Obrzęk palców u stóp, czerwone palce – przyczyny, możliwe powikłania. Na czym polega leczenie domowe i specjalistyczne?

Obrzęk palców u stóp jest dość rzadkim zjawiskiem, jednak jeśli się pojawia, to wskazuje na zmiany chorobowe w organizmie. Nigdy nie należy bagatelizować tego objawu, zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Najczęstsze przyczyny obrzęku i zaczerwienienia palców u stóp

Puchnięcie nóg jest dość powszechną dolegliwością, która może mieć wiele przyczyn, począwszy od upału przez pozycję ciała do choroby. Podobnie jest z puchnięciem palców u stóp, chociaż zdarza się ono znacznie rzadziej niż puchnięcie nóg, zwłaszcza w okolicy kostek.

• Obrzęk palców u stóp może mieć związek z upałem, bowiem gdy temperatury są wysokie, dochodzi do wzrostu ciśnienia krwi, a w efekcie do rozszczelnienia naczyń krwionośnych. Płyny ustrojowe przesączają się do tkanek, co powoduje powstanie opuchlizny. Obrzęk, który wynika z wysokich temperatur, obejmuje palce u stóp, całe stopy oraz kostki.
• Kolejnym powodem puchnięcia palców u stóp jest zatrzymanie wody w organizmie, mogące mieć związek z nadmiernym spożyciem soli, długotrwałym pozostawaniem w pozycji siedzącej, ale podobnie jak w przypadku upału – obrzęk obejmuje kostki i całe stopy.
• Najbardziej prawdopodobnym powodem puchnięcia samych palców u stopy jest ich stłuczenie lub inny uraz. Dotyczy to jednak na ogół jednej stopy, pojedynczych palców. Bywa, że obrzęk jednego palca może być spowodowany wrastaniem paznokcia, czemu towarzyszy ból i gromadzenie się ropy.

Choroby, za które mogą odpowiadać opuchnięte palce stóp: dna moczanowa, cukrzyca, COVID‑19 i inne

Opuchlizna dotycząca samych palców u stóp może mieć związek z chorobami – przeważnie z dną moczanową i cukrzycą, ale może także wskazywać na przechorowanie COVID-19, nawet bezobjawowe. Wyróżniono tzw. palce covidowe, jako objaw zachorowania. Obrzęk palców u stóp współwystępuje również z chorobami stawów (zwyrodnieniem, RZS), zapaleniem naczyń limfatycznych, niewydolnością nerek, niewydolnością serca, a także zakrzepicą żył powierzchownych kończyn dolnych. Dlatego tak ważne jest, aby nie bagatelizować problemu i skonsultować się z lekarzem.

Możliwe przyczyny opuchniętych i czerwonych palców u stóp wraz z objawami dodatkowymi:

