Wiesiołek dwuletni (łac. Oenothera biennis) to popularne zioło, które znalazło zastosowanie zarówno w ziołolecznictwie, jak i kosmetyce.. Jej żółte kwiaty znane są ze zdolności do odbijania światła księżycowego, przez co wiesiołek często określa się mianem nocnej świecy. Zioło wykorzystywane jest przede wszystkim jako remedium na wysoki poziom cholesterolu, nadciśnienie tętnicze i cukrzycę. W kosmetyce z kolei preparaty na bazie wiesiołka dwuletniego przeznaczone są do pielęgnacji skóry suchej.
Wiesiołek dwuletni – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Olej z nasion wiesiołka
Wiedza w pigułce
- Wiesiołek dwuletni jest ceniony przede wszystkim ze względu na olej pozyskiwany z jego nasion, który zawiera duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-6, zwłaszcza kwasu linolowego (LA) i gamma-linolenowego (GLA).
- Olej z wiesiołka znajduje szerokie zastosowanie w pielęgnacji skóry. Wspiera utrzymanie prawidłowej bariery hydrolipidowej, ogranicza utratę wody i pomaga zachować odpowiednie nawilżenie oraz elastyczność skóry.
- Wiesiołek jest wykorzystywany także w pielęgnacji włosów i skóry głowy. Olej można znaleźć m.in. w szamponach, odżywkach, maskach oraz kosmetykach przeznaczonych do skóry suchej i wymagającej regeneracji.
- Związki obecne w wiesiołku są badane pod kątem działania przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego. Szczególne zainteresowanie budzi kwas gamma-linolenowy, będący prekursorem związków uczestniczących w regulacji procesów zapalnych.
- Olej z wiesiołka może wpływać na działanie niektórych leków, dlatego ostrożność powinny zachować m.in. osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe. Nie jest również zalecany przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi.
Wiesiołek dwuletni – jakie ma właściwości?
Surowcem, wykorzystywanym w fitoterapii i kosmetyce jest olej z wiesiołka dwuletniego. Niezwykle ważne jest jednak to, że musi on zawierać ściśle określony skład – niemniej niż 73,5% kwasu linolowego (LA) i 9% kwasu gammalinolenowego (GLA). Roślina jest stosunkowo łatwo pozyskiwana, ponieważ rośnie na rodzimych polach i łąkach. Znaleźć ją można na całym globie z wyjątkiem Antarktydy. Kwitnie od czerwca do sierpnia i osiąga do 100 cm wysokości.
W skład oleju z wiesiołka dwuletniego wchodzą:
- niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) – kwas gamma-linolenowy i linolenowy. Oba te kwasy na szeroką skalę wykorzystywane są jako wspomaganie leczenia wielu schorzeń, w tym chorób o podłożu reumatycznym, a także jako substancje przyspieszające przemianę materii,
- fitosterole roślinne – zmniejszają wchłanianie cholesterolu w jelicie,
- polifenole – działają antyoksydacyjnie przyczyniając się do unieszkodliwiania wolnych rodników przyspieszających procesy starzenia się komórek,
- trójglicerydy – są niezbędne do sprawnej pracy układu mięśniowego,
- minerały – w tym cynk, wapń, selen, mangan i fosfor,
- witaminy E i F – witamina E nazywana jest często „witaminą młodości”, ponieważ działa przeciwstarzeniowo, a dodatkowo wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego i ogranicza gromadzenie tłuszczów w organizmie. Witamina F znacząco obniża ryzyko wystąpienie chorób sercowo-naczyniowych, w tym m.in. nadciśnienia, zawałów serca i udarów mózgu.
Wiesiołek dwuletni – działanie i wskazania do stosowania
Olej z nasion wiesiołka dwuletniego zalecany jest przede wszystkim dla osób, które chcą zachować szczupłą sylwetkę i wspomóc pracę układu sercowo-naczyniowego. Składniki aktywne zawarte w surowcu:
- obniżają ciśnienie tętnicze krwi,
- działają wspomagająco w leczeniu cukrzycy poprzez obniżenie poziomu glukozy,
- zmniejszają wchłanianie tzw. złego cholesterolu (LDL) i trójglicerydów,
- regulują przemianę materii,
- wzmacniają organizm przy przewlekłych osłabieniach,
- zmniejszają ryzyko powstawania zakrzepów,
- działają łagodząco w przypadku bolesnego miesiączkowania,
- nawilżają i regenerują naskórek.
>> Olej z wiesiołka – właściwości, dawkowanie
Wiesiołek dwuletni na naczynia i serce
Preparaty na bazie wiesiołka dwuletniego dzięki obecności w swoim składzie dużej ilości NNKT nie tylko skutecznie obniżają poziom cholesterolu we krwi, ale także ciśnienia tętniczego. Dzięki temu znacznie zmniejsza się ryzyko odkładania blaszek miażdżycowych w tętnicach i żyłach. Konsekwencją takiego działania jest ograniczenie ryzyko udarów mózgu i zawałów serca, które stanowią główną przyczyną zgonów w Polsce.
>> Farmaceuta radzi: w jaki sposób wzmocnić swoje serce?
Wiesiołek dwuletni na układ nerwowy
Preparaty lecznicze z wiesiołkiem dwuletnim w składzie wspomagają leczenie wielu chorób o podłożu psychiatrycznym, w tym stanów depresyjnych i lękowych. Kwasy tłuszczowe obecne w oleju z nasion tej rośliny usprawniają pracę neuronów, co może przyczyniać się do poprawy koncentracji i pozytywnie wpływać na pamięć. Surowiec wykorzystywany jest także w przypadku wsparcia leczenia lekoopornych padaczek, migren i stwardnienia rozsianego (schorzenia o podłożu autoimmunologicznym).
