Borderline – objawy osobowości chwiejnej emocjonelnie

Osobowość to pewien stały sposób postrzegania świata i funkcjonowania w nim. Jeżeli jakieś cechy osobowości (np. chłód emocjonalny, brak reakcji na pochwały i na krytykę ) zaczynają być nadmiernie nasilone, a człowiek sam nie jest w stanie ich zmienić (choć mu przeszkadzają, utrudniają pracę, relacje itd.), możemy mówić o zaburzeniach osobowości. Zaburzenia osobowości diagnozuje się po 18 roku życia, przyjmując że do tego czasu osobowość, rozumiana jako pewnien zasób do radzenia sobie ze stresem, jest w okresie rozwoju.

Borderline niewątpliwie jest takim zaburzeniem, można wręcz powiedzieć, że w porównaniu do wszystkich innych zaburzeń osobowości, jest to stan najbliższy chorobie psychicznej. Wg statystyk osobowość typu borderline dotyka około 5 proc. populacji ludzi zdrowych, natomiast na oddziałach psychiatrycznych stanowi około 50 proc. rozpoznań zaburzeń osobowości. Bo choć nie jest to choroba w takim rozumieniu jak schizofrenia czy choroba dwubiegunowa afektywna, a rodzaj zaburzenia, to często wymaga leczenia szpitalnego (np. z powodu występujących epizodów depresji, prób samobójczych czy zaburzeń odżywiania). Znacznie częściej wstępuje u kobiet niż u mężczyzn.

Borderline - jak rozpoznać?

Osobowość typu borderline można rozpoznać po sposobie wchodzenia w bliskie relacje oraz funkcjonowania w nich. Główną potrzebą pacjentów z osobowością typu borderline jest pragnienie miłości, zwykle rozumianej w sposób bardzo idealistyczny, nierealny.

Związki osób chwiejnych emocnonalnie najczęściej sa nieudane i krótkotrwałe, a wynika to z jednej strony z ogromnego lęku przed odrzuceniem, a z drugiej z powodu dużej zaborczości charakterystycznej dla borderline.

Zaborczość i strach przed utratą ukochanej osoby mogą występować równocześnie, powodując że relacja, podobnie jak całe życie osoby dotkniętej tym zaburzeniem, staje się bardzo chaotyczna, pełna napięcia i zwrotów akcji.

Dodatkowym utrudnieniem w relacji jest fakt, że ta sama osoba może być postrzegana w skrajnie różny sposób – osobowość z pogranicza przechodzi od uwielbienia do nienawiści z byle powodu i w bardzo krótkim czasie. To powoduje, że relacje z nią są trudne, pełne napięcia i niepewności.

Cechy charakterystyczne dla osobowości borderline:

• kłótliwość, konfliktowość
• huśtawka nastroju z byle powodu
• niestabilność emocjonalna
• niestebilny obraz własnej osoby
• idealizowanie aktualnego partnera
• całkowite negowanie byłych partnerów
• postrzeganie świata w czarno-białych barwach (brak stanów pośrednich między euforią a załamaniem)
• impulsywność, napady gniewu
• krytykowanie innych, obwinianie ich o własne niepowodzenia
• skłonność do manipulacji
• skłonność do samookaleczenia się
• skłonność do natręctw
• groźby samobójcze
• próby samobójcze
• zaburzenia odżywiania
• zachowania niebezpieczne (np. jazda samochodem, narkotyki, przygodny seks)

Geneza zaburzeń typu borderline

Uważa się, że zaburzenie to ma podłoże genetyczne, ponieważ częściej diagnozowane jest u osób z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku borderline. Kolejnym tropem, który wydaje się prowadzić do osobowości z pogranicza jest przeżyta w dzieciństwie trauma, taka jak przemoc fizyczna czy wykorzystywanie seksualne.

Cechą wspólną wielu osób z osobowością borderline jest fakt bycia odrzuconym przez jednego z rodziców (odrzucenie lub oziębła relacja). Rozwinięciu tego zaburzenia osobowości sprzyja też:

• brak stabilizacji w dzieciństwie,
• dom bez zasad,
• sprzeczne komunikaty, jakie dziecko otrzymuje od rodziców.

Borderline – jak leczyć

W leczeniu pacjentów z osobowością bordeline stosuje się zarówno leki psychotropowe, najczęściej tzw. poprawiacze nastroju, jak i psychoterapię. Osobowość jest czymś stałym, czego nie można w znaczący sposób zmienić, ani tym bardziej wyleczyć. Stosowane leki mają za zadanie złagodzić cierpienie emocjonalne pacjenta, wynikające z odrzucenia, braku satysfakcjonujące relacji, nieuzasadnionych napadów gniewu, depresji, uzależnienia od alkoholu itp.

Leczenie farmakologiczne łączy się najczęściej z psychoterapią w nurcie psychodynamicznym lub terapią dialektyczno-behawioralną.