W kwietniu do pylących od lutego i marca brzozy, olchy, leszczyny i topoli dołącza mocno uczulający jesion, wierzba, której bazie często przynosimy do domów, oraz nieco mniej uciążliwy grab.
Co pyli w kwietniu? Rośliny, które mogą wywołać alergię
Wiedza w pigułce
- Nasilenie pylenia w kwietniu zależy od warunków atmosferycznych – najwyższe stężenia pyłków obserwuje się zwykle w ciepłe, suche i wietrzne dni.
- U osób uczulonych na pyłek brzozy mogą występować reakcje krzyżowe po spożyciu niektórych surowych owoców, warzyw i orzechów.
- Wietrzenie pomieszczeń najlepiej planować po opadach deszczu lub wieczorem, gdy stężenie pyłków w powietrzu jest zwykle niższe.
- Po powrocie do domu warto zmienić odzież, umyć twarz i włosy oraz przepłukać nos roztworem soli, aby ograniczyć kontakt z pyłkami.
- W przypadku nasilonych objawów sezonowej alergii lekarz może zalecić rozpoczęcie leczenia jeszcze przed okresem największego pylenia.
Jesiony
Na cały kwiecień przypada okres najintensywniejszego pylenia jesionów, drzew i krzewów z gatunku oliwkowatych. Ich pyłki mają bardzo silne właściwości uczulające. W Polsce naturalnie rośnie jesion wyniosły (Fraxinus excelsior), przyjął się także sprowadzony jesion pensylwański (Fraxinus pennsylvanica) i wąskolistny (Fraxinus angustifolia). Jesionyrosną głównie w wilgotnych lasach, a wraz z olchą i dębem w dolinach rzek, jednak spotkać je można również w miastach, ponieważ są chętnie sadzone w parkach i wzdłuż alejek. Alergen główny pyłku jesionu jest podobny do alergenu oliwki – jeśli więc jesteśmy uczuleni na jesion, podobnie możemy zareagować nad Morzem Śródziemnym w okresie pylenia oliwek europejskich. Reakcje krzyżowe mogą się pojawić również po kontakcie z ligustrem (powszechnie sadzony u nas jako żywopłot), forsycją, bzem lilakiem czy jaśminem. Najczęstszą reakcją alergiczną na pyłki jesionu jest uciążliwy katar sienny, ale też duszności mogące rozwinąć się do astmy oskrzelowej.
Wierzby
Te drzewa i krzewy z rodzaju Salixzaczynają pylić już w marcu, ale w kwietniu pylenie jest najintensywniejsze, a bazie, czyli kwiatostany wierzb, to wielkanocna pułapka dla alergików. Gdy urocze szare i puszyste kotki po kilku dniach w wazonie zaczynają pokrywać się warstwą żółtego pyłku, osoby uczulone reagują kaszlem, katarem, łzawieniem, a nawet dusznościami, gdyż ekspozycja na alergen jest bardzo duża, a stężenie pyłków w domu staje się ogromne. Co więcej, pyłek wierzby często wykorzystywany jest przez pszczoły, więc alergicy mogą być uczuleni także na miód i inne wyroby pszczelarskie.
Grab pospolity
Kwiecień to także okres pylenia grabu pospolitego (Carpinus betulus), czyli drzewa występującego w całym kraju w lasach liściastych i mieszanych oraz sadzonego w parkach w formie szpalerów. Choć pylenie grabu w kwietniu jest bardzo intensywne, znaczenie kliniczne alergenów jego pyłku jest niewielkie, a uczulenie na występujące w nim białko zdarza się rzadko.
Co nadal pyli w kwietniu?
Brzoza
Największa zmora alergików w Polsce rozpoczyna pylenie już nawet pod koniec zimy, ale najwyższe stężenie jej pyłków w atmosferze notuje się pod koniec marca i w kwietniu.
Będą pylić do maja
- Topola – pyli od końca marca, ale alergikom najintensywniej będzie dawać się we znaki do końca kwietnia, a nieco słabiej jeszcze w maju.
- Leszczyna – w kwietniu pyli słabiej niż w marcu, ale wciąż zauważalnie dla alergików, i tak do końca maja.
- Najintensywniejsze pylenie mocno uczulającej olchy minęło z końcem marca, do maja pyli jeszcze w mniejszym stopniu.
Co pyli w kwietniu? Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Bazie mogą zawierać pyłek, który u osób uczulonych może wywoływać lub nasilać objawy alergii. Jeśli po wniesieniu gałązek do domu pojawiają się dolegliwości, warto zrezygnować z ich przechowywania w pomieszczeniach w okresie pylenia.
Sam puch topoli bardzo rzadko wywołuje reakcję alergiczną, ponieważ nie jest istotnym alergenem. Może jednak przenosić na swojej powierzchni pyłki innych roślin, takich jak trawy czy brzoza, a także kurz i zanieczyszczenia, przez co u niektórych osób może nasilać podrażnienie błon śluzowych.
Pyłek brzozy jest przenoszony przez wiatr i może pokonywać wiele kilometrów. Dlatego objawy alergii mogą występować także u osób przebywających z dala od skupisk drzew brzozowych.
Pyłki roślin mogą być przenoszone przez wiatr na znaczne odległości, dlatego ich obecność w powietrzu nie zawsze zależy od najbliższego otoczenia. Na stężenie pyłków wpływają również warunki pogodowe, takie jak wiatr, temperatura i wilgotność.
- Rapiejko P. Pyłek roślin i alergeny pyłku. Alergia Astma Immunologia. 2021;26(1):28–33.
- Wise S.K., Lin S.Y., Toskala E. i wsp. International Consensus Statement on Allergy and Rhinology: Allergic Rhinitis 2023. International Forum of Allergy & Rhinology. 2023.
- Polskie Towarzystwo Alergologiczne – Kalendarz pylenia (opracowanie na podstawie danych Ośrodka Badania Alergenów Środowiskowych).
- Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu – Co pyli w kwietniu? 2026.
