Lubczyk ogrodowy (łac. Levisticum officinale) to aromatyczne zioło, które wielu kojarzy z silnym afrodyzjakiem. Ta niewielkich rozmiarów bylina znana jest nie tylko jako dodatek do zup, sosów, czy mięs, ale także surowiec farmaceutyczny. Lubczyk to remedium na niskie libido, kamicę nerkową, niektóre dolegliwości układu pokarmowego, a także infekcji górnych dróg oddechowych.
Lubczyk – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Lubczyk ogrodowy może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV, dlatego przy stosowaniu większych ilości lub preparatów z lubczykiem warto zwrócić uwagę na ekspozycję na słońce.
- Lubczyk jest badany pod kątem wpływu na procesy zapalne i stres oksydacyjny. W badaniach laboratoryjnych ekstrakty z rośliny wykazywały m.in. zdolność hamowania enzymów uczestniczących w odpowiedzi zapalnej.
- Dzięki właściwościom rozkurczowym może pomagać w łagodzeniu skurczów i uczucia dyskomfortu w obrębie jamy brzusznej.
- Lubczyk może być składnikiem preparatów stosowanych przy obrzękach, jednak ze względu na wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową jego stosowanie wymaga ostrożności u osób z chorobami serca lub nerek.
Lubczyk – jakie ma właściwości
Lubczyk ogrodowy większości Polaków przypomina o jednym z najpopularniejszym daniu obiadowym - rosole. Zioło jest zdrową i naturalną alternatywą dla chemicznych przypraw, typu maggi i kostek rosołowych. Roślina za sprawą olejków eterycznych jest mocno aromatyczna, a jej smak określa się jako umami.
Ta wysoka bylina porasta tereny Europy i Azji Wschodniej, a wywodzi się z Iranu. W Polsce uprawę lubczyku rozpoczęto w XVII wieku. Zbiory przypadają na przełom września i października. Wówczas roślina zawiera najwięcej cennych substancji odżywczych. Surowcem farmaceutycznym lubczyku jest jego korzeń, będący źródłem wysokiego stężenia olejków eterycznych.
W medycynie ludowej lubczyk wykorzystywany był jako naturalny afrodyzjak i środek o działaniu wykrztuśnym.
W skład lubczyku ogrodowego wchodzą:
- olejek eteryczny bogaty w m.in. ftalidy, α-pinen, β-pinen i α- i β-felandren – zwiększa filtrację w nerkach, co powoduje zwiększoną produkcję moczu, rozkurcza mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, usprawnia trawienie lipidów, a także działa żółciopędnie,
- garbniki – pobudzają apetyt, łagodzą objawy zatruć, neutralizują wolne rodniki i działają bakteriobójczo,
- kumaryny – wykazują działanie przeciwbólowe, uspokajające i zmniejszające obrzęki,
- fenolokwasy (w tym kwas chlorogenowy i kawowy) – mają właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne, ściągające i przeciwobrzękowe,
- kwasy organiczne – ubogacają florę bakteryjną jelit co poprawia trawienie,
- witamina C i B.
Lubczyk – działanie i wskazania do stosowania
Lubczyk może być wykorzystywany na wiele sposobów. Najczęściej można go spotkać w postaci suszu lub kapsułek. Jako świeże zioło z powodzeniem służy do przygotowania potraw i sporządzania prozdrowotnych naparów. Jest cennym surowcem stosowanym nie tylko w kuchni, ale także fitoterapii i kosmetyce.
Wskazaniami do stosowania lubczyku są:
- choroby dróg moczowych, w tym kamica nerkowa,
- infekcje górnych dróg oddechowych,
- artretyzm,
- obrzęki,
- nagromadzenie gazów w jelitach,
- problemy z libido i potencją,
- wysoki poziom glukozy we krwi.
Lubczyk na układ moczowy
Ziele lubczyku to naturalny lek na objawy dolegliwości układu moczowego. Ze względu na to, że zwiększa diurezę (proces wydalania moczu), może być pomocny w leczeniu schorzeń nerek, w tym np. kamicy nerkowej. Co więcej, substancje aktywne biologiczne obecne w lubczyku przyczyniają się do zwiększania wydalania z organizmu jonów potasu, chlorku i sodu, co jest korzystne przede wszystkim dla osób borykających się z problemem niewydolności nerek, obrzęków, czy też dny moczanowej.
>> Zapalenie pęcherza moczowego – objawy, diagnostyka i leczenie
Lubczyk na układ trawienny
Lubczyk, dodawany do potraw, ułatwia trawienie. Reguluje napięcie mięśni gładkich układu pokarmowego, co zmniejsza wzdęcia i dolegliwości bólowe związane z niestrawnością. Ze względu na działanie wiatropędne, ułatwia usuwanie gazów. Naturalne wyciągi z korzenia lubczyka pobudzają wydzielanie żółci, czego konsekwencją jest lepsze trawienie cząsteczek lipidowych.
Lubczyk na popęd seksualny
Substancje zawarte w olejku eterycznym lubczyku, a także kumaryny powodują rozszerzanie naczyń krwionośnych, a to z kolei działa pobudzająco. Takie właściwości sprawiają, że roślina uważana jest za remedium na niskie libido, witalność i potencję.
