Adrenalina to hormon kojarzący się głównie z odpowiedzią organizmu na stres. Fizjologicznie jej poziom w organizmie jest niski, a utrzymujące się wysokie stężenie adrenaliny we krwi może świadczyć o poważnych chorobach. Jakie objawy są wskazaniem do wykonania badania adrenaliny? Czy trzeba się do niego przygotować? Jaka jest norma adrenaliny i co oznaczają odstępstwa?
Adrenalina — na czym polega badanie i kiedy je wykonać? Przygotowanie, normy i interpretacja
Wiedza w pigułce
- Badanie adrenaliny występuje najczęściej przy napadowych objawach , takich jak skoki ciśnienia, kołatanie serca, nadmierna potliwość, drżenia czy ból głowy.
- Miarodajny wynik powstaje z krwi pobranej podczas napadu lub krótko po jego ustąpieniu. Możliwe jest oznaczenie adrenaliny w dobowej zbiórce moczu.
- Przed badaniem warto zwrócić uwagę na czynniki mogące uwzględnić wynik , m.in. herbaty, herbaty, alkoholu, palenia tytoniu oraz niektórych produktów spożywczych i napojów.
- Stężenie adrenaliny we krwi podlega wahaniom , dlatego też należy zwrócić uwagę na zakres referencyjny danego laboratorium oraz pobranie.
Co to jest adrenalina?
Adrenalina (epinefryna) to tzw. stres hormonalny. Istota do katelochamin i wydzielana jest w czasie zagrożenia, zaistniałych sytuacji i pobudzenia systemu operacyjnego. Jej użycie jest mobilizacją organizmu do rozwiązania — szybka analiza, reakcja (np. dodatkowe).
W sytuacjach stresowych wysyłanych jest sygnał z mózgu do rdzenia nadnerczy, który wytwarza i wyrzuca do krwi ilość adrenaliny, co pozwala na kilka sekund wykonania efektu działania.
>> Wstrząs anafilaktyczny – czy jest szkodliwy? Przyczyny i objawy anafilaksji
Adrenalina powoduje wyostrzenie zmysłów, poprawia koncentrację, przyspiesza działanie i krążenie krwi, wzmacnia mięśnie i podwyższenie progu bólu. Jej uwolnienie jest skutkiem zagrożenia, które jest skutkiem ubocznym działania organizmu, jeśli jednak wystąpi zbyt wysokie wydzielanie adrenaliny we krwi, może wystąpić schorzenie takie jak:
- przyspieszona praca serca;
- skoki ciśnienia;
- nadciśnienie tętnicze;
- obciążające fizycznie;
- choroby układu sercowo-naczyniowego (zwiększające ryzyko zawału serca lub udaru);
- cukrzyca (adrenalina powoduje wzrost konieczności leczenia we krwi).
W osoczu specjalista może zlecić pacjentowi wykonanie badania adrenaliny w osoczu krwi lub w moczu.
Adrenalina — kiedy należy zakończyć badanie?
Podstawowa kontrola wykonania badania poziomu adrenaliny we krwi jest nadciśnieniowa, której nie da się przeprowadzić po przeprowadzeniu standardowej kontroli. Często występuje, że jest wydzielana w postaci adrenaliny. związek ma z występowaniem guza chromochłonnego nadnerczy, który wytwarza katelochaminy. Zwykle mają charakter napadowy, tzn. pojawia się nagle i mogę odejść samoistnie. Należy wykonać badanie dotyczące poziomu adrenaliny, lekarza i pacjenta, które powodują objawy, takie jak:
- skoki ciśnienia tętniczego;
- kołatanie serca i częstoskurczów;
- napadowa potliwość, często połączona z poblednięciem;
- drżenia przewodowo-mięśniowe;
- boleć głowy.
>> Kołatanie serca (palpitacje) – objawiające się uczuciem choroby? Jak się zachować?
Jak się przygotować do badania adrenaliny?
