Czym cukrzyca ciążowa różni się od cukrzycy typu 1 i cukrzycy typu 2. Poznaj 5 najważniejszych różnic

Dla przyszłych mam, u których zdiagnozowano cukrzycę ciążową, kluczowe znaczenie mają normy cukru na czczo i po posiłkach, a te są inne niż w pozostałych typach cukrzycy. Inne są też ograniczenia dietetyczne, dzięki którym udaje się utrzymać glikemia w granicach normy. Poznaj najważniejsze różnice pomiędzy cukrzycą ciążową a pozostałymi typami diabetes mellitus.

Choroba przewlekła vs czasowe zaburzenie

Cukrzyca ciążowa to zaburzenie tolerancji glukozy po raz pierwszy zdiagnozowane w ciąży. W odróżnieniu od pozostałych typów cukrzycy, nie jest to choroba przewlekła, ale czasowe zaburzenie metaboliczne. Poziom cukru we krwi normalizuje się zaraz po porodzie, a ma to związek ze zmianami hormonalnymi zachodzącymi w organizmie kobiety. Hormony umożliwiające rozwój płodu u części kobiet prowadzą do insulinooporności i rozwoju cukrzycy ciążowej. Jednak w momencie, kiedy przestają działać (poród) cukry wracają do normy.

Ale uwaga – cukrzyca ciążowa to sygnał, że kobieta ma predyspozycję do zaburzeń tolerancji glukozy.

Ciężarne z cukrzycą ciążową są w grupie ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 w przyszłości. Aby uniknąć choroby powinny przede wszystkim dbać o prawidłową masę ciała, bo cukrzyca typu 2 rozwija się u osób z nadwagą i otyłością.

Inne normy dla krzywej cukrowej w ciąży

Test obciążenia glukozą (krzywa cukrowa) przeprowadzany w ciąży jest trzystopniowy. Cukier mierzy się na czczo, po godzinie i po dwóch godzinach od wypicia roztworu  z 75 g glukozy. Kiedy test OGTT wykonuje się, aby potwierdzić lub wykluczyć cukrzycę typu 2 jest on dwustopniowy – badania wykonuje się na czczo i po 120. minutach od wypicia glukozy.

Normy cukru w teście OGTT dla ciężarnych są bardziej restrykcyjne:

• Glikemia na czczo powinna być niższa niż 92 mg/gl (w pozostałych przypadkach poniżej 99 mg/dl)
• Cukier po 120. minutach od wypicia roztworu glukozy powinien być niższy niż 153 mg/dl (cukrzyca typu 2 jest rozpoznawania przy wartości powyżej 199 mg/dl

Inne normy cukru przy pomiarach glukometrem

Ważne różnice dotyczą też samodzielnie prowadzonej samokontroli, czyli badań cukru wykonywanych glukometrem. Kobiety z cukrzycą ciążową powinny kontrolować cukier:

• na czczo,
• przed posiłkami
• 1 godzinę po posiłkach (liczymy od momentu rozpoczęcia jedzenia)
• przed snem,
• o 3 nad ranem.

Zmiana dotyczy badania cukru po posiłkach, pacjenci z cukrzycą typu 1 i 2, jeśli badają cukier po posiłku, to po dwóch godzinach od jego rozpoczęcia, kobiety z cukrzycą ciążową powinny kontrolować glikemię po godzinie od rozpoczęcia posiłku.

Rekomendowana wartość glikemii jest taka sama, cukier nie powinien przekraczać 140 mg/dl. Jednak osiągnięcie tego poziomu w ciągu godziny od posiłku jest znacznie trudniejsze, niż w ciągu 2 godzin.

Dla kobiet z cukrzycą ciążową kluczowe znaczenie ma cukier po posiłku. Wskazuje on, czy stosowane dieta jest skuteczna, czy nie dochodzi do przecikrzeń po jedzeniu.

Glikemia poranna oraz glikemia w nocy w przypadku kobiet z cukrzycą ciążową powinna mieścić się w zakresie 70-90 mg/dl. To także mniej niż wynoszą normy dla osób zdrowych (na czczo poniżej 99 mg/dl) i dla diabetyków z cukrzycą typu 1 i 2, którym zaleca się, by cukier poranny nie przekraczał 100 mg/dl, jednak nie ma w tym zakresie tak precyzyjnych wytycznych.

Brak objawów cukrzycy ciążowej

Cukrzyca ciążowa nie daje żadnych objawów. Diagnozuje się ją na podstawie obowiązkowych badań, a nie z powodu zgłaszanych dolegliwości.

Zupełnie inaczej jest w przypadku cukrzycy typu 1, gdzie symptomy choroby są bardzo nasilone, oraz cukrzycy typu 2 – przy której objawy też występują, choć ich nasilenie jest umiarkowane.

Z czego wynikają te różnice? Z nasilenia hiperglikemii. Hiperglikemia, czyli podwyższony poziom cukru we krwi, w przypadku cukrzycy ciążowej jest bardzo znikoma – cukry nie są prawidłowe, ale przy bardzo wyśrubowanych normach. Cukrzycą ciążowa może być rozpoznana przy glikemii na czczo na poziomie 95 mg/dl, podczas gdy dla kobiety nie będącej w ciąży taki wynik jest prawidłowy, oznacza że jest zdrowa. Stąd nie ma mowy o tym, by zaburzenie to dawało jakiekolwiek objawy.

Co innego cukrzyca typu 1, gdzie hiperglikemia mogą być bardzo znacząca (cukrzyca typu 1 bywa rozpoznawania przy wartościach cukru nawet i powyżej 300 mg/dl), czy cukrzyca typu 2, gdzie cukry często przekraczają poziom 200 mg/dl.

Bardziej restrykcyjna dieta

Cukrzyca typu 1 zawsze musi być leczona insulina, cukrzyca typu 2 może być leczona lekami doustnymi lub/i insulina, natomiast w zdecydowanej większości przypadków cukrzycy ciążowej lekarstwem na nadmiar glukozy jest odpowiednia dieta. Tylko u kilku procent kobiet nie udaje się ustabilizować cukrów za pomocą diety i koniecznie jest podawanie insuliny. Nie wynika to z błędów w diecie (kobiety w ciąży najczęściej są bardzo zdeterminowane, żeby osiągać dobre wyniki glikemii), co ze wspomnianych zaburzeń hormonalnych. U niektórych kobiet są one tak nasilone, że wymagają wprowadzenia insuliny. W leczeniu cukrzycy ciążowej nie można stosować żadnych leków doustnych obniżających poziom cukru we krwi.

Znaczenie diety w cukrzycy ciążowej jest niezwykle ważne, a sama dieta jest bardziej restrykcyjna niż dla diabetyków z cukrzycą typu 1 i 2. Wynika to z faktu, że w przypadku cukrzycy ciążowej jest ona jedynym „lekarstwem” na podwyższone glikemie, natomiast diabetycy z cukrzycą typu 1 i 2 łączą dietę z lekami doustnymi i/lub insuliną.

Większe ograniczenia dotyczą przede wszystkim tych produktów, które mają największy wpływ na glikemie:

• owoców o wysokim IG
• soków owocowych
• słodyczy
• mleka
• białego pieczywa
• słodkich jogurtów i serków
• owoców suszonych

O ile w przypadku pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2 w/w produkty są niewskazane, o tyle dla kobiet z cukrzycą ciążową są one zabronione.