Szczepienie przeciw Hib – przed czym chroni, jak wygląda schemat podania i czy jest bezpieczna?

Haemophilus influenzae typu b – co to za bakteria?

Haemophilus influenzae typu b (Hib) to bakteria przenoszona drogą kropelkową. Może kolonizować nos i gardło bezobjawowo, ale w niektórych przypadkach przedostaje się do krwi. Wówczas wywołuje takie choroby jak:

• ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
• zapalenie nagłośni
• sepsa
• zapalenie płuc
• ropne zapalenie stawów.

Najbardziej narażone są na nie dzieci poniżej 5. roku życia, a w szczególności niemowlęta. Właśnie dlatego warto zainteresować się tematem szczepień, które stanowią podstawę profilaktyki.

Szczepionka Hib – co to jest?

Szczepionka Hib to szczepionka skoniugowana. Oznacza to, że zawiera część otoczki bakteryjnej z nośnikiem białkowym. Takie połączenie pozwala na wywołanie silnej i trwałej odpowiedzi immunologicznej po podaniu. Obserwuje się to szczególnie u niemowląt, których układ odpornościowy nie reaguje skutecznie na sam fragment bakteryjny (bez połączenia z białkiem). Co ważne, preparat szczepionkowy nie zawiera żywych bakterii, w związku z czym nie jest w stanie wywołać choroby.

Jak działa szczepionka Hib?

Połączenie otoczki bakteryjnej, a konkretnie polisacharydu, z nośnikiem białkowym umożliwia aktywację limfocytów T pomocniczych, co prowadzi do wytworzenia odpowiednich przeciwciał klasy IgG. Efektem jest pamięć immunologiczna, dzięki której organizm dziecka jest zdolny do szybkiej i skutecznej odpowiedzi w przypadku kontaktu z bakterią Haemophilus influenzae typu b.

>> Preparaty na odporność - kapsułki, syropy, żelki, tabletki wspomagające odporność

Przed czym chroni szczepionka Hib?

Szczepionka przeciw Hib chroni przed inwazyjną chorobą wywołaną przez bakterię Haemophilus influenzae typu b. Celem szczepienia jest ochrona szczególnie przed:

• zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych
• sepsą
• zapaleniem nagłośni.

Trzeba jednak pamiętać, że szczepionka przeciw Hib chroni wyłącznie przed typem b bakterii Haemophilus influenzae. Oprócz typu b występuje ona w wariantach: a,c,d,e,f oraz w postaci bezotoczkowej. Dlaczego tak ważne jest szczepienie przed typem b? Przed erą szczepień to właśnie on odpowiadał za większość ciężkich zakażeń inwazyjnych u dzieci. Pozostałe rzadko kiedy wywołują takie choroby u niemowląt, dlatego nie zostały objęte szczepieniem populacyjnym.

Szczepionka Hib – schemat podawania

W Polsce szczepienie przeciw Hib jest obowiązkowe i finansowane ze środków publicznych. Podaje się je w postaci szczepionki skojarzonej (tzw. 5w1 lub 6w1), ale dostępne są też preparaty monowalentne, np. ACT-HIB.

Schemat szczepienia obejmuje:

• 3 dawki podstawowe w pierwszym roku życia
• 1 dawkę przypominającą w drugim roku życia.

Dokładny harmonogram podania zależy od rodzaju zastosowanej szczepionki skojarzonej. WHO rekomenduje szczepienie w wieku niemowlęcym ze względu na największe ryzyko ciężkiego przebiegu choroby występujące u dzieci poniżej 12.miesiąca życia.

Czym są szczepionki 5w1 i 6w1?

