• 20 000 produktów
  • Darmowa dostawa
  • Wysyłka w 24 godziny
  • 2600 punktów odbioru
 

Uczep trójlistkowy – właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie

Uczep trójlistkowy (z łac. Bidens tripartita), nazywany także nagietkiem trójlistnym, to dość mało znana i popularna roślina. Charakteryzuje ją jednak bogaty skład substancji biologicznie aktywnych oraz właściwości lecznicze. Ma działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne, łagodzące i regenerujące. Należy do rodziny roślin astrowatych (z łac. Asteraceae). W medycynie ludowej wykorzystywano go głównie przy problemach skórnych, jako środek napotny, moczopędny i przeciwgorączkowy. Aktualnie znajduje zastosowanie głównie w łagodzeniu podrażnień i zranień skóry.

Uczep trójlistkowy ma działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne, łagodzące i regenerujące. /Fot. Adobe Stock

Wiedza w pigułce

  • Uczep trójlistkowy jest bogaty w różnorodne związki biologicznie aktywne, m.in. kwasy fenolowe, flawonoidy, taniny, kumaryny, pektyny, karotenoidy, witaminę C oraz olejki eteryczne. Co ciekawe, ziele zawiera ich więcej niż kwiaty rośliny.

  • Uczep wykazuje właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, w tym aktywność wobec Candida albicans. Przypisuje mu się również działanie przeciwalergiczne związane z hamowaniem produkcji i działania histaminy.

  • Właściwości uczepu obejmują także wpływ na naczynia krwionośne i krzepnięcie krwi. Roślina działa ściągająco, może uszczelniać ściany naczyń oraz wspomagać procesy krzepnięcia.

  • Uczep trójlistkowy można stosować wewnętrznie i zewnętrznie. Napar z suszonego ziela wykorzystuje się do picia, przemywania zmian skórnych lub jako dodatek do kąpieli, a ekstrakty z rośliny występują również w kosmetykach.

  • Uczep może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, m.in. moczopędnymi, przeciwcukrzycowymi, przeciwgorączkowymi i obniżającymi ciśnienie. 

Uczep trójlistkowy – jakie ma właściwości?

Uczep trójlistkowy zasiedla Polskę, Ukrainę, Rosję, Syberię, centralną część Azji oraz kraje Dalekiego Wschodu. Jest źródłem wielu substancji biologicznie czynnych, m.in.:

  • kwasów fenolowych (m.in. chlorogenowego, kawowego, rozmarynowego i cykoriowego),
  • flawonoidów (m.in. kwercytyny, apigeniny),
  • tanin,
  • kumaryn,
  • awonów (m.in. luteolina i cynarozyd),
  • chalkonów (m.in. buteina),
  • auronów (m.in. sulfuretyna i maritimetyna),
  • awanonów (m.in. awanomareina),
  • arabinozy, galaktozy, ramnozy,
  • nienasyconych kwasów tłuszczowych (m.in. kwasu linolowego),
  • pektyn,
  • związków śluzowych,
  • kwasów organicznych,
  • związków gorczycowych,
  • poliacetylenów,
  • witaminy C,
  • karotenoidów,
  • żelaza i manganu,
  • olejków eterycznych zawierających m.in. α-pinen, β-elemen, p-cymen.

Skład ilościowy i jakościowy uczepu trójlistkowego różni się jednak w poszczególnych częściach rośliny. Badania pokazują, że ziele tej rośliny zawiera zdecydowanie więcej wymienionych związków niż jej kwiaty.

>> Farmaceuta radzi: 6 ziół, które powinny znaleźć się w każdej kobiecej apteczce

Wymienione substancje nadają roślinie wiele właściwości przede wszystkim silny potencjał antyoksydacyjny oraz przeciwzapalny. Dodatkowo uczep trójlistkowy ma działanie antyseptyczne, regenerujące, nawilżające i odżywcze dla skóry, łagodzi podrażnienia i przyśpiesza gojenie się ran. Charakterystyczne są również właściwości:

  • ściągające,
  • uszczelniające ściany naczyń krwionośnych,
  • żółciopędne (pobudzające produkcję i usprawniające przepływ żółci),
  • wspomagające procesy krzepnięcia krwi,
  • hipotensyjne (obniżające ciśnienie tętnicze krwi),
  • przeciwbakteryjne (zwłaszcza w kierunku bakterii gram dodatnich),
  • przeciwgrzybicze m.in. w stosunku do Candida albicans
  • przeciwalergiczne poprzez hamowanie produkcji i działania histaminy,
  • moczopędne,
  • napotne,
  • przeciwobrzękowe,
  • przeciwwysiękowe,
  • hipoglikemizujące (obniżające stężenie glukozy we krwi),
  • przeczyszczające.

>> Klasyfikacja ran wg koloru – jak dobrać opatrunek do fazy gojenia się rany

Uczep trójlistkowy – działanie i wskazania do stosowania

W medycynie ludowej preparaty z uczepu trójlistkowego stosowane były wewnętrznie i zewnętrznie przy wielu problemach zdrowotnych. Wykorzystywano się je do przyśpieszenia leczenia ran i uszkodzeń skóry, przy egzemie, owrzodzeniach, zmianach trądzikowych. Działanie terapeutyczne uczepu trójlistkowego nie jest jednak w pełni zbadane i poznane, a wyniki badań często dają sprzeczne wyniki. Potencjale wskazania do zastosowania uczepu trójlistkowego w lecznictwie obejmują:

  • profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych,
  • profilaktykę zaburzeń gospodarki węglowodanowej m.in. cukrzycy, insulinooporności,
  • profilaktykę przeciwnowotworową,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • podrażnienia i zranienia skóry,
  • łuszczyca,
  • egzema,
  • zmiany trądzikowe,
  • ukąszenia owadów,
  • pękające naczynka i cerę naczyniową,
  • bóle mięśniowe i stawowe,
  • stany zapalne pęcherza moczowego i dróg moczowych,
  • nieżyt nosa,
  • dusznicę,
  • infekcje górnych dróg oddechowych,
  • stany zapalne jelit,
  • dnę moczanową,
  • biegunki,
  • chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy,
  • alergie.

