Nadciśnienie tętnicze ma już niemal 11 milionów Polaków, coraz częściej określane jest mianem choroby cywilizacyjnej. Nowe normy ciśnienia krwi zmieniają podejście do diagnozy i leczenia. Sprawdź, jakie wartości są dziś uznawane za prawidłowe, kiedy należy zacząć się niepokoić i jak skutecznie zadbać o swoje ciśnienie.
Normy ciśnienia tętniczego – jakie ciśnienie jest prawidłowe i co oznacza 140/90?
W serwisie Apteline.pl zgodnie z wizją Grupy NEUCA zależy nam na przekazywaniu treści najwyższej jakości – sprawdzonych informacji, eksperckiej wiedzy. Dlatego nasze teksty piszą i weryfikują specjaliści – farmaceuci i lekarze.
Wiedza w pigułce
- Na nadciśnienie cierpi już blisko 11 milionów Polaków, stan ten może długo nie dawać objawów.
- Nowe wytyczne uznają za optymalne ciśnienie poniżej 120/70 mm Hg. Celem leczenia jest zwykle obniżenie ciśnienia poniżej 130/80 mm Hg.
- Wartości od 140/90 mm Hg oznaczają nadciśnienie i wymagają diagnostyki oraz leczenia.
- Nieleczone nadciśnienie prowadzi do groźnych powikłań, takich jak zawał serca, udar mózgu czy niewydolność nerek.
- Podstawą terapii są leki oraz zmiana stylu życia, w tym dieta DASH, ograniczenie soli i regularna aktywność fizyczna.
Jak odczytywać wartość ciśnienia tętniczego? Ciśnienie górne i dolne
Ciśnienie tętnicze to siła nacisku, jaki wywiera strumień płynącej krwi na ściany naczyń tętniczych. Jest podawana w milimetrach słupa rtęci (mm Hg). Wyróżniamy dwie wartości ciśnienia:
- wartość maksymalna (górna)–ciśnienie skurczowe, najwyższa wartość występująca podczas skurczu serca, kiedy następuje wypompowanie krwi do tętnic,
- wartość minimalna (dolna) – ciśnienie rozkurczowe, najniższa wartość występująca podczas napełniania serca krwią i jego rozkurczu.
W zapisie pomiaru ciśnienia krwi, np. 140/90 mm Hg, pierwsza wartość określa zawsze ciśnienie skurczowe, a druga rozkurczowe.
Nowe normy ciśnienia tętniczego 2026 – jakie wartości są prawidłowe?
Do tej pory uważano, że uzyskanie wartości 140/90 mm Hg jest wystarczające, aby obniżyć ryzyko groźnych powikłań związanych z rozwojem nadciśnienia, takich jak zawał serca czy udar mózgu. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne oraz Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego przedstawiło jednak nowe, ujednolicone normy. Za optymalne wartości ciśnienia uznaje się wartości poniżej 120/70 mmHg.
Klasyfikacja ciśnienia tętniczego | ||
Nowa kategoria | Ciśnienie skurczowe [mm Hg] | Ciśnienie rozkurczowe [mm Hg] |
optymalne | < 120 | < 70 |
podwyższone | 120 – 139 | 70 – 89 |
nadciśnienie | ≥140 | ≥ 90 |
Co się zmieniło? Brak podziału wiekowego, zalecany schemat dla wszystkich
Klasyfikacja zmniejsza znaczenie podziałów ze względu na wiek w przypadku określania docelowych wartości ciśnienia tętniczego krwi podczas leczenia nadciśnienia. Obecnie zalecany jest standardowy schemat, który jest celem terapii w przypadku nadciśnienia – obniżanie ciśnienia do wartości niższych niż 130/80 mm Hg, ale nie niższych niż 120/70 mm Hg.
W zależności od stanu klinicznego pacjenta może zostać zastosowany indywidualny cel, który zakłada obniżenie ciśnienia do wartości < 140/90 mm Hg. Czynnikami w takim przypadku są:
- wiek ≥ 80 lat
- co najmniej łagodny zespół kruchości (niezależnie od wieku)
- hipotonia np. poposiłkowa, ortostatyczna, podczas snu
- izolowane nadciśnienie skurczowe u pacjentów w podeszłym wieku
- przewidywany czas przeżycia poniżej 3 lat
- źle tolerowane przez pacjenta obniżone ciśnienie do wartości 120–129/70–79 mm Hg
Dlaczego normy się zmieniły? Nadciśnienie narodową chorobą Polaków
Z danych NFZ z lat 2018–2022 wynika, że prawie 11 mln Polaków cierpi na nadciśnienie tętnicze. Z kolei Narodowy Test Zdrowia Polaków 2022 wykazał, że niemal co trzeci Polak ma zdiagnozowane nadciśnienie tętnicze – to wzrost o 4 proc. w porównaniu do 2021 roku (w 2021 roku na nadciśnienie cierpiało 25 proc. z nas, a w 2022 – 29 proc). Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że choruje. U osób, które nie kontrolują ciśnienia, zostaje ono wykryte zazwyczaj dopiero w momencie pojawienia się powikłań takich jak zawał lub podczas rutynowej kontroli w gabinecie lekarskim.
Objawy nadciśnienia – jak rozpoznać wysokie ciśnienie krwi?
Wysokie wartości ciśnienia tętniczego mogą początkowo powodować objawy, które trudno połączyć z chorobami serca – to bóle głowy, łatwe męczenie się czy zaburzenia snu.
