Morszczyn pęcherzykowaty (łac. Fucus vesiculosus) to brunatnica porastająca morza i oceany. Ten glon znalazł zastosowanie w fitoterapii i kosmetyce. Jego składniki odżywcze wspierają odchudzanie, działają przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie, przeciwzakrzepowo, stymulują układ odpornościowy, dostarczają organizmowi jodu, a także zmniejszają obrzęki.
Morszczyn pęcherzykowaty – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Morszczyn pęcherzykowaty jest brunatnicą będącą naturalnym źródłem jodu – pierwiastka niezbędnego do syntezy hormonów tarczycy, które uczestniczą m.in. w regulacji metabolizmu.
- Zawarte w morszczynie alginiany pęcznieją w kontakcie z wodą, zwiększając objętość treści pokarmowej. Mogą dzięki temu sprzyjać uczuciu sytości i prawidłowej pracy jelit.
- Morszczyn zawiera fukoidan, charakterystyczny dla brunatnic polisacharyd, którego potencjalny wpływ na procesy zapalne, odporność i krzepnięcie krwi jest przedmiotem badań.
- Ze względu na zawartość jodu preparaty z morszczynu mogą wpływać na funkcjonowanie tarczycy, dlatego szczególnej ostrożności wymagają u osób z jej nadczynnością, niedoczynnością lub przyjmujących leki na tarczycę.
- Morszczyn dostarcza także polifenoli, w tym florotanin, oraz składników mineralnych. Związki te wykazują aktywność przeciwutleniającą i pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
Morszczyn pęcherzykowaty – jakie ma właściwości?
Morszczyn pęcherzykowaty wykorzystywany jest w wielu gałęziach przemysłu, od branży spożywczej, poprzez kosmetyczną, a kończąc na farmaceutycznej. Pozyskiwany jest przede wszystkim z zachodniej części Morza Bałtyckiego, Morza Północnego, Pacyfiku i Oceanu Atlantyckiego. Krzaczasto rozgałęziona plecha tej brunatnicy może osiągać wysokość nawet do 1 m. Nazwa rośliny nawiązuje do jej wyglądu – pęcherzyków pławnych, dzięki którym morszczyn utrzymuje się na wodzie.
Ten drogocenny glon po raz pierwszy pojawił się w literaturze w 1750 roku. Wówczas to opisano galaretowate odwary stosowane wewnętrznie w przypadku niektórych chorób płuc. W 1811 roku wykazano, że w skład morszczynu pęcherzykowatego wchodzi jod. To pozwoliło na wykorzystanie surowca w uzupełnianiu niedoborów tego pierwiastka u chorych na tarczycę.
W skład morszczynu pęcherzykowatego wchodzą:
- laminaryna – obniża poziom cholesterolu we krwi, wspiera perystaltykę jelit, pobudza układ odpornościowy,
- fukoidany – zmniejszają poziom glukozy we krwi, co jest spowodowane zmniejszaniem tego cukru w jelitach, obniżają ciśnienie tętnicze krwi,
- alginiany – zmniejszają apetyt, hamują wchłanianie w jelitach glukozy, trójglicerydów i cholesterolu,
- witaminy C, B12 i E,
- polifenole – wykazują się silnym działaniem antyoksydacyjnym,
- flawonoidy – neutralizują wolne rodniki, wspierają kondycję ścian naczyń krwionośnych,
- karotenoidy,
- jod – wchodzi w skład hormonów tarczycy,
- makroelementy, w tym magnez, wapń, potas i sód,
- mikroelementy, w tym cynk, żelazo, fosfor, miedź, mangan i molibden.
Ekstrakty z morszczynu pęcherzykowatego działają na wielu poziomach organizmu. Substancje aktywne biologicznie wykazują działanie nawilżające, moczopędnie, bakteriobójcze, przeciwzakrzepowe, przeciwwirusowe, zmniejszają masę ciała, uzupełniają niedobór jodu, chronią przed promieniowaniem słonecznym, a także przyspieszają gojenie się ran.
>> Barwniki w kosmetykach – rodzaje i działanie
Morszczyn pęcherzykowaty – działanie i wskazania do stosowania
Preparaty na bazie morszczynu pęcherzykowatego wykazują wielotorowe działanie. W przemyśle spożywczym wykorzystuje się roślinę jaką substancję zagęszczającą. Ze względu na swój bogaty skład, jest szczególnie popularna w kuchni azjatyckiej. W kosmetyce okłady z morszczynu pęcherzykowatego stosuje się w celu przyspieszenia procesu gojenia się ran. Jako składnik kremów działa ujędrniająco i przeciwstarzeniowo.
W postaci naparów stosowanych wewnętrznie, morszczyn pęcherzykowaty działa antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie, moczopędnie, przeciwcukrzycowo, przeciwmiażdżycowo, immunostymulacyjnie, przeciwnowotworowo i zmniejsza obrzęki.
Wskazaniami do stosowania morszczynu pęcherzykowatego są:
- nadwaga i otyłość,
- niedobór jodu,
- zaparcia,
- hipercholesterolemia,
- cukrzyca,
- niska odporność organizmu.
>> Produkty zawierające Morszczyn pęcherzykowaty
Morszczyn pęcherzykowaty na odchudzanie
Laminaryna obecna w ekstraktach z morszczynu pęcherzykowatego usprawnia metabolizm jelitowy i zmienia pH w nim panujące. Dodatkowo rozkłada tłuszcze, co pozwala na zredukowanie poziomu cholesterolu i lipidów we krwi. Fukoidany znacząco zmniejszają wchłanialność glukozy w jelitach, a to sprawia spadek cukru we krwi. Co więcej, alginiany zapewniają uczucie sytości na dłużej, co zmniejsza apetyt, a co to z kolei redukuje ilość dziennie spożywanych kalorii.
