Białko C-reaktywne (CRP) – co to za badanie? Normy, wskazania, przygotowanie

Białko C-reaktywne (CRP) – co to jest?

Białko C-reaktywne (CRP) należy do tzw. białek fazy ostrej. Jego stężenie we krwi zwiększa się w odpowiedzi na stan zapalny lub uszkodzenie tkanek. CRP jest produkowane głównie w wątrobie i występuje w organizmie również u osób zdrowych, jednak w prawidłowych warunkach jego stężenie jest niskie.

Badanie CRP we krwi jest jednym z podstawowych badań laboratoryjnych wykorzystywanych do oceny obecności i nasilenia procesu zapalnego. Podwyższone CRP może występować w przebiegu m.in. infekcji, chorób zapalnych, autoimmunologicznych oraz niektórych innych stanów chorobowych. Sam wynik nie pozwala jednak określić przyczyny podwyższonego stężenia CRP, dlatego powinien być interpretowany w połączeniu z objawami i innymi wynikami badań.

>> Krew w moczu – skąd się bierze krwiomocz, diagnostyka, możliwe przyczyny

CRP a OB – na czym polega różnica?

Badanie CRP i OB (odczyn Biernackiego) to z pozoru dość podobne badania, choć w rzeczywistości znacznie różnią się przede wszystkim swoim zastosowaniem.

1. Badanie CRP pozwala ocenić obecność i nasilenie ostrego stanu zapalnego w organizmie, który może towarzyszyć m.in. infekcjom bakteryjnym i wirusowym, stanom zapalnym jelit czy chorobom nowotworowym. Jest więc pomocne w diagnostyce doraźnej, gdy konieczna jest szybka ocena, czy w organizmie może toczyć się proces zapalny.
2. Z kolei badanie OB pozwala ocenić szybkość opadania krwinek czerwonych, która może zmieniać się pod wpływem toczącego się w organizmie procesu zapalnego. OB jest jednak mniej swoistym i wolniej reagującym markerem niż CRP, a na jego wynik wpływają również inne czynniki, m.in. wiek, niedokrwistość czy ciąża. Badanie OB może być pomocne w ocenie i monitorowaniu przewlekłych stanów zapalnych, ale jego wynik należy interpretować w połączeniu z objawami oraz innymi wynikami badań.

W skrócie – badanie OB i CRP są wykorzystywane do oceny procesów zapalnych, ale mierzą różne parametry. OB określa szybkość opadania krwinek czerwonych, natomiast CRP pozwala oznaczyć stężenie białka C-reaktywnego, którego poziom zmienia się w odpowiedzi na stan zapalny.

Białko C-reaktywne (CRP) – kiedy należy wykonać badanie?

Badanie stężenia białka CRP umożliwia diagnozę m.in. stanów zapalnych i zakaźnych, a także pozwala na uzyskanie informacji o uszkodzeniach lub martwicy tkanek. Co istotne, jako badanie laboratoryjne nie informuje o tym, który narząd odpowiada za zaistniałą sytuację lub w którym miejscu rozwija się stan zapalny – do tego są potrzebne badania pogłębiające, np. z zakresu diagnostyki obrazowej.

Wskazania do wykonania badania CRP to m.in.:

• podejrzenie lub monitorowanie stanu zapalnego towarzyszącego różnym chorobom;
• podejrzenie lub monitorowanie chorób zapalnych i autoimmunologicznych;
• stany zapalne jelit;
• podejrzenie lub monitorowanie zawału serca i innych stanów związanych z uszkodzeniem tkanek;
• ostre zapalenie trzustki,
• choroby tkanki łącznej w ostrej fazie, zwłaszcza reumatoidalne zapalenie stawów.

CRP a ryzyko chorób sercowo-naczyniowych

Wysokoczułe CRP (hs-CRP) jest odrębnym zastosowaniem oznaczenia CRP i może być wykorzystywane jako dodatkowy marker oceny ryzyka sercowo-naczyniowego. Podwyższone hs-CRP wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych, jednak wynik należy oceniać razem z innymi czynnikami ryzyka, takimi jak ciśnienie tętnicze, stężenie cholesterolu, masa ciała, palenie tytoniu czy aktywność fizyczna.

