Elektroencefalografia (EEG) jest jednym z badań wykorzystywanych w diagnostyce schorzeń układu nerwowego oraz u pacjentów po udarze mózgu. Badanie EEG polega na rejestrowaniu czynności bioelektrycznej mózgu, co pozwala ocenić jego funkcjonowanie i wykryć ewentualne nieprawidłowości w aktywności elektrycznej. EEG mózgu jest szczególnie często wykonywane w diagnostyce padaczki, ale może być również pomocne w ocenie zaburzeń świadomości, niektórych zaburzeń snu oraz innych problemów neurologicznych. Na czym polega badanie EEG, jakie są wskazania do jego wykonania i jak należy się do niego przygotować?
EEG (elektroencefalografia) – na czym polega badanie? Wskazania, przygotowanie
Wiedza w pigułce
- EEG jest nieinwazyjnym badaniem oceniającym czynność elektryczną mózgu, ale nie pokazuje jego budowy ani nie służy do wykrywania zmian strukturalnych, takich jak guzy.
- Badanie wykonuje się przede wszystkim przy podejrzeniu padaczki, napadach drgawkowych, utratach przytomności, zaburzeniach świadomości i niektórych zaburzeniach snu, a także w wybranych chorobach neurologicznych.
- Przed EEG należy umyć włosy samym szamponem, nie stosować kosmetyków do stylizacji, a przez około 8–12 godzin przed badaniem unikać kofeiny; w niektórych przypadkach lekarz zaleca EEG po deprywacji snu.
- EEG polega na umieszczeniu elektrod na skórze głowy i rejestrowaniu aktywności mózgu podczas spoczynku oraz wykonywania określonych poleceń, a standardowe badanie trwa zwykle około godziny.
- Zapis EEG interpretuje lekarz neurolog, a wynik należy oceniać w połączeniu z objawami, badaniem neurologicznym i innymi wynikami diagnostycznymi.
EEG – co to jest i na czym polega badanie elektroencefalograficzne?
Elektroencefalografia (EEG) to jedna z nieinwazyjnych metod diagnostycznych, która pozwala ocenić pracę mózgu pod kątem aktywności fal. Co istotne, elektroencefalografia (EEG) umożliwia jedynie ocenę funkcjonalności fal mózgowych, czyli sprawdzenie, jak zachowują się one w danej chwili.
Badanie to nie dostarcza informacji o budowie mózgu czy rozwijających się w nim zmianach. Do tego potrzebne jest przeprowadzenie badań obrazowych, np. tomografii komputerowej. Badanie przeprowadza się z użyciem elektrod, które umieszczane są na głowie pacjenta i rejestrują aktywność fal mózgowych.
Badanie EEG (elektroencefalografia) – co wykrywa i jakie choroby pomaga rozpoznać?
Elektroencefalografia (EEG) ma ogromne zastosowanie w przypadku diagnozowania niektórych schorzeń związanych z pracą układu nerwowego i mózgu. Dzięki rejestracji funkcjonowania fal mózgowych badanie umożliwia diagnozę epilepsji oraz pozwala dopasować odpowiednio leczenie. W tym przypadku badanie może zostać powtórzone po pewnym odstępie czasowym, aby zweryfikować skuteczność dobranej metody.
Elektroencefalografia (EEG) jest niezwykle pomocna także w przypadku zaburzeń snu – umożliwia rozpoznanie jej przyczyny, o ile leżą one w funkcjonowaniu mózgu. Główne założenie elektroencefalografii (EEG) to badanie aktywności fal mózgowych, a więc diagnostyka ta pozwala wykryć wszelkie zaburzenia na tym tle, które z kolei mogą stanowić wskazówkę diagnostyczną dla innych schorzeń.
>> Nerwobóle – objawy, przyczyny i leczenie neuralgii
EEG (elektroencefalografia) – wskazania. Kiedy wykonuje się badanie elektroencefalograficzne?
Wskazania do badania EEG obejmują przede wszystkim sytuacje, w których lekarz podejrzewa zaburzenia pracy mózgu, szczególnie padaczkę lub inne stany przebiegające z napadami i zaburzeniami świadomości. O potrzebie wykonania elektroencefalografii decydują objawy pacjenta, badanie neurologiczne oraz wyniki innych badań.