>> Suplementy na odchudzanie. Naturalne wspomagacze odchudzania
Morszczyn pęcherzykowaty – dawkowanie
W celu wykonania naparu z morszczynu pęcherzykowatego należy użyć 1 łyżki suszu i zalać 200 ml wrzącej wody. Parzyć przez ok. 15 minut i wypić ciepłe. Zaleca się pić od 2 do 3 szklanek dziennie.
W postaci tabletek lub innego rodzaju suplementów diety, morszczyn pęcherzykowaty należy spożywać zgodnie z zaleceniami producenta.
Preparaty zawierające morszczyn pęcherzykowaty
Morszczyn pęcherzykowaty występuje w postaci:
Suplementy z morszczynem pęcherzykowatym
Ekstrakty z morszczynu pęcherzykowatego znajduje się w suplementach diety wspomagających zachowanie szczupłej sylwetki, zmniejszających wchłanialność tłuszczów z pożywienia, obniżających poziom cholesterolu we krwi i wspierających prawidłowe funkcjonowanie tarczycy.
Kosmetyki z morszczynem pęcherzykowatym
Kosmetyki z morszczynem pęcherzykowatym w składzie przeznaczone są do pielęgnacji cery suchej i zmęczonej, z pierwszymi zmarszczkami i widocznymi naczynkami. Lakiery z dodatkiem tej rośliny niwelują problem łamliwych paznokci, a także wypadających włosów.
>> Zioła fotouczulające - lista. Po jakich ziołach nie wolno się opalać?
Morszczyn pęcherzykowaty w ciąży
Kobiety w ciąży i karmiące piersią przed spożyciem preparatów na bazie morszczynu pęcherzykowatego powinny skonsultować się z lekarzem.
Morszczyn pęcherzykowaty – przeciwwskazania do stosowania
Przeciwwskazaniem do stosowania morszczynu pęcherzykowatego są niektóre choroby gruczołu tarczowego i układu moczowego.
Morszczyn pęcherzykowaty – możliwe skutki uboczne
Przedawkowanie lub przewlekłe przyjmowanie preparatów z morszczynem pęcherzykowatym może mieć negatywny wpływ na zdrowie. Ponieważ jest to roślina morska, w jej składzie może znajdować się wiele metali ciężkich. Ponadto jod obecny w glonie zwiększa ryzyko pojawienia się niektórych objawów nadczynności tarczycy, w tym wysokiego ciśnienia tętniczego krwi, zwiększonej potliwości, a także bezsenności.
Morszczyn pęcherzykowaty – interakcje z lekami i preparatami
Należy zachować szczególną ostrożność w jednoczesnym przyjmowaniu morszczynu pęcherzykowatego z insuliną, preparatami i lekami zawierającymi lit, środkami przeczyszczającymi oraz antykoagulantami.
Morszczyn pęcherzykowaty w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
- Morszczyn pęcherzykowaty jest glonem o wielu cennych właściwościach prozdrowotnych.
- W skład morszczynu pęcherzykowatego wchodzą m.in. polisacharydy, związki mineralne, glikoproteiny, ksantofile, witaminy i związki polifenolowe.
- Substancje aktywne morszczynu pęcherzykowatego wykorzystywane są we wspomaganiu procesów odchudzania, obniżania poziomu cholesterolu i cukru we krwi. Działają antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie, a także uzupełniają niedoboru jodu w diecie.
Morszczyn pęcherzykowaty – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Ze względu na zawartość jodu morszczyn może wpływać na produkcję hormonów tarczycy, dlatego jego stosowanie przy nadczynności tarczycy może być niebezpieczne. Nadmierna podaż jodu może u osób podatnych wywołać lub nasilić nadczynność tarczycy. Preparatów z morszczynu nie należy więc stosować przy nadczynności bez konsultacji z lekarzem.
Preparatów z morszczynu nie powinno się samodzielnie łączyć z lekami stosowanymi w chorobach tarczycy. Dostarczany przez morszczyn jod może wpływać na czynność gruczołu, a tym samym utrudniać kontrolę leczenia. Osoby przyjmujące lewotyroksynę, leki przeciwtarczycowe lub inne preparaty wpływające na tarczycę powinny skonsultować stosowanie morszczynu z lekarzem.
Jod dostarczany przez morszczyn może wpływać na czynność tarczycy, a tym samym również na stężenie TSH. Kierunek i nasilenie zmian nie są jednak jednakowe u wszystkich osób – nadmierna podaż jodu może prowadzić zarówno do niedoczynności, jak i nadczynności tarczycy. Morszczynu nie należy więc stosować w celu samodzielnego „regulowania” poziomu TSH.
Morszczyn pęcherzykowaty jest bogatym źródłem jodu, dlatego osoby z chorobą Hashimoto nie powinny stosować go na własną rękę. Nadmierna podaż jodu może wpływać na czynność tarczycy i u części osób z chorobami autoimmunologicznymi tarczycy nasilać jej zaburzenia. Decyzję o stosowaniu preparatów z morszczynu warto skonsultować z lekarzem, szczególnie podczas leczenia hormonami tarczycy.
- Obluchinskaya E.D. i wsp., The Biochemical Composition and Antioxidant Properties of Fucus vesiculosus from the Arctic Region, 2022.
- Circuncisão A.R. i wsp., Fucus vesiculosus-Rich Extracts as Potential Functional Food Ingredients..., 2024.
- Wang L. i wsp., Fucoidan from Fucus vesiculosus Inhibits Inflammatory Response, 2023.