Do badania adrenaliny nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Najbardziej miarodajne wyniki uzyskuje się z krwi pobranej w trakcie napadu objawów lub w krótkim czasie po ich ustaniu. Jeśli pacjenci nie są w trakcie obserwacji szpitalnej, może być to utrudnione. Wówczas w przypadku planowanego badania zaleca się jedynie, aby pacjent przed pobraniem krwi unikał spożywania pokarmów mogących zafałszowywać wyniki (kawa, herbata, banany, czekolada, orzechy, alkohol) oraz powstrzymał się od palenia tytoniu. Pacjenci przyjmujący na stałe leki powinni poinformować o tym lekarza, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na oznaczenia. Zaleca się, aby przed samym badaniem pacjent odpoczął (przynajmniej 15 min po dotarciu do punktu pobrań) i spróbował się nie denerwować.
Podobne zalecenia dotyczą pacjentów, u których przeprowadzana jest dobowa zbiórka moczu. Badanie moczu pozwala wyeliminować czynnik stresowy, jednak wartość diagnostyczna badania jest znacznie mniejsza niż badanie krwi w trakcie wystąpienia objawów napadowych.
Jak przebiega badanie poziomu adrenaliny?
Najkorzystniejsze jest wykonanie badania adrenaliny z krwi pacjenta w trakcie napadu nadciśnienia lub krótko po nim. Przy planowanych badaniach korzystne jest pobieranie krwi od pacjenta pozostającego w pozycji leżącej (pozwalającej się zrelaksować). Najlepiej, aby pacjent pozostawał w niej przez min. 15 minut przed pobraniem.
Do badania pobiera się krew z żyły łokciowej. Adrenalina jest bardzo nietrwałym materiałem, dlatego transport do laboratorium odbywa się na lodzie.
Przy prowadzeniu dobowej zbiórki moczu konieczne jest stosowanie się do dokładnych instrukcji z laboratorium. Mocz należy zbierać przez 24 godziny i przechowywać w lodówce. Do moczu dodaje się odpowiednią ilość odczynnika stabilizującego otrzymanego wcześniej z laboratorium.
Adrenalina — normy i odstępstwa
Adrenalina jest niestabilnym parametrem, a jej stężenie we krwi ulega naturalnym wahaniom. Najniższe stężenie adrenaliny we krwi obserwuje się w trakcie snu. Ponieważ w badaniach u osób niewidomych nie wykryto różnic, uznaje się, że istotne znaczenie ma bodziec wzrokowy.
Wartości referencyjne adrenaliny zależą od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie. Zwykle mieszczą się w granicach 240-480 pmol/L.
Wysoki poziom adrenaliny
Bardzo wysoki poziom adrenaliny we krwi lub moczu (nawet 4-5 razy powyżej normy) pozwala z dużym prawdopodobieństwem podejrzewać obecność guza chromochłonnego lub (rzadziej) tzw. zwojaka współczulnego. Nieznacznie podwyższony poziom adrenaliny we krwi może wynikać z przewlekłego stresu (ale również stresu w trakcie pobrania krwi), kwasicy, hipoglikemii, spożywania określonych pokarmów lub przyjmowania leków. Ponieważ głównym powodem wykonywania badania jest podejrzenie guza chromochłonnego (lub wykluczenie jego obecności), uzyskanie wyników wskazujących na nieznaczne odstępstwa od normy nie mają większego znaczenia klinicznego.
>> Stres to jeden z czynników chorób serca
Niski poziom adrenaliny
Niski poziom adrenaliny we krwi (lub moczu) jest obecny w stanie fizjologicznym i nie jest diagnozowany niedoboru. W przypadku niedoczynności nadnerczy (spowodowanej awarii lub wywołanej z pooperacyjnego braku rdzenia nadnerczy) organizm kompensuje niedobory katecholamin czynnością nerwów sympatycznych.
Adrenalina — postępowanie po śmierci
W przypadku badania krwi należy odpowiednio ułożyć i zabezpieczyć miejsce wkłucia (tynk).
