalafonia, mąka).
Objawy astmy to przede wszystkim:
Podczas choroby dochodzi do zaostrzania się objawów – zwykle pod wpływem infekcji dróg oddechowych, ekspozycji na alergeny, na skutek stresu lub intensywnego wysiłku fizycznego. Wpływ ma także zmiana temperatury otoczenia, silne emocje, zanieczyszczenia powietrza (np. smog). Objawy astmy mogą nasilić się nawet przez alergeny obecne w pożywieniu. Zaostrzenia dzielimy na nagłe i gwałtowne (napad astmy) lub rozwijające się powoli, przewlekle.
Pacjenci chorzy na astmę powinni zawsze mieć przy sobie lek rozszerzający oskrzela oraz lek przeciwzapalny, najczęściej w postaci wziewnej. Podanie leków powinno pomóc i uspokoić oddech, zmniejszyć duszność – jeśli jednak tak się nie dzieje, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem lub wezwać pogotowie.
Należy pamiętać, że osoby odczuwające duszność mogą zacząć wpadać w panikę, a wtedy objawy astmy mogą się nasilić. Warto, aby osoba cierpiąca na astmę unikała czynników drażniących, ekspozycji na alergeny (roztocza, kurz, pyłki traw) oraz zanieczyszczenia środowiska (dym tytoniowy, smog, dym z ogniska).
Astma jest chorobą, której nie da się wyleczyć, ale można kontrolować jej objawy, a przez to poprawić komfort funkcjonowania pacjenta i umożliwić mu aktywne życie. Nieleczona astma prowadzi do ataków, które mogą być zagrożeniem życia.
Jeśli pojawia się duszność lub męczący kaszel, należy pójść do lekarza pierwszego kontaktu lub w przypadku dziecka do pediatry. Lekarz wykluczy infekcję, a także inne choroby, jak mukowiscydoza czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POCHP). Leczenie astmy prowadzi pulmonolog (lekarz specjalizujący się w chorobach układu oddechowego) lubi alergolog, jeżeli astma jest związana z reakcjami alergicznymi). Do tych specjalistów kieruje lekarz POZ.
Astma oskrzelowa diagnozowana jest na podstawie wywiadu z pacjentem, badania przedmiotowego (osłuchowego – słychać szmery) oraz badania spirometrycznego. Spirometria polega na tym, że pacjent bierze głęboki wdech, a następnie wydmuchuje powietrze przez specjalny ustnik do spirometru. Urządzenie mierzy objętość i pojemność wydychanego powietrza.
Jeśli lekarz podejrzewa, że astma jest spowodowana alergią, może zdecydować o wykonaniu testów prowokacyjnych, które polegają na celowej ekspozycji chorego w bezpiecznych warunkach na działanie czynnika, który prawdopodobnie powoduje napad astmy.
>> Alergia krzyżowa – co jeszcze ją wywołuje prócz brzozy? Tabela z alergenami
Leczenie astmy uzależnione jest od stopnia zaawansowania choroby. W większości przypadków chorzy przyjmują leki na stałe, nawet jeśli nie występują objawy, i stosują doraźną pomoc w trakcie ataku zaostrzenia.
>> Sterydy do nosa na alergię – co to za leki?
Jeśli objawy występują nie częściej niż dwa razy w tygodniu i w związku z tym leki doraźne są stosowane nie częściej niż dwa razy w tygodniu oraz nie dochodzi do zaostrzeń i objawów nocnych, można mówić, że choroba jest pod kontrolą.
Przyczyny wystąpienia choroby są bardzo różne:
Nie istnieje profilaktyka rozwoju astmy, natomiast wśród zaleceń wymienia się zapobieganie ekspozycjom na alergeny, karmienie niemowlęcia piersią, unikanie otyłości, unikanie dymu tytoniowego, a także prowadzenie zdrowego i aktywnego trybu życia.
Należy zastosować lek doraźny dokładnie zgodnie z indywidualnym planem leczenia przekazanym przez lekarza. Jeśli objawy nie ustępują po leku doraźnym albo stan się pogarsza, duszność szybko narasta, chory ma trudności z mówieniem, sinieją wargi, wyraźnie słabnie, konieczne jest pilne wezwanie pomocy medycznej pod numerem 112 lub 999. Po każdym zaostrzeniu warto skonsultować się z lekarzem, aby ocenić kontrolę choroby i sposób leczenia.
Astma jest chorobą przewlekłą, której nie da się całkowicie wyleczyć. Dzięki regularnemu leczeniu przeciwzapalnemu, właściwej technice inhalacji, unikaniu indywidualnych czynników wyzwalających oraz kontroli lekarskiej można jednak ograniczyć objawy, zmniejszyć ryzyko zaostrzeń i prowadzić aktywne życie.
Lekarz bierze pod uwagę wywiad, charakter i zmienność objawów, badanie fizykalne oraz wyniki badań czynnościowych układu oddechowego. Najczęściej wykonuje się spirometrię z oceną odpowiedzi na lek rozszerzający oskrzela. W zależności od sytuacji klinicznej można wykonać także pomiary szczytowego przepływu wydechowego (PEF), oznaczenie FeNO lub badania w kierunku alergii.
Do częstych objawów należą nawracający kaszel, świsty podczas oddychania, duszność, zadyszka i uczucie ucisku w klatce piersiowej. Dolegliwości mogą mieć zmienne nasilenie, pojawiać się w nocy lub nad ranem, po wysiłku, w czasie infekcji oraz po kontakcie z alergenem czy drażniącymi substancjami w powietrzu.
Kulus M, Emeryk A, Bręborowicz A, et al. Standardy diagnostyki i leczenia astmy u dzieci i u dorosłych. Rewizja 2024. Polskie Towarzystwo Alergologiczne, Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej, Polskie Towarzystwo Chorób Płuc; 2024.
BTS/NICE/SIGN. Asthma: diagnosis, monitoring, and chronic asthma management: summary of guidance from BTS/NICE/SIGN. 2025. Publikacja przedstawia aktualne podejście do potwierdzania rozpoznania astmy, w tym wykorzystanie spirometrii, FeNO i pomiarów PEF.
Astma alergiczna (atopowa) to jeden z najczęstszych typów astmy oskrzelowej, pojawia się głównie u dzieci i dorosłych do 40 roku życia. Do skurczu dróg oddechowych dochodzi tu pod wpływem kontaktu z alergenem. Czym objawia się astma alergiczna i jak ją leczyć?
Czy astma może być przyczyną problemów w życiu intymnym – przeglądając fora internetowe o tematyce zdrowotnej można zauważyć, że pytanie to nurtuje astmatyków w każdym wieku. Seks to rodzaj aktywności fizycznej, a ta przy astmie jest jak najbardziej wskazana. Skąd zatem obawy pacjentów?
Stan astmatyczny to ciężkie zaostrzenie astmy. Występuje w wyniku znacznego zwężenia oskrzeli, które nie reaguje na doraźnie zastosowane leczenie ratunkowe i powoduje ostrą niewydolność oddechową, z niedoboru tlenu.