• dna moczanowa (podagra) – zwykle pojawia się nagły, bardzo silny ból, zaczerwienienie i obrzęk, zazwyczaj dużego palca u stopy. Ból pojawia się często w nocy lub nad ranem, jest ostry, pulsujący. Staw palucha jest wyraźnie spuchnięty, a skóra napięta i błyszcząca. Kolor skóry może być od czerwonego do nawet sinofioletowego. Pacjentowi towarzyszy uczucie gorąca, ucieplenia palucha oraz ograniczenia w ruchu, trudności w zginaniu stawu. Atak trwa od 3 do 10 dni, nieleczony nawraca, a kolejne napady mogą być częstsze i silniejsze;
• urazy i przeciążenia: stłuczenia, złamania, zwichnięcia lub długotrwałe noszenie niewygodnego obuwia – ból jest zwykle tępy, pojawia się przy dotyku lub przy próbie zginania palców, pacjent kojarzy uraz mogący spowodować ból i zaczerwienienie palców u stóp;
• infekcje bakteryjne, np. zanokcica (zakażenie wału paznokciowego), objawiające się opuchlizną i zaczerwienieniem, przy czym na ogół widoczny jest punkt, w którym gromadzi się ropa. Zanokcica często spowodowana jest zaczepieniem, skaleczeniem, zaciągnięciem skórki np. podczas pedicure;
• grzybica i zapalenie tkanki łącznej – również mogą powodować obrzęki, przy czym przy grzybicy widać zmiany na paznokciach;
• wrastający paznokieć – pojawiają się stan zapalny, ból, obrzęk;
• problemy z krążeniem i obrzęki limfatyczne – zatrzymywanie wody, niewydolność serca lub zakrzepica (zwłaszcza, gdy puchnie jedna noga), ale tutaj obrzęki są szersze, nie obejmują jedynie palców u stóp, przenoszą się na stopę i kostkę – w przypadku zakrzepicy jedna stopa wyraźnie bardziej spuchnięta niż druga, mogą pojawić się zmiana koloru skóry na zaczerwienienie, zasinienie lub bladość skóry przy zaburzeniu przepływu, dodatkowo pacjent odczuwa ból, uczucie rozpierania, napięcia, czasem aż do łydki. Chora kończyna może być wyraźnie cieplejsza. Jeśli pojawią się duszność, ból w klatce piersiowej, nagłe osłabienie i kaszel z krwią – to mogą to być objawy zatorowości płucnej i należy niezwłocznie wezwać pomoc;
• choroby nerek – pierwszym objawem jest pojawienie się obrzęku w okolicach kostek i stóp, zwykle jest on obustronny i nasila się wieczorem, a po uciśnięciu palcem zostaje wgłębienie (tzw. obrzęk ciastowaty). Dzieje się tak ponieważ uszkodzone nerki zatrzymują sód i wodę, co powoduje gromadzenie się płynów w tkankach. Przy przewlekłej niewydolności nerek może występować także świąd, łuszczenie skóry oraz pęknięcia naskórka oraz widoczny przyrost masy ciała z powodu zatrzymania wody;
• reumatoidalne zapalenie stawów – ta choroba zwyrodnieniowa atakuje stawy – bardzo często małe stawy stóp (zwłaszcza śródstopno-paliczkowe), najczęściej u podstawy palców (przodostopie). Obrzęk jest symetryczny, obejmuje obie stopy, pacjent odczuwa tkliwość przy ucisku, a także poranną sztywność stawów, tzw. uczucie „drewnianych” stóp po wstaniu z łóżka. Pojawiają się zaczerwienienie i ucieplenie w okolicy stawów, ból przy stawaniu na palcach. W późniejszym stadium choroby pojawiają się deformacje palców (np. palce młotkowate), poszerzenie przodostopia oraz guzki reumatoidalne;
• stopa cukrzycowa – to powikłanie cukrzycy wynikające z uszkodzenia nerwów (neuropatia) i zaburzeń krążenia. Osoby, które mają cukrzycę, muszą uważnie obserwować stopy oraz reagować w przypadku pojawienia się jakichkolwiek zmian;
• palce covidowe – to bardzo charakterystyczny objaw skórny zakażenia SARS-CoV-2. Zmiany te przypominają odmrożenia palców i co ciekawe obserwuje się je głównie w łagodnych lub bezobjawowych przypadkach COVID-19, głównie u dzieci i młodych dorosłych. Średnia wieku u osób z palcami covidowymi wynosiła 14 lat, natomiast u osób dorosłych pojawiają się jedynie w przypadku ciężkiego przebiegu choroby.

Do jakiego lekarza się zgłosić z obrzękiem palców u stóp?

W pierwszej kolejności należy się udać do lekarza rodzinnego, który rozpoczyna diagnostykę – zleci wykonanie podstawowych badań, a także wystawi skierowanie do odpowiedniego specjalisty: reumatologa lub kardiologa. Jeśli obrzęk jest wynikiem urazu, należy się udać do ortopedy lub na dyżur ortopedyczny do szpitala. Z kolei wrastający paznokieć to zadanie dla podologa, a grzybica – dla dermatologa. W przypadku zanokcicy, jeśli stan zapalny i ropa się utrzymują, pomóc może moczenie stóp w wodzie z solą, ale jeśli stan pacjenta nie ulega poprawie, konieczna będzie wizyta u chirurga i nacięcie skóry, aby oczyścić miejsce z zalegającej ropy.

>> Leki na grzybicę stóp, grzybicę międzypalcową bez recepty

Sposoby łagodzenia obrzęku palców – co możesz zrobić w domu, a czego unikać?

Wyraźną ulgę w przypadku obrzękniętych palców u stóp mogą przynieść zimne okłady – pomagają zmniejszyć obrzęk i działają przeciwbólowo. Osoby z tendencją do obrzęków powinny także zadbać o odpoczynek z uniesionymi do góry nogami, co zmniejsza napływ krwi i ułatwia odpływ limfy. 
W zapobieganiu obrzękom ważne jest unikanie ucisku, czyli noszenie wygodnego, szerokiego obuwia. Długie siedzenie lub stanie sprzyja obrzękom, pomagają więc proste ćwiczenia, jak krążenie stopami, wspinanie się na palce, nawet 20 minut spaceru. Aktywność poprawia krążenie żylne.
Skarpety uciskowe również poprawiają krążenie w żyłach, są szczególnie pomocne przy żylakach, długim staniu, podróżach – pomagają zapobiegać pojawieniu się obrzęków podobnie jak ograniczenie soli w diecie. Ważne jest także picie odpowiedniej ilości wody – paradoksalnie odwodnienie zwiększa zatrzymywanie wody w tkankach. Delikatny masaż stóp od palców w kierunku kostki pobudza odpływ limfy oraz zmniejsza uczucie ciężkości nóg.

>> Preparaty na żylaki, obrzęki i ciężkie nogi bez recepty