C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I to badanie umożliwiające ocenę syntezy kolagenu we krwi. Oznaczenie jego stężenia we krwi może dostarczać informacji o procesach związanych z metabolizmem tkanki łącznej, w tym tkanki kostnej. Badanie polega na pobraniu próbki krwi do diagnozy laboratoryjnej i zalecane jest w przypadku diagnostyki osteoporozy, zmian deformacyjnych kości czy innych schorzeń w obrębie tych struktur.
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – co to za badanie? Normy, wskazania, przygotowanie
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – na czym polega badanie?
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) to marker związany z syntezą kolagenu typu I – jednego z głównych składników organicznej macierzy kostnej. Oznaczenie stężenia PICP we krwi dostarcza informacji o procesach związanych z syntezą tego typu kolagenu. C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) powstaje podczas zewnątrzkomórkowej syntezy kolagenu, dlatego też jest wskaźnikiem produkcji tego białka przez organizm. Stężenie PICP jest równoznaczne z ilością nowo powstałych cząsteczek kolagenu typu I.
Kolagen, oprócz kości, występuje także w skórze i mięśniach. Wpływa na lepszą kondycję stawów i ich sprawne funkcjonowanie. Pomaga zachować spójność, elastyczność i odporność chrząstki stawowej.
PICP może dostarczać informacji o procesach związanych z syntezą kolagenu typu I i metabolizmem tkanki kostnej, jednak jego zastosowanie w rutynowej diagnostyce chorób układu kostnego jest ograniczone. Oznaczenie PICP nie służy bezpośrednio do oceny gęstości mineralnej kości i nie zastępuje densytometrii DXA.
PICP jest związany z procesem tworzenia tkanki kostnej, który stanowi jeden z elementów obrotu kostnego. Sam wynik PICP nie pozwala jednak na pełną ocenę obrotu kostnego, ponieważ obejmuje on zarówno procesy tworzenia, jak i resorpcji kości.
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – kiedy należy wykonać badanie?
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) to badanie, które należy wykonać w przypadku podejrzenia różnych patologicznych lub chorobowych zmian w obrębie układu kostnego. Diagnostyka ta jest traktowana jako badanie pomocnicze, ułatwiające znalezienie potencjalnej przyczyny.
Nie jest więc badaniem pierwszego wyboru – w przypadku schorzeń układu kostnego zwykle jest to morfologia i/lub badania obrazowe. Dopiero na skutek ich oceny specjalista może skierować na badanie pogłębiające, jakim jest m.in. ocena stężenia C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP).
Oznaczenie C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) jest zalecane przy podejrzeniu:
- osteoporozy,
- nadmiernej łamliwości kości i podatności pod tym kątem,
- chorób metabolicznych tkanki kostnej, np. choroby Pageta,
- nadmiernego obrotu kostnego,
- przerzutów nowotworowych,
- poważnych niedoborów witaminy D,
- osteomlacji (zbyt małe wysycenie kości wapniem, jedna z chorób metabolicznych).
W przypadku osteoporozy współczesne zalecenia dotyczące markerów obrotu kostnego wskazują przede wszystkim PINP jako referencyjny marker tworzenia kości oraz β-CTX-I jako marker resorpcji kości. Jednocześnie ich rutynowe zastosowanie w praktyce klinicznej podlega ograniczeniom wynikającym m.in. z różnic analitycznych i biologicznej zmienności wyników.
>> Osteoporoza – przyczyny i diagnostyka. Dieta przy osteoporozie
PICP a PINP – czym różnią się te badania?
PICP i PINP są produktami powstającymi podczas syntezy kolagenu typu I, ale ich znaczenie kliniczne nie jest takie samo. Współczesne zalecenia dotyczące markerów obrotu kostnego wskazują PINP jako referencyjny marker tworzenia kości w osteoporozie. PICP nie jest obecnie zaliczany do podstawowych, referencyjnych markerów wykorzystywanych w tym celu.
PINP jest obecnie preferowanym markerem tworzenia kości w międzynarodowych zaleceniach dotyczących markerów obrotu kostnego. Nie oznacza to jednak, że oznaczenie PINP jest rutynowo konieczne u każdego pacjenta z podejrzeniem lub rozpoznaniem osteoporozy.
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – jak się przygotować do badania?
Oznaczenie C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) jest badaniem polegającym na pobraniu krwi i nie wymaga wcześniejszego przygotowania. Warto jednak badanie wykonać będąc na czczo.
Jak przebiega badanie C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP)?
Badanie stężenia C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej. Po zakończonym badaniu specjalista przemywa miejsce nakłucia oraz podaje gazik.
Warto nim uciskać miejsce pobrania krwi jeszcze przez kilka minut, co pozwoli ograniczyć ryzyko wystąpienia siniaka.
Badanie C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) jest w pełni bezpieczne i nie powoduje żadnych powikłań, dlatego może być wykonane u każdej osoby. Nie jest też badaniem inwazyjnym, gdyż ogranicza się wyłącznie do zewnętrznych powłok, bez konieczności wprowadzania urządzeń do wnętrza organizmu.
>> Stawy, Reumatyzm, Osteoporoza
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – normy. Jak interpretować wyniki?
Na wyniki oznaczenia stężenia C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) trzeba czekać od 2 do 14 dni, w zależności od wybranej placówki. Warto pamiętać o tym, że w przebiegu chorób tarczycy lub wątroby wyniki te mogą być nieco zaburzone. Za wynik mieszczący się w granicach normy uznaje się wartość na poziom 30–200 µg/l.
