Naparstnica – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie

Naparstnica – jakie ma właściwości?

Naparstnica to nie tylko cenny surowiec farmaceutyczny, ale i okazała roślina ozdobna. Cechą charakterystyczną naparstnicy są jej okazałe kwiaty o lejkowatym kształcie. Roślina obejmuje ok. 20 gatunków, jednakże do celów farmaceutycznych pozyskuje się liście odmiany purpurowej. W Polsce znaleźć można jeszcze dwie odmiany – zwyczajną i wełnistą.

Pierwsze wzmianki o właściwościach naparstnicy pochodzą z XVII wieku. Wówczas to, angielski lekarz William Withering opisał roślinę jako skuteczną w leczeniu chorób serca. Najważniejszą substancją czynną naparstnicy jest digoksyna, którą wprowadzono na rynek farmaceutyczny w 1963 roku. Od tego czasu stanowi jeden z ważniejszych składnik leków na problemy kardiologiczne, w tym niewydolności krążenia i migotanie przedsionków.

W skład naparstnicy wchodzą:

• digoksyna – zaliczana do glikozydów nasercowych, zwiększa siłę skurczów mięśnia sercowego, przy jednoczesnym zmniejszeniu ich częstotliwości,
• flawonoidy – wykazują się silnym działaniem antyoksydacyjnym, co oznacza, że mają zdolność do neutralizowania wolnych rodników,
• saponiny – zwiększają wydzielania żółci i soków żołądkowych, pozwalają pozbyć się toksyn z organizmu, a także wspierają wchłanianie substancji pokarmowych,
• śluzy – działają ochronnie na błony śluzowe i przewód pokarmowy.

Składniki aktywne zawarte w naparstnicy wykazują działanie antyoksydacyjne, przeciwarytmiczne, chronotropowe ujemne (zmniejszają częstość pracy serca), inotropowe dodatnie (zwiększają siłę skurczu serca) i dromotropowe ujemne (zmniejszają szybkość przewodzenia impulsów nerwowych).

>>Zdrowe serce – wprowadź w życie 10 nawyków

Naparstnica – działanie i wskazania do stosowania

Glikozydy nasercowe wyizolowane z liści naparstnicy wykorzystywane są w terapii wielu chorób układu sercowo-naczyniowego. Ze względu na obecność flawonoidów i saponin, preparaty na bazie naparstnicy działają moczopędnie, co związane jest z usprawnieniem krążenia w nerkach. Leczenie z udziałem wyciągów z naparstnicy okazało się skuteczne w walce z obrzękami.

Wskazaniem do stosowania naparstnicy są:

• migotanie przedsionków,
• niewydolność krążenia,
• blok serca,
• dusznica sercowa,
• nerwica,
• tachykardia,
• niewydolność mięśnia sercowego,
• nadkomorowe zaburzenia rytmu serca.

Trwają badania kliniczne nad wykorzystaniem naparstnicy w leczeniu takich jednostek chorobowych jak mukowiscydoza, hipercholesterolemia, cukrzyca, a także nowotwory.

>> Zioła na cholesterol, domowe sposoby na miażdżycę

Naparstnica na układ sercowo-naczyniowy

Substancja czynna zawarta w naparstnicy – digoksyna – jest jedną z najsilniej działających substancji nasercowych pozyskiwaną z roślin. Jej działanie polega na zwiększeniu siły skurczu serca, przy jednoczesnym zmniejszeniu częstotliwości jego pracy. Ponadto wydłużeniu ulega faza rozkurczu serca, co wpływa na poprawę krążenia w niektórych narządach, w tym nerkach.

Naparstnica – dawkowanie

Preparaty na bazie naparstnicy wydawane są wyłącznie z przepisu lekarza. W związku z tym dokładne dawkowanie uzależnione jest od indywidualnego przypadku i musi odbywać się pod kontrolą medyka.

W przypadku niewydolności serca i innych schorzeń kardiologicznych dobowa dawka digoksyny powinna mieścić się w zakresie od 125 µg do 250 µg. U osób starszych dawkowanie jest znacznie niższe i wynosi średnio 62,5 µg na dobę.

>> Choroby serca nie będą nam straszne, gdy w diecie nie zabraknie owoców i warzyw

Preparaty zawierające naparstnicę

Naparstnica występuje pod postacią:

• tabletki,
• susz,
• wyciągi,
• nalewki.

Leki z naparstnicą

Leki z naparstnicą przyjmuje się doustnie wyłącznie pod kontrolą i z przepisu lekarza. Są one przeznaczone dla pacjentów z problemami kardiologicznymi, w tym niewydolnością krążenia, tachykardią, czy też migotaniem przedsionków.

Naparstnica w ciąży

Przyjmowanie naparstnicy w ciąży powinno być skonsultowane z lekarzem. Digoksyna obecna w roślinie może przyczynić się do niskiej masy urodzeniowej dziecka, a także przedwczesnego porodu.

Naparstnica – przeciwwskazania do stosowania

Przeciwwskazaniami do stosowania naparstnicy są:

• wczesna faza zawału,
• tętniak aorty,
• kardiomiopatia przerostowa,
• migotanie komór,
• hipokaliemia,
• hiperkalcemia,
• wydłużenie czasu przewodzenia AV.

Naparstnica – możliwe skutki uboczne

Związki obecne w naparstnicy mają zdolność do kumulowania się w organizmie i wówczas mogą wywołać efekt toksyczny. W związku z tym preparatów na bazie rośliny lub ziela nie wolno spożywać samodzielnie, a wyłącznie pod kontrolą lekarza. Niewłaściwe użycie lub przedawkowanie naparstnicy może powodować zaburzenia pracy serca, silne bóle brzucha, zawroty głowy, nudności i wymioty, problemy z utrzymaniem równowagi, drgawki, spadek tętna, a nawet zgon.

Naparstnica – interakcje z lekami i preparatami

Nie zaleca się łączenia naparstnicy z:

• lekami moczopędnymi,
• antybiotykami makrolidowymi,
• lekami zawierającymi substancje oddziałujące na układ sercowo-naczyniowy,
• penicyliną,
• węglem aktywnym.

Naparstnica w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie

• Naparstnica to cenna roślina o działaniu leczniczym i ozdobnym.
• Najważniejszym składnikiem naparstnicy jest silnie działająca digoksyna zaliczana do glikozydów nasercowych. Substancja czynna jest składnikiem leków na niektóre choroby serca, w tym tachykardia, migotanie przedsionków, niewydolność krążenia i nadciśnienie tętnicze.
• Mieszanki ziołowe z naparstnicą w składzie stosuje się również jako środek moczopędny i łagodzący obrzęki.
• Preparaty na bazie naparstnicy przyjmuje się wyłącznie z przepisu lekarza. Nie zaleca się przyjmowania ich na własną rękę, ponieważ ich stosowanie doustne może powodować szereg skutków ubocznych w tym zaburzenia równowagi, nudności, zaburzenia akcji serca, a w skrajnych przypadkach nawet zgon.