>> Zioła w kosmetyce i ich rola

Uczep trójlistkowy – dawkowanie i bezpieczeństwo stosowania

Uczep trójlistkowy poleca się stosować w postaci naparu. Aby go przygotować wystarczy zalać łyżkę suszonego ziela szklanką wrzącej wody i parzyć przez 20 minut pod przykryciem. Tak przygotowany napar można pić do 3 razy dziennie, a także stosować zewnętrznie do przemywania zmian skórnych lub dodatek do kąpieli. Można go znaleźć również w składzie kosmetyków do twarzy, ciała i skóry. W przypadku ich stosowania należy bezwzględnie przestrzegać zaleceń producenta dotyczących częstotliwości i czasu trwania kuracji.

Naparów i preparatów na bazie uczepu trójlistkowego nie należy stosować razem z lekami diuretycznymi, przeciwcukrzycowymi, przeciwgorączkowymi, obniżającymi ciśnienie i stan zapalny ze względu na możliwe interakcje i nadmierne nasilanie ich działania. Nie powinny ich przyjmować również kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz dzieci ze względu na brak badań potwierdzających pełne bezpieczeństwo ich zastosowania w wymienionych grupach.

>> Zioła fotouczulające - lista. Po jakich ziołach nie wolno się opalać?

Brakuje również jednoznacznych informacji i danych naukowych na temat możliwych działań niepożądanych i skutków ubocznych wynikających ze stosowania uczepu trójlistkowego. Jednak zawarte w nim olejki eteryczne i ich związki w dużych ilościach mają potencjale działanie toksyczne i podrażniające drogi oddechowe dlatego wskazane jest zachowanie ostrożności oraz konsultacja ze specjalistą.

Uczep trójlistkowy w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie

  • Uczep trójlistkowy występuje głównie w postaci suszonego ziela, przeznaczonego do przygotowywania naparów, a także kosmetyków do twarzy, włosów i ciała.
  • Wykazuje właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne, łagodzące i regenerujące, a także obniżające poziom glukozy we krwi oraz ciśnienie tętnicze. Wykorzystywany jest przy problemach skórnych, stanach zapalnych m.in. górnych dróg oddechowych, układu moczowego i pokarmowego.
  • Przeznaczony jest do stosowania wewnętrznego i zewnętrznego.

Uczep trójlistkowy – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ze względu na właściwości łagodzące i przeciwzapalne uczep był wykorzystywany zewnętrznie również przy podrażnieniach po ukąszeniach owadów. Nie powinien jednak zastępować odpowiedniego postępowania w przypadku silnej reakcji alergicznej, szybko narastającego obrzęku czy trudności w oddychaniu.

Potencjalne działanie hipotensyjne uczepu opisywane jest głównie na podstawie tradycyjnego zastosowania i badań przedklinicznych. Nie ma podstaw do stosowania go zamiast leków na nadciśnienie. Osoby z niskim ciśnieniem lub przyjmujące leki hipotensyjne powinny zachować ostrożność.

Do kąpieli wykorzystuje się wodny wyciąg przygotowany z ziela uczepu, który następnie dodaje się do wody. Taka forma była tradycyjnie stosowana przy podrażnionej i swędzącej skórze. W przypadku rozległych zmian, sączących ran lub nasilonego stanu zapalnego skóry domowa kąpiel ziołowa nie powinna zastępować konsultacji dermatologicznej.

Uczep trójlistkowy może być stosowany zewnętrznie m.in. w postaci okładów, przemywań lub jako dodatek do kąpieli. W tradycyjnym zielarstwie wykorzystywano go przy podrażnieniach, drobnych uszkodzeniach skóry i różnych zmianach skórnych. Sposób przygotowania powinien być dostosowany do rodzaju używanego surowca lub gotowego preparatu.

  • Śliwa K. Uczep trójlistkowy (Bidens tripartita L.) – cenny surowiec kosmetyczny i farmaceutyczny. „Herbalism”, 2020, 1(6):53–64.
  • Mendel M., Chłopecka M., Latek U., Karlik W., Tomczykowa M., Strawa J., Tomczyk M. Evaluation of the effects of Bidens tripartita extracts and their main constituents on intestinal motility – An ex vivo study. „Journal of Ethnopharmacology”, 2020, 259:112982.
  • Oproshanska T., Mishchenko O., Shapoval O., Khvorost O., Koiro O., Bondariev Y. Study of membrane-stabilizing and anti-inflammatory activity of tincture from herba Bidens tripartita L. „PharmacologyOnLine”, 2021, 3:1863–1869.
Poznaj naszego eksperta
Marta Wiśniewska

Marta Wiśniewska

Copywriterka medyczna i farmaceutyczna z ponad 8-letnim doświadczeniem w tworzeniu treści dla branży zdrowotnej. Uczestniczka licznych konferencji i szkoleń z zakresu komunikacji medycznej, prawa farmaceutycznego i content marketingu w ochronie zdrowia. Poza biurkiem znajdziesz ją na siłowni, trasie biegowej lub w... kuchni.

Zobacz także