Lekarz może zalecić EEG, gdy u pacjenta występują:
- napady drgawkowe, utraty przytomności lub inne nietypowe epizody, które mogą wskazywać na padaczkę;
- zaburzenia świadomości lub pamięci, których przyczyna nie jest jasna;
- niektóre zaburzenia snu;
- objawy mogące wskazywać na chorobę neurologiczną;
- potrzeba oceny pracy mózgu po udarze lub w przebiegu wybranych chorób neurologicznych.
EEG może być wykonane również po pierwszym napadzie padaczkowym. W zależności od sytuacji lekarz może zlecić standardowe badanie EEG, EEG po deprywacji snu lub dłuższe monitorowanie zapisu.
Elektroencefalografia może mieć również zastosowanie u osób z rozpoznanym guzem mózgu, zwłaszcza gdy występują u nich napady padaczkowe. EEG nie służy jednak do wykrywania guza mózgu. Do oceny zmian w jego obrębie wykorzystuje się przede wszystkim badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.
>> Szczękościsk. Jakie są przyczyny nocnego szczękościsku?
EEG (elektroencefalografia) – jak się przygotować do badania?
Elektroencefalografia (EEG) należy do badań nieinwazyjnych i nie wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania. Należy jednak pamiętać o tym, iż badanie polega na przypięciu elektrod do skóry głowy, dlatego też wybierając się na EEG, warto zadbać o wygodną fryzurę i nie używać żadnych kosmetyków w postaci lakierów czy pianek stylizacyjnych.
Zaleca się również, aby myjąc włosy dzień przed badaniem, użyć wyłącznie samego szmponu – bez odżywek, wcierek czy masek do włosów.
- Oprócz tego należy zrezygnować z kofeiny na ok. 8–12 godzin przed badaniem. W przypadku elektroencefalografii (EEG) lekarz może zalecić również tzw. elektroencefalografię (EEG) po deprywacji snu. Wówczas noc przed badaniem należy powstrzymać się od snu. Dodatkowo nie powinno się wtedy spożywać napojów energetycznych i kofeiny.
- Jeśli przyjmowane są jakieś lekarstwa, należy o tym poinformować wcześniej, gdyż konieczna może być modyfikacja leczenia.
- Na badanie warto również przybyć na czczo, gdyż zmiana stężenia glukozy na skutek zjedzenia posiłku, może wpłynąć na aktywność mózgu. Jeśli nie jest możliwe przeprowadzenie EEG na czczo, to warto zadbać o to, aby posiłek był lekkostrawny.
Jak wygląda badanie EEG? Przebieg elektroencefalografii krok po kroku
Elektroencefalografia (EEG), choć z opisu może brzmieć niepokojąco, to w rzeczywistości jest bezpiecznym badaniem, które nie powoduje dyskomfortu w trakcie diagnostyki. Rozpoczyna się od przypięcia elektrod do skóry głowy, a następnie osoba badana kładzie się na łóżku lub specjalnym fotelu.
Elektrody połączone są do komputera, dzięki czemu technik może na bieżąco obserwować pracę fal mózgowych.
W trakcie badania specjalista będzie wydawać polecenia, które pozwolą sprawdzić reakcję fal mózgowych, np. naprzemienne, szybkie wdechy i wydechy. Pacjent może także zostać poproszony o próbę zaśnięcia. Badanie EEG trwa zwykle ok. 1 godziny.
>> Zespół Aspergera: objawy, przyczyny, leczenie
Wynik EEG – jak interpretować zapis elektroencefalograficzny?
Wyniki elektroencefalografii (EEG) zawsze są interpretowane przez specjalistę – lekarza neurologa. Aby prawidłowo przeanalizować otrzymany zapis, potrzebna jest wiedza specjalistyczna odnośnie funkcjonowania mózgu w poszczególnych fazach.
Tylko dzięki temu możliwe jest wykrycie zakłóceń w pracy fal mózgowych. Wyniki są dostępne od razu po zakończonym badaniu. Mają one postać wykresu, pokazującego aktywność fal mózgowych.
EEG (elektroencefalografia) – jak się zachować po badaniu?
Po badaniu EEG można wrócić do swoich codziennych obowiązków – nie ma w tym zakresie specjalnych zaleceń. Wyjątkiem jest sytuacja, w której osobie badanej podano leki nasenne. Wówczas warto zapewnić sobie środek transportu, gdyż nie jest zalecane prowadzenie auta.
