Diagnostyka wątroby – jakie badania? Metody, wskazania, przygotowanie

Wątroba – jakie są najczęstsze choroby?

Wątroba jest bardzo ważnym organem, który bierze udział w wielu procesach metabolicznych.

1. Jest odpowiedzialna za wytwarzania żółci, niezbędnej do trawienia tłuszczy.
2. Oprócz tego zarządza gospodarką cukrową – magazynuje glukozę oraz odpowiada za uwalnianie jej zasobów na potrzeby energetyczne organizmu.
3. Organ ten stanowi także miejsce syntezy wielu kluczowych aminokwasów, takich jak np. tauryna i odpowiada za metabolizm amoniaku.
4. Być może mniej znaną funkcją wątroby jest jej działanie odpornościowe – w wątrobie znajdują się fagocyty, które pochłaniają cząsteczki patogenów o różnej średnicy. Dzięki temu w pewien sposób wątroba wspiera także funkcje immunologiczne organizmu.
5. Jedną z jej ważniejszych funkcji jest również magazynowanie składników odżywczych, takich jak białka czy witaminy.

Biorąc pod uwagę wszystkie główne funkcje wątroby, zaburzenia w jej funkcjonowaniu jednocześnie wpływają na pracę całego organizmu. Dlatego też ważna jest wczesna diagnostyka chorób wątroby, co daje największe szanse na efektywne leczenie.

Diagnostyka wątroby – na czym polega? Metody

Badania diagnostyczne wątroby zależą od przesłanek medycznych i konkretnego kierunku diagnostycznego. Jednym z podstawowych badań są tzw. próby wątrobowe oraz badanie USG, które pozwala na wstępną ocenę kondycji narządu.

Dalsze badania, składające się na tzw. diagnostykę pogłębiającą, są zalecane w zależności od wstępnego kierunku rozpoznania chorób. Np. przy podejrzeniu zmian nowotworowych, lekarz prawdopodobnie zaleci biopsję, czyli pobranie fragmentu tkanki do badań.

>> Ból wątroby – czy wątroba boli? Objawy chorób wątroby

Próby wątrobowe

Próby wątrobowe to inaczej tzw. testy czynnościowe wątroby. Badanie to polega na ocenie aktywności enzymów obecnych w wątrobie, a także wszelkich substancji, które są przez nią wytwarzane lub metabolizowane. Dzięki temu możliwa jest ocena tego, czy wątroba prawidłowo (i w jakim stopniu) spełnia swoje funkcje.

Podczas badania najczęściej uwzględnia się aktywność takich substancji, jak:

• aminotransferaza asparaginianowa (AspAT, GOT),
• aminotransferaza alaninowa (AlAT, GPT),
• bilirubina.

Próby wątrobowe to jedno z podstawowych badań w diagnostyce schorzeń tego narządu. Wykonuje się je również w przypadku zatruć lub tzw. stanów ostrych. Ten rodzaj diagnostyki wskazany jest także u osób zmagających się z uzależnieniem od alkoholu.

>> Dieta wątrobowa – co jeść w chorobach wątroby?

USG wątroby

USG wątroby wykonuje się w ramach USG całej jamy brzusznej – ze względu na położenie narządu. W związku z tym podczas badania specjalista może ocenić także stan sąsiadujących narządów. Badanie ultrasonograficzne pozwala na obserwację struktur i zachowania narządu w momencie diagnostyki. Jest to jedno z najczęściej zalecanych badań pod kątem schorzeń wątroby, które pozwala określić dalsze kierunki diagnostyczne.

USG wątroby zaleca się, gdy występują takie objawy, jak:

• bóle brzucha,
• zaburzenia rytmu wypróżniania - biegunki lub zaparcia,
• żółtaczka,
• krew w stolcu,
• problemy z mikcją,
• guz wyczuwalny w obrębie powłok jamy brzusznej.

Oprócz tego USG wątroby zalecane jest jako wstęp do diagnozy nowotworowej tego narządu. Wykorzystuje się je również jako narzędzie kontrolne, do monitorowania zmian rakowych, np. pod kątem przerzutów.

Biopsja wątroby

Biopsja wątroby to badanie inwazyjne, stosowane w diagnostyce nowotworowej. Należy do tzw. badań pogłębiających, na które lekarz kieruje po uzyskaniu niepokojących wyników z badań przesiewowych lub na skutek zgłaszanych objawów przez pacjenta (np. pomimo tego, że markery badań przesiewowych wyszły prawidłowo).