Nieleczone nadciśnienie: powikłania i skutki dla zdrowia
Dopiero po latach nieleczenia pojawiają się zmiany w sercu, mózgu czy naczyniach krwionośnych i nerkach. Podwyższone ciśnienie krwi uszkadza narządy, utrudniając ich prawidłowe funkcjonowanie. Do powikłań zaliczamy:
- przerost lewej komory serca,
- niewydolność serca,
- zawał serca,
- pogorszenie wydolności nerek,
- rozwój zmian miażdżycowych,
- retinopatia – uszkodzenie naczyń krwionośnych siatkówki oka,
- udar mózgu.
Jak obniżyć ciśnienie krwi? Leczenie i zalecenia lekarzy
Przy walce z nadciśnieniem tętniczym ważne jest przestrzeganie schematu leczenia zleconego przez lekarza i przyjmowanie odpowiednio dobranych leków. Dodatkowo kluczowe znaczenie ma też modyfikacja stylu życia – prawidłowa dieta i odpowiednio dobrana aktywność fizyczna. Lekarze podkreślają, że chorzy na nadciśnienie powinni:
- zadbać o prawidłową masę ciała (BMI <25),
- unikać spożywania soli kuchennej,
- dbać o zdrową dietę – najkorzystniejsza jest dieta DASH, bogata w produkty o dużej zawartości witamin, minerałów i błonnika, a ograniczająca sól, cukier, wysoko przetworzone produkty i czerwone mięso,
- unikać palenia tytoniu i spożywania alkoholu,
- zwiększyć aktywność fizyczną.
Naturalne sposoby na nadciśnienie – co naprawdę działa?
Należy pamiętać, że do skutecznego obniżenia ciśnienia krwi do odpowiednich wartości konieczne jest przestrzeganie schematu leczenia zleconego przez lekarza i przyjmowanie dobranych leków. Domowe metody obniżania ciśnienia tętniczego krwi nie zastąpią odpowiedniej farmakoterapii, ale mogą stanowić dodatkowe wsparcie we wdrożonym leczeniu.
Do naturalnych metod wspomagających należą:
- odpowiednio dobrana dieta,
- ograniczenie soli i wysoko przetworzonej żywności bogatej w sól,
- aktywność fizyczna – np. spacery, pływanie, jazda na rowerze,
- techniki relaksacyjne – medytacja, joga,
- rezygnacja z używek jak alkohol, papierosy,
- ciepłe (ale nie gorące) kąpiele.
>> Preparaty na nadciśnienie tętnicze i wysokie ciśnienie bez recepty
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie krwi w domu?
Nadciśnienie tętnicze łatwo jest wykryć – wystarczy regularnie wykonywać pomiary ciśnienia krwi. Badanie można wykonać w każdej placówce medycznej, w domu – z użyciem ciśnieniomierza, a także w niektórych aptekach. Lekarz rodzinny podczas wizyty także powinien zmierzyć pacjentowi ciśnienie krwi i jeśli zaniepokoi go wysoka wartość, zalecić stałą kontrolę ciśnienia w warunkach domowych.
Nowe normy ciśnienia tętniczego – FAQ
W takim zapisie pierwsza wartość – 140 mm Hg określa ciśnienie skurczowe, a druga wartość – 80 mm Hg określa ciśnienie rozkurczowe.
Tak, wartości ≥ 140/90 mm Hg są klasyfikowane jako nadciśnienie tętnicze i wymagają wdrożenia leczenia.
Wyciąg z jemioły może być stosowany wspomagająco i uzupełniająco u osób zagrożonych nadciśnieniem tętniczym, którym lekarz zalecił modyfikację stylu życia, znajdujących się pod stałą kontrolą lekarza i na jego zlecenie. Takie produkty stosowane są tradycyjnie, a ich działanie wspomagające opiera się wyłącznie na długim okresie stosowania i doświadczeniu. Brak jest wystarczających danych klinicznych.
Domowe sposoby mają na celu wspomaganie wdrożonego leczenia farmakologicznego i zmniejszenie ryzyka powikłań wynikających z nadciśnienia, nie zastąpią leków na receptę. Żadna domowa ani naturalna metoda nie spowoduje szybkiego obniżenia ciśnienia tętniczego w wypadku nagłego wzrostu lub stale podwyższonych wartości.
Przede wszystkim trzeba zmienić styl życia. Ważne są: przestrzeganie zdrowej, zbilansowanej diety, odpowiednio dobrana aktywność fizyczna, ograniczenie używek (alkohol, papierosy), utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz regularne wykonywanie pomiarów ciśnienia tętniczego krwi (samokontrola).
Zgodnie z obecnymi normami za optymalne wartości ciśnienia uznaje się wartości poniżej 120/70 mmHg.
Według obecnie obowiązujących wytycznych ciśnienie skurczowe w przedziale 120-139 mm Hg i/lub ciśnienie rozkurczowe w przedziale 70-89 mm Hg są określane jako podwyższone ciśnienie krwi. Ciśnienie skurczowe ≥ 140 mmHg i/lub ciśnienie rozkurczowe ≥ 90 mm Hg jest klasyfikowane jako nadciśnienie tętnicze.
- https://journals.viamedica.pl/nadcisnienie_tetnicze_w_praktyce/article/view/103769/81866
- https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/nadcisnienie-choroba-ktorej-nie-czujesz,8779.html
- https://www.gov.pl/web/spzoz-mswia-szczecin/prawidlowe-cisnienie-tetnicze-krwi-jest-wazne-dla-zdrowia-trzeba-parametry-monitorowac-i-regularnie-sie-badac
- https://ptkardio.pl/wytyczne/1-wytyczne_esc_2024_dotyczace_postepowania_w_podwyzszonym_cisnieniu_tetniczym_i_nadcisnieniu_tetniczym
- https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/cisnienie-krwi-kontroluj-je-i-zapobiegaj-chorobie