>> Naturalne afrodyzjaki. Dieta na dobry seks
Lubczyk – dawkowanie
Z niewielkiej ilości suszonego ziela można przygotować aromatyczne napary lub odwary. Lubczyk należy zalać 200 ml wody i parzyć pod przykryciem ok. 15 minut lub gotować na wolnym ogniu ok. 5 minut. Dziennie nie zaleca się spożywania większej ilości niż 2-3 filiżanki naparu.
Preparaty na bazie lubczyku dostępne w aptekach, należy przyjmować zgodnie z zaleceniami producenta.
Preparaty zawierające lubczyk
Lubczyk ogrodowy występuje w postaci:
Leki z lubczykiem
Lubczyk ogrodowy jest składnikiem leków wykorzystywanych w leczeniu chorób dróg moczowych.
Suplementy diety z lubczykiem
Lubczyk ogrodowy jest składnikiem suplementów diety wspierających leczenie dolegliwości układu pokarmowego, w tym gazów, wzdęć i niestrawności.
>> Farmaceuta radzi: naturalne sposoby na przeziębienie u dzieci
Kosmetyki z lubczykiem
Lubczyk ogrodowy jest składnikiem kosmetyków do pielęgnacji cery trądzikowej i z objawami łuszczycy.
Lubczyk w ciąży
Kobiety w ciąży nie powinny spożywać zbyt dużych ilości lubczyku. Jest to związane z obecnością w roślinie substancji o nazwie ligustylid, która wykazuje się działaniem rozkurczającym.
Lubczyk – przeciwwskazania do stosowania
Lubczyk ogrodowy nie posiada wiele przeciwwskazań do stosowania. W umiarkowanych ilościach jego spożycie jest bezpieczne.
Lubczyk – możliwe skutki uboczne
Spożycie zbyt dużej ilości lubczyku ogrodowego może powodować:
- nudności,
- bóle brzucha,
- biegunki,
- fotouczulenie,
- reakcje alergiczne.
Lubczyk – interakcje z lekami i preparatami
Należy zachować dużą ostrożność w jednoczesnym spożywaniu preparatów z lubczykiem i substancjami o działaniu fotouczulającym, w tym ibuprofenem, niektórymi antybiotykami, ketoprofenem, loratadyną i cetyryzyną.
Lubczyk w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
- Lubczyk ogrodowy jest popularną rośliną, która stanowi cenną przyprawę kuchenną, a także surowiec farmaceutyczny.
- W skład korzenia lubczyku wchodzi olejek eteryczny bogaty w ftalidy, a także kumaryny, garbniki, fenolokwasy i witaminy.
- Lubczyk wykazuje działanie moczopędne, antybakteryjne, wspomagające procesy trawienne i żółciotwórcze.
- Ziele lubczyku uznawane jest za skuteczny afrodyzjak.
Kobiety w ciąży powinny unikać spożywania zbyt dużych ilości lubczyki ogrodowego ze względu na jego działanie rozkurczowe.
Lubczyk – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Lubczyk może zwiększać ilość wydalanego moczu, jednak brakuje danych pozwalających jednoznacznie określić ryzyko odwodnienia lub zaburzeń elektrolitowych podczas prawidłowego stosowania. Ryzyko utraty wody i elektrolitów może mieć większe znaczenie przy nadmiernym stosowaniu preparatów o działaniu moczopędnym, niewystarczającym nawodnieniu lub jednoczesnym przyjmowaniu leków moczopędnych.
Lubczyk zawiera furanokumaryny – związki, które mogą zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV. Po kontakcie skóry ze świeżą rośliną, a następnie ekspozycji na słońce, u osób wrażliwych może dojść do reakcji fototoksycznej, objawiającej się m.in. zaczerwienieniem, pieczeniem lub powstawaniem pęcherzy. Po kontakcie ze świeżym lubczykiem warto więc chronić skórę przed intensywnym słońcem.
Podczas stosowania preparatów z korzenia lubczyku w celu zwiększenia ilości moczu ważne jest przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów. Ma to wspomagać przepłukiwanie dróg moczowych i zapobiegać nadmiernej utracie wody. Zwiększanie podaży płynów nie jest jednak wskazane u każdego – osoby, którym lekarz zalecił ograniczenie płynów, np. z powodu niektórych chorób serca lub nerek, nie powinny stosować lubczyku w tym celu bez konsultacji z lekarzem.
Ze względu na tradycyjnie przypisywane lubczykowi działanie zwiększające ilość wydalanego moczu, napar wygodniej pić w ciągu dnia niż bezpośrednio przed snem. Przyjęcie go późnym wieczorem może zwiększać potrzebę oddawania moczu w nocy. Należy również przestrzegać sposobu stosowania i dawkowania podanego dla konkretnego produktu.
- Złotek U. i wsp., Antioxidative and Potentially Anti-inflammatory Activity of Phenolics from Lovage Leaves Levisticum officinale Koch Elicited with Jasmonic Acid and Yeast Extract, „Molecules” 2019;24(7):1441.
- Jakubczyk A. i wsp., In vitro Antioxidant, Anti-inflammatory, Anti-metabolic Syndrome, Antimicrobial, and Anticancer Effect of Phenolic Acids Isolated from Fresh Lovage Leaves [Levisticum officinale Koch] Elicited with Jasmonic Acid and Yeast Extract, 2020.
- Olennikov D.N. i wsp., Coumarins of Lovage Roots (Levisticum officinale W.D.J. Koch): LC-MS Profile, Quantification, and Stability during Postharvest Storage, 2022.