>> Tabletki na wątrobę, kaspułki, herbatki na wątrobę

Biopsja wątroby polega na wycięciu fragmentu tkanki i przekazaniu go do dalszej analizy laboratoryjnej. Badanie wykonywane jest w pozycji leżącej w znieczuleniu miejscowym. Dzięki temu przebieg badania jest bezbolesny.

Specjalista wprowadza igłę pod skórę, pobierając fragment tkanki wątrobowej.

Po biopsji wątroby mogą wystąpić powikłania w postaci:

• bólu brzucha lub barku,
• małego krwiaka.

Do poważniejszych powikłań zalicza się ryzyko sepsy, silnego krwawienia czy wystąpienie ropnia. Powikłania uwidaczniają się dość szybko, zwykle do 2 godzin od zabiegu.

Marskość wątroby – jak wygląda diagnostyka?

Marskość wątroby to stan, w którym dochodzi do postępującego włóknienia narządu, a w efekcie do stopniowego pogorszenia jego funkcji. Jest jednym z bardziej zaawansowanych etapów przewlekłych chorób wątroby. Do częstszych przyczyn marskości należy przewlekłe spożywanie alkoholu, ale może ona być również następstwem innych chorób wątroby.

Rozpoznanie marskości wątroby wymaga wykonania odpowiednio dobranych badań. Lekarz może zlecić m.in. badania krwi oraz USG wątroby, a w zależności od sytuacji także elastografię, która pozwala ocenić stopień włóknienia narządu. W niektórych przypadkach wykonywana jest również endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, np. w celu sprawdzenia, czy występują żylaki przełyku. Biopsja wątroby nie jest konieczna w każdym przypadku i wykonuje się ją wtedy, gdy potrzebne jest dokładniejsze określenie charakteru zmian.

Zapalenie wątroby – diagnostyka

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) jest jedną z częstszych chorób tego narządu. Diagnostyka WZW obejmuje przede wszystkim badania krwi, które pozwalają ocenić funkcję wątroby oraz sprawdzić, czy doszło do zakażenia wirusem. Wykonuje się m.in. próby wątrobowe, a w zależności od podejrzewanego rodzaju WZW również badania wykrywające antygeny lub przeciwciała charakterystyczne dla danego wirusa. W diagnostyce wirusowego zapalenia wątroby typu B i C stosuje się m.in. badania w kierunku HBsAg oraz przeciwciał anty-HCV, a w razie potrzeby także badania materiału genetycznego wirusa.

Diagnostyka wątroby – kiedy jest zalecana? Wskazania

Diagnostyka wątroby zalecana jest w przypadku podejrzenie jej schorzeń oraz objawów wskazujących na choroby narządu. Wskazana jest również u osób z chorobą alkoholową.

>> Choroby alkoholowe wątroby – rodzaje, profilaktyka i leczenie

Diagnostyka wątroby – jak się przygotować do badań?

Większość badań nie wymaga wcześniejszego przygotowania, choć najlepiej na większość z nich udać się na czczo. Wskazania do co konkretnego badania powinny zostać udzielone podczas zapisywania się do laboratorium.

Diagnostyka wątroby – ile trzeba czekać na wyniki?

Czas oczekiwania na wyniki również zależy od konkretnej diagnostyki, zwykle trwa to ok. 2–14. dni.

Diagnostyka wątroby – postępowanie po badaniu

Po większości badań można wrócić do codziennych obowiązków z wyjątkiem biopsji, po której zalecane jest leżenie przez kilka godzin.

Diagnostyka wątroby w ciąży – jak wygląda?

Badaniem zalecanym w czasie ciąży są próby wątrobowe, pozwalające ocenić pracę narządu i zredukować ewentualne ryzyko powikłań, spowodowanych zaburzeniami wątroby.

Diagnostyka wątroby u dzieci – jak przebiega?

Diagnostyka wątroby u dzieci wygląda tak samo, jak u osób dorosłych.

Diagnostyka wątroby – cena

Cena diagnostyki wątroby zależy od konkretnego badania. Przy czym trzeba mieć na uwadze fakt, że im bardziej zaawansowane badanie, tym wyższa jego cena. Niektóre placówki mają w swojej ofercie również pakiet badań pod kątem konkretnych narządów lub schorzeń.