Po rozłączeniu dobowym pojemnika na ciecz, następuje całkowite usunięcie usuniętego materiału. zaraz po umieszczeniu w pojemniku, który powinien być umieszczony w specjalnym pojemniku, który powinien zostać umieszczony (zgodnie z wytycznymi z laboratorium) i odłączony do laboratorium.
Czas oczekiwania na wynik badania zależny od laboratorium. czas trwania 1-3 dni.
Skutki uboczne po adrenalinie
Pojawienie się krwiaka w okolicy wkłucia jest skutkiem ubocznym po zastosowaniu adrenaliny.
Adrenalina — przeciwwskazania do wykonania badań
Ponieważ badanie dotyczy tylko konieczności pobrania krwi lub zbiórki zdrowotnej, nie ma przeciwwskazań działania do jego wykonania.
Badanie poziomu adrenaliny we krwi lub moczu może być bezpieczne dla kobiet w ciąży i dzieci.
Adrenalina — cena badania
Cena badania adrenaliny (w osoczu lub w moczu) zależy od województwa, miasta i punktu pobrań i wynosi od 100 do 150 zł. Jeżeli pacjent posiada orzeczenie od lekarza z uwagi na opiekę zdrowotną, badanie jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Adrenalina – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Nieprzespana noc może zwiększać aktywność układu współczulnego i wpływać na wydzielanie katecholamin, w tym adrenaliny. Na wynik mogą oddziaływać również stres, wysiłek fizyczny i inne czynniki. Dlatego pojedynczy podwyższony wynik powinien być oceniany w kontekście sposobu przygotowania do badania oraz innych informacji dotyczących pacjenta.
Stężenie adrenaliny nie jest stałe i może zmieniać się w zależności od pory dnia oraz aktywności organizmu. Wpływają na nie m.in. stres, wysiłek fizyczny, emocje i sytuacje wymagające zwiększonej gotowości organizmu. Dodatkowo stężenie adrenaliny we krwi może szybko się zmieniać, dlatego pojedynczy pomiar odzwierciedla przede wszystkim sytuację w momencie pobrania.
Wysiłek fizyczny może przejściowo zwiększać wydzielanie adrenaliny, ponieważ podczas aktywności organizm uruchamia reakcję potrzebną do zwiększenia dostępności energii i dostosowania pracy serca oraz układu oddechowego. Z tego powodu intensywnego wysiłku przed pobraniem materiału do badania adrenaliny należy unikać, zgodnie z zaleceniami laboratorium. Wynik powinien być interpretowany z uwzględnieniem warunków, w jakich wykonano badanie.
Dobową zbiórkę moczu rozpoczyna się zwykle rano. Pierwszą poranną porcję należy oddać do toalety i dokładnie zanotować godzinę. Od tego momentu przez kolejne 24 godziny trzeba zbierać każdą porcję moczu, również w nocy. Ostatnią porcją jest pierwsza poranna porcja oddana następnego dnia, dokładnie o godzinie odpowiadającej rozpoczęciu zbiórki. Pojemnik z moczem należy przechowywać zgodnie z instrukcją laboratorium, zwykle w chłodnym miejscu. Po zakończeniu zbiórki trzeba odnotować całkowitą objętość zebranego moczu i dostarczyć próbkę do laboratorium zgodnie z jego zaleceniami.
- Ziemba A., Adamczyk JG, Barczak A. i in. Zmiany w profilu hormonalnym sportowców po uprawianiu sportów walki. „BioMed Research International”, 2020.
- van Faassen M., Bischoff R., Kema IP Wysoce czuła analiza LC-MS/MS katecholamin w osoczu. „Clinical Biochemistry”, 2020, 75:30–36.
- Gołaszewska A. Znaczenie adrenaliny w mechanizmach działania ludzkiego krwi. Acta Haematologica Polonica. 2019;50(2):65–72.
