Bluszcz pospolity (Hedera helix) jest gatunkiem wiecznie zielonego pnącza należącego do rodziny araliowatych. Chociaż jest rośliną trującą, znajduje szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. Środki na jego bazie są pomocne w leczeniu infekcji dolnych i górnych dróg oddechowych. Dostępne na rynku preparaty z bluszczem znacznie ułatwiają oddychanie i zmniejszają częstotliwość kaszlu. Roślina jest również częstym składnikiem kosmetyków zwiększających ukrwienie skóry. Dowiedz się, jak jeszcze wykorzystuje się bluszcz pospolity!
Bluszcz - właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Preparaty zawierające wyciąg z liści bluszczu stosuje się pomocniczo w leczeniu kaszlu mokrego, ponieważ ułatwiają usuwanie zalegającej wydzieliny z dróg oddechowych.
- Ze względu na zawartość saponin preparaty z bluszczem należy stosować zgodnie z zalecanym dawkowaniem, ponieważ ich nadmiar może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
- Świeże części bluszczu są toksyczne i nie powinny być spożywane ani wykorzystywane do samodzielnego przygotowywania domowych preparatów.
- Wyciąg z bluszczu jest składnikiem niektórych preparatów doustnych oraz kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji skóry i wspomagania mikrokrążenia.
- W przypadku utrzymującego się kaszlu, duszności lub wysokiej gorączki mimo stosowania preparatów z bluszczem konieczna jest konsultacja lekarska w celu ustalenia przyczyny dolegliwości.
Jakie właściwości ma bluszcz?
Za właściwości lecznicze bluszczu odpowiadają substancje zawarte w jego liściach:
- saponiny triterpenowe,
- glikozydy flawonoidowe (kemferol i rutyna),
- fenole i sterole,
- kumaryny.
Ze względu na dużą zawartość saponin bluszcz pospolity znajduje zastosowanie przede wszystkim jako lek wykrztuśny. Wspomniane substancje zwiększają aktywność nabłonka migdałowatego, rozrzedzając tym samym gęstą wydzielinę zalegającą w oskrzelach.
Bluszcz wykorzystuje się również jako środek:
- przeciwbólowy,
- przeciwobrzękowy,
- przeciwzapalny,
- przeciwgrzybiczy,
- przeciwwirusowy,
- rozkurczowy.
Chociaż bluszcz jest wykorzystywany głównie w leczeniu infekcji, to od wieków używa się go także zewnętrznie. Roślina jest nakładana na rany i stosowana w formie okładów, a nawet kąpieli.
Bluszcz – działanie i wskazania do stosowania
Z uwagi na swoje wykrztuśne działanie bluszcz pospolity jest zalecany przede wszystkim w przypadku infekcji górnych bądź dolnych dróg oddechowych. Przetwory z liści rośliny są skutecznym uzupełnieniem leczenia astmy i przewlekłego zapalenia oskrzeli. Bluszcz łagodzi objawy krztuśca i wszelkich schorzeń związanych z atakami kaszlu. Wywar z rośliny może być przydatny w leczeniu infekcji intymnych, likwidowaniu cellulitu i łagodzeniu dolegliwości menstruacyjnych.
>> Preparaty z ekstraktem z liści bluszczu
Bluszcz na kaszel i ból gardła
Wyciąg z bluszczu często występuje w składzie syropów wykrztuśnych i redukujących napady kaszlu. Preparaty na kaszel z bluszczem rozkurczają mięśnie gładkie oskrzeli, ułatwiając odkrztuszanie gęstej wydzieliny. Najczęściej spotykanymi substancjami pomocniczymi w syropach z bluszczem są: sorbinian potasu, glikol propylenowy, sorbitol ciekły niekrystalizujący i olejek eteryczny. W aptekach można także znaleźć tabletki łagodzące ból gardła i objawy zapalenia strun głosowych z bluszczem.
Bluszcz na grzybicę
Chociaż bluszcz pospolity jest znany ze swojego wpływu na drogi oddechowe, na tym nie kończą się jego zastosowania w ziołolecznictwie. Zawartość fitoncydów w liściach rośliny odpowiada za przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne działanie. Z tego powodu wyciąg z bluszczu zaleca się osobom cierpiącym na grzybicę stóp i paznokci.
