Na jedzeniu, ścianach, uszczelkach różne gatunki Cladosporium pojawiają się w postaci delikatnego szaro-zielonkawego nalotu. Ponieważ przed ich zarodnikami trudno się uchronić, mogą wywoływać alergie, najczęściej wziewne.
Cladosporium – te mikrogrzyby są wszędzie. Jakie są objawy alergii?
W serwisie Apteline.pl zgodnie z wizją Grupy NEUCA zależy nam na przekazywaniu treści najwyższej jakości – sprawdzonych informacji, eksperckiej wiedzy. Dlatego nasze teksty piszą i weryfikują specjaliści – farmaceuci i lekarze.
Wiedza w pigułce
- Zarodniki grzybów z rodzaju Cladosporium występują w powietrzu niemal przez cały rok, jednak ich stężenie wyraźnie wzrasta od maja do sierpnia, co sprzyja nasileniu objawów u osób uczulonych.
- Rozpoznanie alergii na Cladosporium można potwierdzić m.in. poprzez oznaczenie swoistych przeciwciał IgE z próbki krwi, bez konieczności odstawiania leków przeciwhistaminowych przed badaniem.
- U osób uczulonych na Cladosporium mogą współwystępować reakcje krzyżowe z innymi grzybami pleśniowymi, zwłaszcza z rodzaju Alternaria i Aspergillus, a także z lateksem.
- Ograniczenie wilgoci w pomieszczeniach, usuwanie ognisk pleśni oraz właściwe przechowywanie żywności zmniejszają ekspozycję na zarodniki grzybów pleśniowych.
- W przypadku utrzymujących się objawów alergii leczenie może obejmować leki przeciwhistaminowe, a u wybranych pacjentów również immunoterapię alergenową.
Gdzie występują Cladosporium?
Te grzyby pleśniowe możemy spotkać na roślinach, resztkach jedzenia i różnego typu materiale gnilnym, szczególnie jednak lubią miejsca wilgotne i pomieszczenia słabo wentylowane. Nie tworzą owocników, ale jedynie plechę. Ich zarodniki bardzo łatwo uwalniają się w dużych ilościach i mogą być przenoszone na duże odległości. Są w glebie, powietrzu i wodzie, na powierzchni żywności, tekstyliów, ścian.
Cladosporum herbarum i 770 innych gatunków
Wyróżniono już ponad 770 gatunków Cladosporium, a badania nad ich systematyką dopiero nabierają tempa. Najlepiej poznane są Cladosporium herbarum, Cladosporium sphaerospermum i Cladosporium cladosporioides.
Pylenie Cladosporium
Gatunki należące do Cladosporium nie są chorobotwórcze dla człowieka, ale mogą wywoływać alergie, najczęściej wziewne (alergie skórne po kontakcie z plechą występują rzadko). Zarodniki Cladosporium są obecne w powietrzu właściwie przez cały rok, jednak w miesiącach letnich – zwykle od maja do sierpnia – ich stężenie zdecydowanie wzrasta.
Cladosporium – objawy alergii
Najczęściej alergie wziewne powodują gatunki Cladosporium herbarum i Cladosporium cladosporioides. Do typowych objawów alergii na te grzyby zalicza się:
wodnisty katar
częste kichanie
kaszel
łzawienie i przekrwienie oczu.
Uczulenie na Cladosporium może też wywołać:
alergiczną aspergilozę oskrzelowo-płucną
alergiczne choroby skóry
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych.
Czasami zarodniki Cladosporium mogą również stanowić przyczynę alergicznego grzybiczego zapalenia zatok, jednak w Polsce takie przypadki są rzadko spotykane.
Alergia na Cladosporium pojawia się raczej w późniejszym wieku, ale zdarza się w okresie wczesnego dzieciństwa. Dzieci zwykle oprócz objawów alergii doświadczają też obniżenia odporności skutkującej częstymi infekcjami, a także skórnych reakcji alergicznych i zaostrzeń astmatycznych.
Jak sprawdzić, czy jest się uczulonym na Cladosporium
W przypadku podejrzenia alergii można wykonać w laboratorium oznaczenie przeciwciał klasy IgE skierowanych przeciwko konkretnemu antygenowi Cladosporium herbarum i C. cladosporioides. Badanie jest wykonywane z krwi żylnej i nie wymaga dodatkowych przygotowań, nie wiąże się też z koniecznością odstawienia leków przeciwhistaminowych. Jest badaniem skutecznym i wiarygodnym również u dzieci poniżej 4. roku życia.