Wiesiołek dwuletni na układ pokarmowy
Olej z nasion wiesiołka dwuletniego wspomaga wchłanianie wielu substancji odżywczych i witamin (A, D, E i K). Ponadto znany jest z właściwości do łagodzenia objawów stanów zapalnych jelit i biegunek. Warto wspomnieć także o tym, że surowiec ten wspiera fizjologiczną pracę wątroby i chroni ten narząd przed otłuszczeniem.
Wiesiołek dwuletni na skórę
W kosmetyce wiesiołek dwuletni dodawany jest do kremów i serum przeznaczonych do pielęgnacji skóry suchej i szarej, z tendencją do pojawienia się na niej zmarszczek. Należy jednak uważać, ponieważ olej wykazuje właściwości komedogenne, co oznacza, że może zapychać pory i być przyczyną pojawiania się zaskórników.
>> Zioła w kosmetyce i ich rola
Wiesiołek dwuletni – dawkowanie
Dawkowanie oleju z wiesiołka dwuletniego uzależnione jest od konkretnego preparatu. W postaci doustnej jest to uwarunkowane ilością kwasów tłuszczowych w pojedynczej kapsułce czy tabletce. W związku z tym dzienne spożycie mieści się w zakresie od 2 do 6 kapsułek. W postaci płynnej to najczęściej od 2 do 3 łyżek stołowych dziennie. Aby spożywanie oleju z nasion wiesiołka dwuletniego było bezpieczne, konieczne jest przestrzeganie dawkowania zaleconego przez producenta.
Preparaty zawierające wiesiołek dwuletni
Olej z wiesiołka dwuletniego może występować w postaci:
- kapsułek/tabletek,
- maści,
- suszu,
- olejów do doustnego spożycia,
- kremów do twarzy,
- serum do twarzy,
- płynów micelarnych.
Wiesiołek dwuletni – przeciwwskazania do stosowania
Nie zaleca się stosowania preparatów z wiesiołkiem dwuletnim u dzieci i młodzieży poniżej 12. roku życia. Nie powinny go przyjmować osoby z zaburzeniami krzepliwości krwi. Przyjmujący na stałe leki na choroby sercowo-naczyniowe, kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować możliwość przyjmowania takich preparatów z lekarzem prowadzącym.
Wiesiołek dwuletni w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Jako surowiec występuje w postaci olejku z nasion.
- Wykazuje działanie obniżające cholesterol, ciśnienie tętnicze i poziom cukru we krwi.
- Wspomaga wchłanianie witamin i substancji odżywczych.
- W kosmetyce przeznaczony jest do pielęgnacji skóry suchej (z tendencją do zmarszczek).
- Wspiera pracę układu nerwowego i leczenie wielu schorzeń o podłożu psychiatrycznym.
Wiesiołek dwuletni – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Olej z wiesiołka jest wykorzystywany w pielęgnacji skóry suchej i wrażliwej oraz jako składnik kosmetyków. Czysty olej można stosować zewnętrznie, jeśli dany produkt jest przeznaczony do aplikacji kosmetycznej. Przy cerze reaktywnej lub skłonnej do niedoskonałości warto najpierw sprawdzić jego tolerancję na niewielkim obszarze skóry.
Tak, olej z wiesiołka jest wykorzystywany kosmetycznie do pielęgnacji włosów i skóry głowy. Zawarte w nim kwasy tłuszczowe mogą wspierać natłuszczenie i ograniczać przesuszenie. Nie ma jednak podstaw, aby traktować olejowanie wiesiołkiem jako metodę leczenia nadmiernego wypadania włosów lub chorób skóry głowy.
Olej z wiesiołka jest popularnie stosowany przy dolegliwościach związanych z zespołem napięcia przedmiesiączkowego, a jego działanie w tym zakresie było przedmiotem badań. Wyniki nie są jednak na tyle jednoznaczne, aby uznać olej z wiesiołka za potwierdzoną metodę leczenia PMS. Przy nasilonych objawach warto ustalić odpowiednie postępowanie z lekarzem.
Obie formy mogą dostarczać oleju z nasion wiesiołka, a tym samym kwasu linolowego (LA) i gamma-linolenowego (GLA). Kapsułki ułatwiają przyjmowanie określonej porcji, natomiast płynny olej można wykorzystać również jako składnik diety lub kosmetyk. Przy porównywaniu preparatów warto zwrócić uwagę przede wszystkim na zawartość GLA w zalecanej porcji.
Olej z wiesiołka jest źródłem tłuszczów, dlatego może być przyjmowany jako element posiłku. Stosowanie go z jedzeniem może być również lepiej tolerowane przez osoby, u których suplementy olejowe przyjmowane na czczo powodują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Należy jednak kierować się zaleceniami dotyczącymi konkretnego produktu.
- Farag M.A. i wsp. Evening primrose oil: a comprehensive review of its bioactives, extraction, analysis, oil quality, therapeutic merits, and safety. „Food & Function”, 2023.
- Sharifi M. i wsp. The effect of Oenothera biennis (Evening primrose) oil on inflammatory diseases: a systematic review of clinical trials. „BMC Complementary Medicine and Therapies”, 2024, 24:89.
- Fecker R., Buda V., Alexa E., Avram S., Pavel I.Z., Muntean D., Cocan I., Watz C.G., Dehelean C.A., Soica C., Danciu C. Phytochemical and Biological Screening of Oenothera biennis L. Hydroalcoholic Extract. „Biomolecules”, 2020, 10(6):818.