Po badaniu EEG nie jest wymagana obserwacja, a ze względu na nieinwazyjny charakter diagnostyka ta nie wiąże się z żadnymi powikłaniami.
EEG (elektroencefalografia) – jak wygląda badanie w ciąży?
EEG (elektroencefalografia) jest w pełni bezpiecznym badaniem i obojętnym dla organizmu ludzkiego. Dlatego też można je wykonać w ciąży, jeśli lekarz wskaże taką potrzebę. Badanie wygląda tak samo, jak w każdym innym przypadku.
>> Tężyczka jawna i utajona. Objawy, na czym polega napad tężyczki
EEG (elektroencefalografia) u dzieci – jak przebiega badanie?
Badanie EEG u dziecka wykonuje się m.in. przy podejrzeniu padaczki, a także gdy dziecko ma problemy z koncentracją, pamięcią oraz wykazuje objawy charakterystyczne dla opóźnionego rozwoju psychoruchowego.
Badanie przeprowadza się w podobny sposób, jak u osób dorosłych, choć w przypadku bardzo małych dzieci zalecane może być wykonanie badania podczas snu.
EEG (elektroencefalografia) – cena
Cena za badanie EEG różni się w zależności od metody. Klasyczne EEG w pracowni diagnostycznej kosztuje w granicach 130–250 zł. Z kolei badanie z deprywacją snu – 18–350 zł, w zależności od placówki.
Zobacz, gdzie wykonasz badanie w Świecie Zdrowia:
EEG (elektroencefalografia) – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tak, EEG może być pomocne w różnicowaniu napadu padaczkowego z innymi zdarzeniami, ale samo rutynowe EEG nie zawsze pozwala jednoznacznie ustalić przyczynę utraty przytomności. W diagnostyce bierze się pod uwagę przede wszystkim dokładny opis zdarzenia, objawy przed i po nim oraz badanie lekarskie. W niektórych przypadkach pomocne może być długotrwałe monitorowanie EEG, zwłaszcza gdy istnieje możliwość zarejestrowania epizodu i jednoczesnej oceny czynności mózgu.
2
Czy EEG może wykazać nieprawidłowości związane z padaczką, jeśli podczas badania nie wystąpił napad?
Tak, EEG może wykazać nieprawidłowości charakterystyczne dla padaczki nawet wtedy, gdy podczas badania nie wystąpił napad padaczkowy. W zapisie mogą pojawić się tzw. wyładowania padaczkowe, które wskazują na zwiększoną skłonność mózgu do nieprawidłowej aktywności elektrycznej. Prawidłowy zapis EEG nie wyklucza jednak padaczki, ponieważ nieprawidłowości mogą nie wystąpić podczas pojedynczego badania.
Tak, stres i zdenerwowanie mogą wpływać na zapis EEG, przede wszystkim poprzez zmianę czuwania, napięcie mięśni lub trudności z pozostaniem w bezruchu. Takie artefakty mogą utrudniać ocenę zapisu, ale sam stres nie oznacza wystąpienia nieprawidłowości charakterystycznych dla padaczki. Podczas badania warto postępować zgodnie z instrukcjami osoby wykonującej EEG i starać się pozostawać możliwie spokojnie i nieruchomo.
EEG po deprywacji snu wykonuje się, ponieważ niedobór snu może zwiększać prawdopodobieństwo pojawienia się nieprawidłowej aktywności elektrycznej mózgu. U części osób zapis po ograniczeniu snu może ujawnić zmiany, których nie wykazało standardowe EEG. Takie badanie może być pomocne, gdy po pierwszym prawidłowym EEG nadal istnieje uzasadnione podejrzenie padaczki. Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent powinien celowo nie spać przed badaniem — o sposobie przygotowania decyduje lekarz lub pracownia EEG.
- Wiercińska M. Badanie EEG (elektroencefalografia). Medycyna Praktyczna. 2023. URL: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/314780,badanie-eeg [dostęp: 24.09.2026].
- Bosak M. Elektroencefalografia w przypadkach klinicznych. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2018. 215 s.
- Jędrzejczak J, Majkowska-Zwolińska B, Ryglewicz D i wsp. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Epileptologii dotyczące leczenia napadów padaczkowych u dorosłych. Aktualizacja. J Epileptol. 2019;27(1):5–12.
