Lebiodka majeranek, znana bardziej jako majeranek (łac. Origanum majorana) to popularna przyprawa, która posiada również cenne właściwości prozdrowotne. Dodana do potraw przyspiesza trawienia, a w postaci naparu lub kapsułki może być stosowana na dolegliwości układu pokarmowego i objawy przeziębienia. Co więcej, lebiodka majeranek działa moczopędnie, bakteriobójczo, przeciwwirusowo i przeciwgrzybiczo.
Lebiodka majeranek – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Lebiodka majeranek może wykazywać działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, dlatego jest analizowany pod kątem łagodzenia dolegliwości przebiegających ze skurczami.
- Ciekawym kierunkiem badań jest wpływ majeranku na gospodarkę hormonalną u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS), w tym na stężenie androgenów i wrażliwość tkanek na insulinę.
- Majeranek może wspierać wyciszenie organizmu i zmniejszenie napięcia nerwowego, dlatego tradycyjnie stosowano go również przy rozdrażnieniu i trudnościach z odprężeniem.
- Olejek majerankowy jest skoncentrowaną postacią surowca i nie powinien być traktowany tak samo jak majeranek używany jako przyprawa czy napar – różnią się zawartością substancji aktywnych i sposobem stosowania.
- Osoby z alergią na rośliny z rodziny jasnotowatych mogą być bardziej narażone na reakcję nadwrażliwości na majeranek. Do tej samej rodziny należą m.in. oregano, mięta, melisa i szałwia.
Lebiodka majeranek – jakie ma właściwości?
Jedno z najbardziej popularnych w polskiej kuchni ziół – majeranek – pochodzi z rejonów Morza Śródziemnego. Roślina zaliczana jest do rodziny jasnotowatych i dorasta do wysokości nie większej niż 30 cm. Zarówno liście, jak i łodygi ziela pokryte są drobnymi włoskami. Nadają one roślinie charakterystycznego, srebrnego połysku.
Walory smakowe i zdrowotne rośliny doceniano już w czasach starożytnych. W Egipcie majeranek wykorzystywano do balsamowania zwłok, a z kolei w Grecji ziele rozgryzano, aby pozbyć się bólów zębów. Właściwości lecznicze ziela majeranku potwierdzono dopiero w XX wieku, gdy za pomocą badań naukowych poznano jego biochemiczny skład.
Obecnie wiadomo, że ziele majeranku wykazuje właściwości moczopędne, wykrztuśne, bakteriobójcze, przeciwwirusowe, żółciopędne, ułatwiające trawienie, przeciwzapalne i grzybobójcze.
>> Zapalenie pęcherza moczowego – objawy, diagnostyka i leczenie
W skład lebiodki majeranku wchodzą:
- flawonoidy, w tym luteolina, apigenina i diosmetyna. Związki te znane są z właściwości antyoksydacyjnych, a także chronią delikatne ściany naczyń krwionośnych,
- garbniki – łagodzą problemy trawienne, w tym niestrawność, zatrucia i biegunki. Ponadto działają antybakteryjnie i hamują namnażanie się wolnych rodników,
- kwasy fenolowe (kwas chlorogenowy, rozmarynowy i kawowy) – wykazują szereg właściwości, w tym obniżają poziom glukozy i cholesterolu we krwi, działają przeciwzapalnie oraz antyoksydacyjnie,
- olejek eteryczny bogaty w m.in. tymol, cymen i limonen – ma właściwości uspokajające, antyseptyczne i tonizujące,
- saponiny – przyspieszają metabolizm tłuszczów i w związku z tym mogą obniżać poziom cholesterolu we krwi,
- białka,
- witamina A i C,
- mikroelementy, w tym wapń, magnez, potas, fosfor, żelazo i cynk.
Co ciekawe, w medycynie ludowej majeranek uznawany jest za silny afrodyzjak. Niektórzy wierzą, że roślina przynosi szczęście i wprowadza do życia harmonię.
Lebiodka majeranek – działanie i wskazania do stosowania
Składniki aktywne biologicznie obecne w lebiodce majeranku sprawiają, że ziele ma szerokie zastosowania. Roślina nadaje się do bezpośredniego spożycia, a także w postaci olejku, jest dodatkiem do maści, żeli i kosmetyków przeznaczonych do miejscowego stosowania na skórę.
Wskazaniem do stosowania lebiodki majeranku są:
- niestrawność,
- stany zapalne górnych dróg oddechowych,
- choroby wątroby,
- refluks,
- przeziębienia o łagodnym przebiegu.
Świeże listki majeranku można wykorzystywać również w przypadku obrzęków lub stanów zapalnych błon śluzowych. Liście lebiodki majeranku idealnie nadają się do suszenia i późniejszego wykorzystania w przygotowywaniu zup, aromatycznych sosów i mięs.
W kosmetyce olejek majerankowy wspomaga gojenie się zmian skórnych, w tym głównie trądziku. Co więcej, maści na bazie tego surowca przyspieszają regenerację naskórka, co sprawia, że preparaty te sprawdzają się jako “ziołowe plasterki” na trudno gojące się rany.