Szczepionki 5w1 (DTPa-IPV-Hib) oprócz Hib chronią także przed: błonicą, tężcem, krztuścem, polimyelitis, natomiast szczepionki 6w1 (DTPa-IPV-Hib-HBV) dodatkowo przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B. Zastosowanie takich szczepionek skojarzonych zmniejsza liczbę wkłuć, usprawnia realizację wstrzyknięć zgodnie z kalendarzem szczepień. Warto podkreślić, że WHO uznaje szczepionki skojarzone za bezpieczne i skuteczne, a dzięki ich stosowaniu zmniejsza się ryzyko epidemiologiczne.

Szczepionka ACT-HIB – co to jest?

ACT-HIB to monowalentna szczepionka przeciw Hib. Zawiera polisacharyd otoczkowy połączony z białkiem nośnikowym. W odróżnieniu od preparatów skojarzonych nie zawiera elementów przeciw innym chorobom. W Polsce stosowana jest głównie przy uzupełnianiu zaległych szczepień lub w indywidualnych schematach, gdy istnieją przeciwwskazania do szczepionek skojarzonych.

Czy szczepionka Hib jest bezpieczna?

Dokumentacja kliniczna potwierdza, że szczepionka Hib jest bezpieczna. Niemniej jak każdy preparat może mieć pewne skutki uboczne. Najczęstsze działania niepożądane mają jednak charakter łagodny i obejmują:

• zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podana
• stan podgorączkowy
• rozdrażnienie
• przejściowy spadek apetytu.

Mogą one pojawić się w ciągu 24-48h po szczepieniu i ustępują samoistnie. Poważne powikłania występują bardzo rzadko. Należą do nich: reakcja anafilaktyczna, drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, obrzęki kończyn. 

W celu uniknięcia takich sytuacji przed szczepieniem zawsze dokonuje się kwalifikacji medycznej. To lekarz decyduje, czy nie ma żadnych przeciwwskazań do podania.

Szczepienie Hib – przeciwwskazania

Szczepienie przeciwko Hib jest preparatem inaktywowanym, dlatego może być stosowane u większości dzieci, w tym u wcześniaków po stabilizacji ich stanu klinicznego. Mimo to bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka reakcja alergiczna (anafilaktyczna) po poprzedniej dawce. Podanie należy przełożyć także w przypadku:

• ostrej choroby przebiegającej z wysoką gorączką
• niestabilnego stanu ogólnego dziecka.

Co ważne, w przeciwieństwie do żywych szczepionek ta przeciw Hib nie jest przeciwwskazana u dzieci z zaburzeniami odporności. Ma to ogromne znaczenie, ponieważ są one najbardziej narażone na ciężki przebieg inwazyjnej choroby Hib.

Dlaczego szczepienie przeciw Hib jest takie ważne?

Przed wprowadzeniem szczepień przeciw Hib, bakteria ta była jedną z najczęstszych przyczyn ciężkich zakażeń bakteryjnych u małych dzieci. Obecnie doszło do niemal całkowitego wyeliminowania inwazyjnej choroby Hib w wielu krajach.

Co grozi dziecku niezaszczepionemu przeciw Hib?

Brak szczepienia przeciw Hib to brak ochrony przed ciężkim przebiegiem choroby w okresie największej podatności. Zakażenie może prowadzić do wspomnianego wcześniej zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, które z kolei wiąże się z ryzykiem trwałych powikłań neurologicznych, jak: niedosłuch, padaczka czy opóźnienia rozwojowe.

Skuteczność szczepionki przeciw Hib

Dane epidemiologiczne WHO pokazują, że w krajach, które wprowadziły powszechne szczepienia, częstość inwazyjnej choroby Hib spadła o ponad 90-95%. W niektórych państwach liczba przypadków zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wywołanego przez Haemophilus influenzae typu b zmniejszyła się niemal do pojedynczych zachorowań rocznie. Tak wyraźny spadek potwierdza wysoką skuteczność szczepienia i jego znaczenie w programach profilaktyki zwłaszcza u małych dzieci.

>> Leki na przeziębienie i grypę, suplementy na przeziębienie i grypę