Cladosporium– alergia krzyżowa
Alergia jedynie na grzyby występuje bardzo rzadko – osoby uczulone na grzyby zazwyczaj wykazują jednocześnie alergię na sierść, kurz lub pyłki roślin. Alergia na pojedynczy gatunek grzyba też raczej się nie zdarza. Najczęściej osoby uczulone na zarodniki Cladosporium wykazują również uczulenie na grzyby z rodzaju Aspergillus i Alternaria. Jest to tak zwana alergia krzyżowa, związana z reakcją alergiczną organizmu na alergen o podobnej budowie białkowej. W przypadku Cladosporium za reakcję krzyżową odpowiedzialna jest enolaza – enzym grzybów strzępkowych. To także enzym odpowiedzialny za reakcję krzyżową Cladosporium z lateksem.
Alergia na Cladosporium – leczenie
Tak jak w przypadku każdej alergii dla terapii najważniejsze znaczenie ma zmniejszenie ekspozycji na czynnik alergizujący. Ponieważ występowanie Cladosporium jest bardzo powszechne, możemy się jedynie starać zminimalizować rozwój pleśni we własnym otoczeniu. Jak to zrobić?
Przede wszystkim dbając o porządek w mieszkaniu – często ścierać kurz, prać dywany, firany, koce, wietrzyć pomieszczenia. Ważnym elementem jest utrzymanie czystości w łazience i w kuchni.
Szczególną uwagę należy zwrócić na przechowywanie jedzenia, głównie owoców i warzyw. Zwłaszcza w ciepłe dni żywność ta pleśnieje bardzo szybko, dlatego nie należy zostawiać jej poza lodówką na dłuższy czas.
Warto wiedzieć, że intensywne nawilżanie powietrza sprzyja rozwojowi grzybów pleśniowych, dlatego w przypadku osób uczulonych należałoby zrezygnować z nawilżaczy powietrza.
Grzyby z rodzaju Cladosporium znajdziemy niestety również w doniczkach kwiatów, gdyż uwielbiają wilgotną glebę, zwłaszcza z rozkładającymi się resztkami roślin. Dlatego ilość roślin doniczkowych w mieszkaniach alergików powinna być ograniczona, ewentualnie należy stosować podłoże z odpowiednim drenażem, aby zapobiec nadmiernemu zawilgoceniu.
Wszelkie ewentualne ślady pleśni ze ścian, podłóg i okien należy szybko i bezwzględnie usuwać za pomocą specjalnych środków do tego przeznaczonych.
W leczeniu alergii na Cladosporium podobnie jak i w przypadku pozostałych alergii stosuje się leczenie przeciwhistaminowe.
Jedną z metod pomagających skutecznie zniwelować reakcje alergiczne jest także prowadzenie odczulania przeciwko konkretnym antygenom. Polega ono na podawaniu małych dawek alergenów, co zwiększa na nie tolerancję układu immunologicznego.
Cladosporium – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Osoby uczulone na Cladosporium często wykazują również uczulenie na inne grzyby pleśniowe, takie jak Alternaria czy Aspergillus, a także na inne alergeny wziewne. Zjawisko to wynika między innymi z występowania reakcji krzyżowych pomiędzy alergenami.
Grzyby z rodzaju Cladosporium chętnie rozwijają się w wilgotnych, słabo wentylowanych pomieszczeniach, a także na zawilgoconych ścianach, uszczelkach okien, roślinach doniczkowych czy produktach spożywczych. Ograniczanie wilgoci i regularne usuwanie ognisk pleśni zmniejsza ryzyko kontaktu z alergenem.
Oczyszczacz powietrza wyposażony w filtr HEPA może zmniejszać liczbę unoszących się w powietrzu zarodników grzybów pleśniowych. Nie eliminuje jednak źródła problemu, dlatego równie ważne jest usuwanie wilgoci i pleśni z otoczenia.
Chociaż zarodniki Cladosporium są obecne w powietrzu przez cały rok, ich stężenie wyraźnie wzrasta w ciepłych miesiącach, zwłaszcza od maja do sierpnia. Wysoka temperatura i wilgotność sprzyjają uwalnianiu zarodników, co może prowadzić do nasilenia objawów u osób uczulonych.
W okresie zwiększonego stężenia zarodników warto regularnie wietrzyć mieszkanie, usuwać ogniska pleśni, kontrolować poziom wilgotności w pomieszczeniach oraz unikać długiego przebywania w miejscach z dużą ilością rozkładającej się materii roślinnej. Takie działania mogą pomóc zmniejszyć ekspozycję na alergeny.
The genus Cladosporium K. Bensch, U. Braun, J.Z. Groenewald, P.W. Crous Studies in MycologyVolume 72, June 2012, Pages 1-401
Characteristics and taxonomy of Cladosporium fungi Charakterystyka i taksonomia grzybów z rodzaju Cladosporium Rafał Ogórek , Agnieszka Lejman ,Wojciech Pusz , Anna Miłuch , Paulina Miodyńska Mikologia Lekarska 2012, 19 (2): 80-85
Nie tylko alergeny: Alternaria alternata Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Buczyłko, Alergia, 2016, 4: 17-22