Wysoki poziom C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) – na co wskazuje?
Wysoki poziom C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) oznacza zwiększoną produkcję kolagenu, co może sugerować:
- wydłużenie czasu w poszczególnych fazach tworzenia się kości w jednostkach przebudowy (kościotworzenie),
- jednoczesne uruchomienie kilku procesów kościotworzenia w różnych miejscach przebudowy struktury,
- większą ilość miejsc z koniecznością przebudowy kości.
Uzyskanie wysokiego stężenia C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) może wskazywać także na niewydolność serca lub pierwotną nadczynność przytarczyc, dlatego prawidłowe postawienie diagnozy możliwe jest wyłącznie po konsultacji wyników ze specjalistą.
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – co po badaniu?
Oznaczenie stężenia C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) to zwykłe badanie laboratoryjne, polegające na pobraniu krwi. Dlatego po jego zakończeniu można wrócić do swoich codziennych obowiązków. Po otrzymaniu wyników należy skonsultować się z lekarzem, który dokona odpowiedniej interpretacji, z uwzględnieniem wcześniej historii choroby oraz diagnostyki wstępnej.
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – czy badanie wykonuje się w ciąży?
Jeśli istnieje takie zalecenie, to badanie C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) można wykonać u kobiet w czasie ciąży.
>> Ryzyko złamania kości u diabetyka jest znacznie większe
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I u dzieci (PICP) – po co się wykonuje?
Cel oznaczenia stężenia C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) u dzieci jest taki sam, jak u osób dorosłych. Badanie pozwala na ocenę dynamiki syntezy kolagenu i tym samym weryfikację gęstości mineralnej kości.
Dzięki temu możliwa jest diagnoza niektórych schorzeń układu kostnego oraz znalezienie ich przyczyny. Badanie przeprowadza się w ten sam sposób, pobierając krew z żyły łokciowej, która trafia do dalszej analizy laboratoryjnej. Badanie jest nieinwazyjne i w pełni bezpieczne.
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – cena. Ile kosztuje badanie?
Cena za badanie C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I (PICP) jest zależna od konkretnej placówki, jednak koszt takiej usługi waha się w granicach 130–150 zł. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż ten rodzaj diagnostyki nie jest dostępny w każdym laboratorium, a więc przed umówieniem wizyty należy upewnić się, że badanie PICP jest realizowane w wybranej placówce.
C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP) – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Prawidłowa gęstość mineralna kości nie wyklucza podwyższonego poziomu PICP. PICP jest markerem procesów tworzenia kolagenu i obrotu kostnego, natomiast badanie gęstości mineralnej kości ocenia inną cechę tkanki kostnej. Wyniki tych badań nie muszą więc zmieniać się w tym samym kierunku.
Wynik PICP można oceniać razem z innymi markerami obrotu kostnego, ponieważ pozwala to szerzej spojrzeć na procesy tworzenia i resorpcji kości. W zależności od celu diagnostyki uwzględnia się m.in. P1NP jako marker tworzenia kości oraz β-CTX jako marker jej resorpcji. Interpretacja kilku parametrów może być bardziej wartościowa niż ocena pojedynczego markera.
PICP może być wykorzystywany do oceny procesów tworzenia kości, jednak obecnie za referencyjny marker tworzenia kości w monitorowaniu leczenia osteoporozy uznaje się przede wszystkim P1NP. PICP ma ograniczenia w przewidywaniu zmian gęstości mineralnej kości i nie jest obecnie podstawowym markerem stosowanym do monitorowania terapii osteoporozy.
Podwyższony poziom PICP może wskazywać na zwiększoną syntezę kolagenu typu I i aktywność procesów tworzenia kości, ale nie jest jednoznacznym dowodem zwiększonej budowy kości. PICP jest również związany z syntezą kolagenu typu I w innych tkankach, dlatego wynik należy interpretować w kontekście innych badań i stanu klinicznego.
Markery obrotu kostnego zmieniają się wraz z wiekiem i zależą również od płci oraz innych czynników wpływających na metabolizm kości. Szczególnie wyraźne różnice obserwuje się w okresie wzrostu i dojrzewania. Z tego względu wynik PICP powinien być oceniany z uwzględnieniem wieku oraz zakresu referencyjnego właściwego dla danego laboratorium.
- Polak-Jonkisz D, Zwolińska D, Bednorz R, Owczarek H, Szymańska A, Nahaczewska W. Procollagen I carboxyterminal propeptide (PICP) as a bone formation marker and carboxyterminal telopeptide of type I collagen (ICTP) as a bone degradation marker in children with chronic renal failure under conservative therapy. Med Sci Monit. 2003;9(1):CR19–CR23.
- Antonowicz B, Łukaszuk K, Zalewska A, Borys J, Woźniak Ł, Maciejczyk M. Biochemiczne markery metabolizmu kości w ocenie gojenia się złamań. W: Maciejczyk M, Żendzian-Piotrowska M, red. Biomarkery chorób cywilizacyjnych. Białystok: Uniwersytet Medyczny w Białymstoku; 2023:82–93.
- Melkko J, Niemi S, Risteli L, Risteli J. Radioimmunoassay of the carboxyterminal propeptide of human type I procollagen. Clin Chem. 1990;36(7):1328–1332.