Bluszcz w kosmetyce
Bluszcz pospolity poprawia krążenie krwi i ma szczególnie korzystny wpływ na tkankę łączną. Wykazuje właściwości przeciwobrzękowe i bakteriostatyczne, a ponadto wspiera porost włosów. Z tego względu ekstrakt z bluszczu jest częstym składnikiem kosmetyków do ciała, włosów i pielęgnacji twarzy. Znajdziemy go m.in. w środkach przeciw wypadaniu włosów, preparatach przeznaczonych do skóry trądzikowej, balsamach, kremach do twarzy i żelach pod prysznic. Popularnością cieszą się zwłaszcza preparaty o działaniu antycellulitowym, wykorzystujące ujędrniające właściwości rośliny.
Na rynku dostępny jest również ekstrakt z bluszczu bez dodatków, sprzedawany pod postacią wyciągu wodno-glicerynowego. Po połączeniu preparatu z kremem otrzymujemy naturalny balsam antycellulitowy.
Bluszcz – dawkowanie
Stosując preparaty z bluszczem, zawsze należy przestrzegać zaleceń producenta. Jedną z popularniejszych form w ziołolecznictwie jest napar. Do jego przygotowania potrzebna jest łyżka wysuszonych liści bluszczu pospolitego. Susz należy zalać gorącą wodą (około 250 ml) i zostawić na noc do zaparzenia. Rano całość należy doprowadzić do wrzenia i odstawić na 10 minut. Po odcedzeniu liści należy spożywać 1/3 szklanki naparu, 2-3 razy dziennie.
Bluszcz w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną preparaty zawierające bluszcz nie powinny być stosowane w okresie ciąży. Stosowanie rośliny nie jest również zalecane kobietom karmiącym piersią.
Bluszcz – możliwe skutki uboczne
Pomimo wielu właściwości zdrowotnych bluszcz pospolity pozostaje rośliną trującą. Bardzo ważne jest stosowanie preparatów z bluszczem zgodnie z zaleceniami. W przypadku stosowania wewnętrznego do najczęstszych skutków ubocznych należą:
- biegunka,
- wymioty,
- podrażnienie żołądka i jelit.
Skutki uboczne po zastosowaniu zewnętrznym obejmują podrażnienie skóry i błon śluzowych.
Bluszcz w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
Bluszcz pospolity:
- Ma właściwości lecznicze, za które odpowiadają saponiny triterpenowe, glikozydy flawonoidowe, fenole, sterole i kumaryny.
- Znajduje zastosowanie przede wszystkim jako składnik leków wykrztuśnych.
- Wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwobrzękowe, przeciwzapalne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe i rozkurczowe.
- Jest zalecany w przypadku infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych.
- Jest częstym składnikiem kosmetyków, zwłaszcza tych o działaniu ujędrniającym.
- Najczęściej jest przygotowywany w formie naparu z 1 łyżki wysuszonych liści zalanych gorącą wodą.
>> Zioła na przeziębienie i kaszel - które wybrać?
Bluszcz pospolity – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
To zależy od rodzaju preparatów. Wyciąg z liści bluszczu najczęściej stosuje się jako środek ułatwiający odkrztuszanie wydzieliny. Nie zaleca się jednak samodzielnego łączenia go z lekami hamującymi odruch kaszlu, ponieważ może to utrudniać usuwanie śluzu z dróg oddechowych. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Działanie preparatów z bluszczem rozwija się stopniowo podczas regularnego stosowania zgodnie z zaleceniami producenta. Czas pojawienia się efektów zależy między innymi od przyczyny kaszlu oraz indywidualnej reakcji organizmu.
Jeżeli objawy nie ustępują po kilku dniach stosowania lub nasilają się, należy zgłosić się do lekarza. Konsultacja jest również wskazana, gdy kaszlowi towarzyszy gorączka, duszność lub pogorszenie samopoczucia.
Preparaty z bluszczem mogą być stosowane wspomagająco przy kaszlu z zalegającą wydzieliną. Jeżeli kaszel utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, towarzyszy mu wysoka gorączka, duszność, ból w klatce piersiowej lub odkrztuszanie krwi, konieczna jest pilna konsultacja lekarska, ponieważ objawy mogą świadczyć o poważniejszej chorobie.
- Kohlhäufl M., Ivy leaves in the treatment of acute cough – review of clinical evidence, Planta Medica.
- Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych.
- Marczyński Z., Wybrane substancje pomocnicze jako nośniki suchego ekstraktu z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.), Herba Polonica, 2011
