Albuminy to białka wytwarzane w wątrobie, stanowiące około 60 proc. całkowitej masy wszystkich białek w osoczu. Albumina spełnia w organizmie różnorodne funkcje, a jej nieprawidłowy poziom może świadczyć o nieprawidłowym odżywianiu oraz chorobach wątroby i nerek. Jakie są wskazania do wykonania badania albuminy?
Albumina — na czym polega badanie i kiedy je wykonać? Przygotowanie, normy i interpretacja
Wiedza w pigułce
- Badanie albuminy wykonuje się m.in. przy podejrzeniu niedożywienia oraz chorób wątroby i nerek, a także w wybranych stanach, takich jak ostre zapalenie trzustki, sepsa czy rozległe urazy.
- Do oznaczenia albuminy nie jest wymagane specjalne przygotowanie, jednak zaleca się pobranie krwi na czczo, po co najmniej 8 godzinach od ostatniego posiłku, oraz odpoczynek przed badaniem.
- Albuminę oznacza się z krwi żylnej, a wynik jest zwykle dostępny w ciągu 1–3 dni roboczych.
- Zakres referencyjny albuminy zależy m.in. od wieku, płci i metody oznaczenia stosowanej w laboratorium, dlatego wynik należy interpretować zgodnie z normami podanymi na sprawozdaniu.
Co to jest albumina?
Albumina to główne białko krążące w osoczu krwi ludzkiej. Stanowi aż 60 proc. znajdujących się w nim białek. Albumina syntetyzowana jest w wątrobie, szczególnie po posiłkach. Na intensywność procesu wpływają ciśnienie osmotyczne, insulina, kortyzol i hormony tarczycy. Hamująco na wytwarzanie albuminy działa podwyższony poziom cytokin prozapalnych.
Albumina znajdująca się we krwi pełni w organizmie kilka istotnych funkcji, tj.:
- transportową — jest białkiem nośnikowym, wiąże i transportuje wolne kwasy tłuszczowe, witaminy, hormony, leki, jony niektórych metali;
- koloidoosmotyczną — główne zadanie polegające na wiązaniu wody i utrzymywaniu prawidłowego ciśnienia koloidoosmotycznego osocza;
- buforową — utrzymywanie stałego pH dzięki zdolności wiązania jonów wodorowych oraz kationów sodowych i potasowych;
- odżywczą — stanowi źródło aminokwasów do wytwarzania białek w wielu komórkach organizmu (przy niedoborach białek wytwarzanie albuminy przyspiesza, a w wyniku rozkładu na potrzebne aminokwasy zapasy albuminy zmniejszają się nawet o ponad połowę);
- przeciwzapalną — obniża reakcję neutrofilów na pojawienie się cytokin zapalnych;
- antyoksydacyjną — wiąże jony metali przejściowych, hamuje powstawanie rodnika OH (naturalnego utleniacza) i wydzielanie anionorodnika ponadtlenkowego przez neutrofile.
Nieprawidłowy poziom albuminy we krwi świadczy zwykle o niedożywieniu (szczególnie niedoborach białka), chorobach wątroby, nerek lub trzustki, urazach, ale może być również związany z rzadką chorobą genetyczną.
Badanie albuminy może być wykonane samodzielnie, ale częściej wchodzi w skład tzw. profilu wątrobowego.
>> Ból wątroby – czy wątroba boli? Objawy chorób wątroby
Albumina — kiedy należy wykonać badanie?
Głównym wskazaniem do wykonania badania poziomu albuminy są objawy wskazujące na niedożywienie lub długotrwałe głodzenie, takie jak:
- spadek masy ciała;
- osłabienie;
- apatia;
- obniżenie odporności;
- wypadanie włosów i łamliwość paznokci;
- pogorszenie stanu skóry;
- uczucie zimna;
- pogorszona koncentracja;
- bóle i zawroty głowy;
- omdlenia.