>> 3 zioła, które warto wypić przed wiadomościami (żeby nie puściły nerwy)
Lebiodka majeranek na układ trawienny
Ziele majeranku usprawnia pracę układu pokarmowego, ponieważ działa żółciotwórczo i żółciopędnie. Przyczynia się do zmniejszenia napięcia mięśni gładkich budujących jelita, co poprawia procesy trawienne. Lebiodka majeranek łagodzi również zgagę i wzdęcia. U niemowląt, ziele może być stosowane jako remedium na kolki (w postaci suszu zamkniętego w bawełniany woreczek i lekko podgrzanego).
>> Co na trawienie? Zioła, herbaty i leki bez recepty na problemy pokarmowe
Lebiodka majeranek – dawkowanie
Napary z majeranku najczęściej przyjmuje się tuż po posiłku. Ziele należy zalać gorącą wodą, a następnie parzyć przez ok. 10-15 minut. Spożyć bezpośrednio po przygotowaniu. W postaci olejku eterycznego kilka kropel produktu dodaje się do dyfuzora. Aromat zioła działa wówczas uspokajająco.
Maści majerankowe może stosować bez żadnych ograniczeń, zawsze wtedy, gdy pojawi się taka potrzeba.
Preparaty zawierające lebiodkę majeranek
Lebiodka majeranek występuje w postaci:
- suszu,
- oleju,
- maści,
- kropli,
- kapsułki.
Lebiodka majeranek – przeciwwskazania do stosowania
Ziele majeranku spożywane w optymalnych ilościach wykazują bezpieczeństwo. W przypadku większej ilości możliwe jest pojawienie się reakcji alergicznych, w tym m.in. zaczerwienienia skóry.
Przeciwwskazaniem do wewnętrznego stosowania dużej ilości preparatów na bazie lebiodki majeranku są:
- niskie ciśnienie tętnicze krwi,
- wiek poniżej 5 lat,
- okres ciąży i karmienia piersią.
Lebiodka majeranek – możliwe skutki uboczne
Surowiec zielarski, jakim jest majeranek, może powodować drobne dolegliwości układu pokarmowego, a także alergię. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zmiany skórne powinny ustąpić w ciągu doby od spożycia ziela.
Lebiodka majeranek w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
- Lebiodka majeranek ze względu na swój aromat i właściwości zdrowotne znalazła zastosowanie w kuchni, fitoterapii i kosmetyce.
- W skład lebiodki majeranku wchodzą flawonoidy, garbniki, kwasy fenolowe, saponiny, minerały i witaminy. Właściwości lecznicze zioło zawdzięcza olejkowi eterycznemu, którego skład łagodzi dolegliwości trawienne.
- Napary z majeranku łagodzą niestrawność, zwiększają produkcję żółci i niwelują zgagę, a także wzdęcia.
- W postaci maści lub ciepłych okładów można stosować lebiodkę majeranek u małych dzieci.
- W kosmetyce lebiodka majeranek wykorzystuje się do produkcji kremów przeznaczonych do pielęgnacji cery trądzikowej.
- W umiarkowanych ilościach majeranek jest w pełni bezpieczny dla zdrowia.
Lebiodka majeranek – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Ziele majeranku jest tradycyjnie stosowane w łagodnych dolegliwościach trawiennych, w tym przy wzdęciach i nadmiernym gromadzeniu gazów. Takie zastosowanie opiera się przede wszystkim na wieloletnim wykorzystaniu majeranku w ziołolecznictwie. Jeśli wzdęcia często nawracają, nasilają się lub utrzymują mimo stosowania preparatu, warto skonsultować się z lekarzem.
Maść majerankową można stosować przez okres wskazany w ulotce konkretnego produktu. Zwykle nakłada się niewielką ilość preparatu na skórę w okolicy nozdrzy, unikając kontaktu z błoną śluzową nosa i oczami. Jeśli pojawi się podrażnienie, pieczenie lub reakcja alergiczna, należy przerwać stosowanie.
Olejek majerankowy może być składnikiem produktów przeznaczonych do inhalacji lub aromaterapii, jednak należy stosować go wyłącznie zgodnie z przeznaczeniem i instrukcją producenta. Olejków eterycznych nie należy samodzielnie aplikować do nosa ani stosować w nadmiernym stężeniu, ponieważ mogą podrażniać drogi oddechowe i błony śluzowe.
Nie ma jednej zasady określającej, czy napar z majeranku należy pić przed czy po posiłku. W przypadku łagodnych dolegliwości trawiennych sposób stosowania zależy od rodzaju preparatu i jego dawkowania. Jeśli stosowany jest gotowy produkt zielarski, należy przestrzegać zaleceń producenta.
- Bouyahya A. i wsp., Traditional use, phytochemistry, toxicology, and pharmacology of Origanum majorana L., Journal of Ethnopharmacology, 2021.
- Wang S. i wsp., Origanum majorana L.: A Nutritional Supplement With Beneficial Effects on the Reproductive System, Frontiers in Nutrition, 2021;8:651617.
- Kakouri E. i wsp., Origanum majorana Essential Oil—A Review of Its Chemical Profile and Pesticide Activity, Molecules, 2022.