>>Zapalenie gardła – wirusowe czy bakteryjne? Jak rozpoznać typ infekcji gardła?

Białko C-reaktywne (CRP) – jak się przygotować do badania?

Do badania CRP nie trzeba wcześniej się przygotowywać. Jest to badanie laboratoryjne, jednak stężenie tego białka w żadnym stopniu nie zależy np. od wcześniej spożytych pokarmów, dlatego badania nie trzeba wykonywać na czczo.

>> Kreatynina i mocznik – interpretacja wyników badań

Jak przebiega badanie?

Badanie CRP wykonywane jest poprzez pobranie krwi obwodowej, poddawanej następnie analizie laboratoryjnej. CRP analizowane jest ilościowo, gdyż kluczowe znaczenie diagnostyczne ma stężenie tego białka we krwi.

W związku z tym na otrzymanym wyniku pojawi się informacja ilościowa, oznaczająca dokładne stężenie CRP we krwi. Wynik ten następnie jest porównywany w stosunku do przyjętych powszechnie norm. Na tej podstawie lekarz orzeka podwyższone lub unormowane stężenie białka we krwi.

Białko C-reaktywne (CRP) – normy. Jak interpretować wynik?

Białko C-reaktywne naturalnie występuje w organizmie. W wielu laboratoriach za prawidłowe uznaje się stężenie CRP poniżej 5 mg/l, jednak norma CRP może różnić się w zależności od zakresu referencyjnego przyjętego przez daną placówkę. Wynik należy zawsze interpretować w odniesieniu do zakresu referencyjnego podanego na wyniku badania. Podwyższone stężenie CRP może wskazywać na toczący się w organizmie proces zapalny, jednak samo CRP nie pozwala określić jego przyczyny ani jednoznacznie rozpoznać konkretnej choroby. Poziom CRP może dynamicznie się zmieniać, nawet w ciągu 24 godzin. Na wynik badania CRP zwykle czeka się od kilku godzin do kilku dni, w zależności od konkretnej placówki.

Wysokie CRP. Czy jest groźne?

Wysokie stężenie CRP samo w sobie nie jest chorobą, ale może wskazywać na toczący się w organizmie proces zapalny lub uszkodzenie tkanek. Wynik może być podwyższony w przebiegu m.in. infekcji, chorób zapalnych, autoimmunologicznych czy niektórych chorób nowotworowych. Podwyższone stężenie CRP może występować również u osób z chorobami nowotworowymi, jednak wynik tego badania jest nieswoisty i nie pozwala na rozpoznanie nowotworu. Interpretacja wyniku powinna uwzględniać objawy, inne wyniki badań oraz ogólny stan zdrowia pacjenta. Wyniki zawsze należy skonsultować z lekarzem.

Białko C-reaktywne (CRP) – co po badaniu?

Badanie CRP jest prostym i w pełni bezpiecznym badaniem, dlatego po jego wykonaniu można wrócić do swoich obowiązków. Po odebraniu wyników należy skonsultować się z lekarzem.

Konieczne może okazać się powtórzenie badania, aby ocenić wzrost stężenia białka na przestrzeni jakiegoś odcinku czasowego (np. 14 czy 30 dni). Jest to dla lekarza istotna informacja pod kątem dynamiki wzrostu stężenia białka (może również utrzymywać się na względnie stałym poziomie).

Białko C-reaktywne (CRP) – czy badanie wykonuje się u kobiet w ciąży?

Tak, badanie stężenia białka CRP jest w pełni bezpieczne, a więc można wykonać je również u kobiet w ciąży.

Białko C-reaktywne (CRP) – czy badanie można wykonać u dzieci?

Tak, badanie CRP wykonuje się również u dzieci, a nawet u niemowląt. Najczęściej służy do diagnostyki infekcji wirusowych i bakteryjnych. 

Białko C-reaktywne (CRP) – cena

Ocena stężenia białka CRP to dość tanie badanie, mieszczące się w granicach ok. 50 zł. Dokładny koszt zależy od placówki, w której wykonuje się badanie.