Lekarz może skierować również pacjenta na badanie albuminy przy objawach sugerujących schorzenia:
- wątroby:
- ciemny mocz;
- jasny stolec;
- uporczywe swędzenie skóry;
- skłonność do obrzęków;
- zażółcenie skóry i białek oczu;
- osłabienie;
- brak apetytu;
- nudności i wymioty;
- nerek:
- zwiększone lub zmniejszone oddawanie moczu;
- skurcze mięśni;
- suchość i swędzenie skóry;
- obrzęk stóp, dłoni, powiek;
- nudności;
- kłopoty ze snem.
Oznaczanie poziomu albuminy w osoczu ma też znaczenie w ocenie rokowania w przypadku chorób nowotworowych, ostrym zapaleniu trzustki, sepsie wywołanej rozległymi oparzeniami oraz urazach wielonarządowych.
Konieczne jest również przeprowadzenie badania albuminy u pacjentów pediatrycznych z wysokim OB (trzycyfrowym), niskim stężeniem wapnia, krzywicą, zaburzeniami wzrostu i obrzękami, ponieważ mogą to być objawy analbuminemii. Rzadkiej choroby genetycznej, w której przebiegu wątroba nie jest zdolna do syntetyzowania albuminy.
>> Niedociśnienie - przyczyny, objawy. Leczenie hipotonika
Jak się przygotować do badania albuminy?
Badanie poziomu albuminy nie wymaga specjalnych przygotowań. Pacjent powinien być na czczo. Zaleca się, aby od ostatniego posiłku minęło przynajmniej 8 godzin (optymalnie 12 godzin).
Pacjenci przyjmujący hormony wzrostu, insulinę, androgeny i sterydy anaboliczne powinni skonsultować się z lekarzem. Być może konieczne będzie zrobienie przerwy lub zmniejszenie dawki leków.
Przed samym badaniem zalecany jest odpoczynek w pozycji siedzącej (wysiłek może wpływać na zafałszowanie wyników).
Jak przebiega badanie poziomu albuminy?
Do badania pobiera się krew żylną z dobrze widocznego naczynia krwionośnego (najczęściej żyły łokciowej). Następnie, aby oddzielić osocze od pozostałych elementów krwi, materiał musi zostać odwirowany.
Po badaniu należy ucisnąć miejsce nakłucia i/albo założyć opatrunek.
Czas oczekiwania na wynik badania wynosi od 1 do 3 dni roboczych.
Albumina — normy i odstępstwa
Wartości referencyjne dla albuminy zależą od metody oznaczania parametru wykorzystywanej w konkretnym laboratorium, wieku pacjenta i płci. Interpretacja badania albuminy i końcowa diagnoza powinna obejmować również inne parametry i zależności pomiędzy nimi, dlatego pacjent powinien skonsultować się z lekarzem.
Wartości referencyjne dla albuminy mieszczą się zwykle w przedziale:
- u dzieci powyżej 7 roku życia i osób dorosłych: 3,5-5,5 g/dl;
- u dzieci poniżej 7 roku życia: 4,6-7,4 g/dl.
>> Nefropatia cukrzycowa - objawy, leczenie, dieta
Wysoki poziom albuminy
Przekroczenie górnej granicy wartości referencyjnej dla albuminy (hiperalbuminemia) nie jest powodem do niepokoju. Zazwyczaj wysoki poziom albuminy w osoczu wynika z:
- odwodnienia organizmu (może pojawiać się u osób intensywnie uprawiających sport lub niedbających o właściwe nawodnienie);
- diety wysokobiałkowej;
- przyjmowania leków, takich jak: sterydy anaboliczne, insulina, hormon wzrostu.
Podwyższony poziom albuminy jest zjawiskiem fizjologicznym u wcześniaków, dzieci do 3. miesiąca życia oraz u kobiet pod koniec ciąży.
