Astaksantyna – nowy przeciwutleniacz pod lupą. Co to za substancja?

Astaksantyna – co to jest

Astaksantyna to naturalny karotenoid, który wykazuje wielokrotnie wyższą aktywność niż inne znane substancje o tym samym działaniu, jak witamina E, likopen czy Beta-karoten. Astaksantynę produkują algi w warunkach stresowych, takich jak duże zasolenie wód lub silne promieniowanie słoneczne, zabarwiając się przy tym na czerwono. Ze względu na szereg prozdrowotnych właściwości astaksantyna znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach medycyny i nie tylko.

Astaksantyna naturalna a syntetyczna

Astaksantynę pozyskuje się z gatunku alg Haematococcus pluvialis na drodze ekstrakcji. Ostatnio coraz więcej uwagi poświęca się produkcji astaksantyny z komórek drożdzy gatunku Phaffia rhodozyma, ponieważ ta metoda produkcji jest znacznie tańsza. Na dużą skalę otrzymuje się astaksantynę syntetyczną, jednak ze względu na poziom zanieczyszczenia nie jest ona dopuszczona do spożycia.

Astaksantyna naturalna – dawkowanie

Obecnie suplementacja astaksantyną pochodzenia naturalnego uznana jest za bezpieczną. Dawkę dzienną ustalono na 12 mg lub 24 mg w leczeniu trwającym maksymalnie 30 dni.

Astaksantyna – właściwości i zastosowanie

Astaksantyna na poprawę wzroku

Silne właściwości przeciwutleniające astaksantyny mogą być wykorzystane w celu łagodzenia objawów astenopii, potocznie zwanej zmęczeniem oczu. Badania kliniczne wykazały, że astaksantyna łagodzi uczucie dyskomfortu, zwiększoną wrażliwość na światło oraz łzawienie. Z kolei u osób powyżej 40. roku życia podawanie 4–12 mg astaksantyny przez 28 dni spowodowało wzrost ostrości widzenia oraz skrócenie czasu akomodacji.

Astaksantyna wspomaga pracę mózgu

Naturalny system antyoksydacyjny wraz z wiekiem ulega osłabieniu, skutkując powstaniem stresu oksydacyjnego w mózgu (to zachwianie równowagi pomiędzy substancjami o działaniu utleniającym – wolnymi rodnikami i substancjami przeciwutleniającymi – antyoksydantami; wolne rodniki w nadmiarze uszkadzają zdrowe komórki organizmu). Stres oksydacyjny odgrywa istotną rolę w powstawaniu i odkładaniu się nieprawidłowych złogów, które są przyczyną obumierania komórek mózgowych i postępującego otępienia, charakterystycznego dla choroby Alzheimera. Tymczasem astaksantyna bez większych przeszkód dociera do mózgu i zapewnia ochronę jego komórek przed działaniem stresu oksydacyjnego.

Astaksantyna jako uzupełnienie terapii w chorobach Alzheimera i Parkinsona 

Badania nad astaksantyną udowodniły, że poprawia ona pamięć epizodyczną u osób w wieku średnim. Zwiększa też zdolności poznawcze, rozumienie, orientację przestrzenną oraz zdolność do przetwarzania informacji. Te wszystkie właściwości spowodowały duże zainteresowanie astaksantyną jako potencjalnym uzupełnieniem terapii osób cierpiących na choroby neurodegeneracyjne, takie jak choroba Alzheimera i choroba Parkinsona.

Astaksantyna – działanie przeciwdepresyjne

Ponadto badania wskazują na działanie przeciwdepresyjne poprzez wyraźną poprawę nastroju i samopoczucia.

Astaksantyna w leczeniu chorób układu krążenia

Wiele wskazuje na to, że astaksantyna obniża ciśnienie krwi i ma korzystny wpływ na poziom cholesterolu. W jednym z badań podawanie astaksantyny w dawce 20 mg przez okres 12 tygodni spowodowało obniżenie poziomu „złego” cholesterolu LDL o ponad 10% oraz obniżenie stosunku ApoA1/ApoB o ponad 8% (wskaźnik ryzyka wystąpienia zawału serca). Stosowanie niższych dawek 6, 12 i 18 mg przez 12 tygodni również miało korzystny wpływ na profil lipidowy – obniżało stężenie trójglicerydów o ponad 23% w przypadku dawki 18 mg oraz zwiększało poziom „dobrego” cholesterolu o 10 i 15% odpowiednio dla dawek 6 i 12 mg. W innym, ośmiotygodniowym badaniu dzięki stosowaniu astaksantyny uzyskano również obniżenie ciśnienia krwi od 5 do niemal 7%.

Astaksantyna a leczenie COVID-19 – trwają badania

Zastosowanie astaksantyny w leczeniu COVID-19 wymaga jeszcze potwierdzenia badaniami klinicznymi, jednak wykazano już, że substancja ta jako silny antyoksydant może hamować rozwój patologicznych zmian w płucach osób chorych. Szczególnie dotyczy to zapobieganiu tzw. burzy cytokinowej, czyli nagłej, niekontrolowanej i nadmiernej produkcji komórek układu odpornościowego, tzw. cytokin, w odpowiedzi na infekcję. W przebiegu COVID-19 proces ten może wyrządzić w obrębie układu oddechowego więcej szkód niż sama infekcja.

Astaksantyna – pomocniczo w walce z cukrzycą typu 2.

Przy wysokiej glikemii istotna jest prawidłowa produkcja insuliny, co przy wysokim stresie oksydacyjnym może być zaburzone (wolne rodniki uszkadzają komórki trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny). Poprzez działanie antyoksydacyjne astaksantyna chroni trzustkę przed uszkodzeniami, ma też zdolność do regulacji poziomu cukru we krwi. Zwiększa poziom tzw. adiponektyn, które biorą udział w metabolizmie glukozy i zwiększają wrażliwość komórek na insulinę.      

Astaksantyna w kosmetykach – poprawia stan i kolor skóry

• Astaksantyna pomaga spowolnić proces starzenia się skóry: wykazuje działanie nawilżające oraz stymuluje wytwarzanie elastyny i kolagenu, likwiduje stres oksydacyjny.
• Jej zdolność do pochłaniania promieniowania UV jest wykorzystywana w kremach chroniących przed jego szkodliwym wpływem na skórę.
• Astaksantyna ceniona jest w kosmetologii również ze względu na zdolność do obniżania poziomu melaniny, czyli barwnika skóry. Przyczynia się to do wyrównania kolorytu skóry oraz zapobiega powstawaniu przebarwień

Astaksantyna – najnowsze badania

Wciąż trwają prace nad wykorzystaniem astaksantyny w ochronie zdrowia. Substancja zdaje się być bardzo dobrym składnikiem nutraceutyków i żywności funkcjonalnej, stosowanych w terapii chorób dietozależnych. Badania wykazują też pozytywne skutki suplementacji chociażby w leczeniu chorób nowotworowych czy zwiększaniu odporności.