Niski poziom albuminy
Niskie stężenie albuminy w osoczu (hipoalbuminemia) jest wskazaniem do pilnego kontaktu z lekarzem, ponieważ może świadczyć o:
- przewlekłym niedożywieniu (może być efektem głodówki lub problemów z trawieniem, np. upośledzonego wchłaniania wywołanego przez schorzenia jelit, przewlekłe biegunki itp.);
- chorobach wątroby (w wyniku których dochodzi do niewystarczającego wytwarzania albuminy lub jej utraty np. przy marskości);
- kacheksji (wyniszczeniu) spowodowanej chorobą nowotworową;
- zespole nerczycowym (dochodzi do nadmiernej utraty białka);
- wyniszczeniach organizmu spowodowanych np. przewlekłymi procesami zapalnymi, chorobami układowymi lub długotrwałym nadużywaniem alkoholu;
- rzadkich chorobach genetycznych (np. w przypadku analbuminemii, choroby diagnozowanej u najmłodszych pacjentów, których wątroba nie syntetyzuje albumin).
Albumina — powikłania po badaniu
Po pobraniu krwi może wystąpić krwiak w okolicy miejsca wkłucia.
U pacjentów ze znacznymi obrzękami znalezienie żyły może być utrudnione, co niekiedy wiąże się z koniecznością podjęcia kilku prób i pewnym dyskomfortem.
Albumina — przeciwwskazania do wykonania badania
Nie ma przeciwwskazań do wykonania badania poziomu albuminy we krwi. Albumina może być oznaczana u kobiet w ciąży i dzieci.
Albumina — cena badania
Ceny badania poziomu albuminy w osoczu zaczynają się od 13 zł. Koszt zależny jest od województwa, miasta i konkretnego punktu pobrań.
Jeśli pacjent posiada skierowanie od lekarza z publicznego zakładu opieki, badanie jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Albumina – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Albumina jest jednym z białek znajdujących się we krwi, natomiast białko całkowite obejmuje albuminę oraz inne białka osocza, przede wszystkim globuliny. Oznaczenie albuminy dostarcza więc bardziej szczegółowej informacji o konkretnej frakcji białek niż badanie białka całkowitego.
Prawidłowo działające nerki zatrzymują większość albuminy w krwiobiegu. Jej zwiększona utrata z moczem może wskazywać na uszkodzenie bariery filtracyjnej nerek. Z tego względu w diagnostyce chorób nerek ocenia się również albuminę wydalaną z moczem, m.in. za pomocą wskaźnika albumina/kreatynina (ACR).
Albumina wiąże znaczną część wapnia znajdującego się we krwi. Dlatego obniżone stężenie albuminy może powodować obniżenie całkowitego poziomu wapnia, nawet jeśli stężenie aktywnego biologicznie wapnia zjonizowanego pozostaje prawidłowe. Przy interpretacji wyniku wapnia lekarz może więc uwzględnić jednocześnie poziom albuminy.
Podczas infekcji i innych stanów zapalnych stężenie albuminy we krwi może się zmniejszać. Albumina należy do tzw. ujemnych białek ostrej fazy, których stężenie może spadać w odpowiedzi na stan zapalny. Obniżony poziom albuminy nie musi więc oznaczać niedoboru białka w diecie – może być również związany z toczącym się stanem zapalnym.
- Solnica B. Albumina [w: Badania diagnostyczne]. W: Gajewski P., Jaeschke R. (red.). Interna Szczeklika 2025. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2025:981.
- Miller A., Jędrzejczak W.W. Albumina – funkcje biologiczne i znaczenie kliniczne. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej. 2001;55(1):17–36.
- Neumeister B., Besenthal I., Böhm B.O. Diagnostyka laboratoryjna. Poradnik kliniczny. Wyd. II polskie, red. M. Pietruczuk, A. Bartoszko-Tyczkowska. Wrocław: Elsevier Urban & Partner; 2013.
