Malwa (Alcea) jest rodzajem roślin z rodziny ślazowatych, do której należy nawet 80 gatunków. Występująca w Polsce malwa pomarszczona znana jest z szeregu prozdrowotnych właściwości. W ziołolecznictwie stosowane są również odmiany czarna, różowa, czerwona i blada. Napar z malwy stosowany jest przede wszystkim jako środek na przeziębienie i stan zapalny jamy ustnej. Z tego względu zioło jest podstawowym preparatem naturalnym w trakcie infekcji sezonowych. Wykazuje również właściwości przeciwzapalne, moczopędne i przeciwgorączkowe. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie malwy.
Malwa – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Substancje śluzowe obecne w kwiatach malwy tworzą ochronną warstwę na błonach śluzowych, dzięki czemu mogą zmniejszać ich suchość i podrażnienie oraz łagodzić uporczywy kaszel i chrypkę.
- Działanie powlekające malwy obejmuje również błonę śluzową żołądka i jelit, co może pomagać w zmniejszeniu dyskomfortu związanego z jej podrażnieniem.
- Malwie przypisuje się łagodną aktywność estrogenną. Związane jest to z obecnością fitoestrogenów, dlatego tradycyjnie wykorzystywano ją przy niektórych dolegliwościach miesiączkowych i w okresie menopauzy.
- Antocyjany i flawonoidy zawarte w kwiatach malwy wykazują aktywność przeciwutleniającą i mogą korzystnie wpływać na drobne naczynia krwionośne.
- Duża zawartość śluzów sprawia, że preparaty z malwy mogą opóźniać wchłanianie niektórych leków z przewodu pokarmowego, dlatego warto zachować odstęp między ich przyjmowaniem.
Malwa – jakie ma właściwości?
Malwa od lat uprawiana jest w przydomowych ogrodach jako roślina ozdobna. Jej kwiaty i korzenie stosowane są jednak przede wszystkim w ziołolecznictwie. Które składniki odpowiadają za cenne właściwości malwy?
- substancje śluzowe,
- flawonoidy,
- garbniki,
- antocyjany,
- fitosterole,
- fenolokwasy i pektyny,
- antocyjany.
Malwa drzewiasta, malwa czarna i inne gatunki wykazują silne działanie przeciwzapalne. Za właściwości lecznicze rośliny odpowiadają w głównej mierze substancje śluzowe. Wysoka zawartość flawonoidów przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i działa antyoksydacyjnie. Kwiat malwy stosowany jest również jako środek:
- przeciwgorączkowy,
- moczopędny,
- wykrztuśny.
Malwa – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomaga malwa różowa, malwa ogrodowa i inne odmiany rośliny? Zioło jest naturalnym remedium na infekcje sezonowe. Malwa ogranicza obecne podrażnienia i stany zapalne w organizmie. Z tego względu roślina stosowana jest na przeziębienie, grypę i nieżyt nosa. Śluz zawarty w kwiatach malwy wykazuje silne działanie wykrztuśne i nawilżające. Z tego względu zioło pomaga w nawilżeniu błon śluzowych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Napar z malwy łagodzi kaszel, ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny.
Malwa na skórę
Malwa stosowana jest nie tylko jako środek o działaniu wewnętrznym. Preparaty z wysoką zawartością związków aktywnych są szeroko wykorzystywane w kosmetyce naturalnej. Napar z kwiatów malwy może być nakładany na skórę suchą i zmęczoną w formie toniku. Przeciwzapalne właściwości antocyjanów i flawonoidów łagodzą podrażnioną cerę trądzikową. Śluzowy napar odpowiada z kolei za głębokie nawilżenie skóry. Malwa pozostawia warstwę chroniącą przed nadmiernym wysuszeniem, przywracając cerze pierwotny blask.
Malwa wykazuje właściwości antyoksydacyjne. Z tego względu preparaty ziołowe przyczyniają się do neutralizacji wolnych rodników i zmniejszenia ilości plam i zmarszczek na skórze. Napar z kwiatów malwy może być również stosowany w leczeniu podrażnień oczu. Chłodne kompresy zostaną docenione szczególnie przez osoby pracujące przy komputerze. Malwa stosowana jest również na stany zapalny naczyniówki i spojówek oczu.
>> Krople, maści i żele do zmęczonych oczu
Malwa na bóle menstruacyjne
Preparaty z malwą stosowane są na bóle menstruacyjne i nieprzyjemne objawy PMS. Z preparatów skorzystają kobiety o nieregularnych miesiączkach. Dotyczy to zarówno zbyt obfitego krwawienia, jak i zanikającej menstruacji. Malwa pomaga również na objawy menopauzy.
Malwa – dawkowanie
Malwa sprzedawana jest najczęściej w formie suszonych liści. Popularną formą stosowania rośliny jest napar przygotowywany z łyżki surowca zalanej wrzątkiem (około 250 ml).
Z kwiatów malwy można przyrządzać odwar do płukania jamy ustnej bądź regulacji miesiączki. W tym celu należy zalać 1 łyżkę suszu szklanką wrzątku, przykryć i odstawić na 20-30 minut. Po tym czasie całość powinna być gotowana przez 3 minuty i odstawiona na kolejne 10 minut. Wtedy odwar jest gotowy.
Preparaty zawierające malwę
W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością dostępne są liczne preparaty z malwą. Należą do nich m.in. pastylki do ssania na gardło, suplementy wspomagające trawienie i środki uzupełniające niedobór witamin w organizmie. W sprzedaży dostępne są liczne herbatki roślinne o wyjątkowym aromacie. W ich składzie można znaleźć zarówno malwę, jak i inne zioła o prozdrowotnych właściwościach. Ekstrakt z malwy stanowi również składniki kosmetyków nawadniających i nawilżających.
>> Preparaty zawierające malwę
Malwa w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną malwa nie powinna być stosowana w ciąży. Powodem tego jest możliwy wpływ na gospodarkę hormonalną i działanie rozkurczowe. Obecne w malwie związki wykazują działanie zbliżone do estrogenów. Roślina nie jest również zalecana w okresie laktacji.
Malwa – przeciwwskazania do stosowania
Preparaty z malwą nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży i matki karmiące piersią. Przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na rośliny z rodziny ślazowatych.
Malwa – możliwe skutki uboczne
Malwa stosowana zgodnie z zaleceniami nie powinna się wiązać z działaniami niepożądanymi. Preparaty z zawartością rośliny mogą jednak spowodować wystąpienie reakcji alergicznych. Do głównych objawów należy wysypka skórna.
Skutki obecne mogą być powiązane z długotrwałym stosowaniem rośliny. W takim przypadku mogą pojawić się bóle brzucha, biegunki i nieżyt przewodu pokarmowego.
Malwa – interakcje z lekami i preparatami
Rośliny z wysoką zawartością substancji śluzowych mogą opóźniać bądź zmniejszać wchłanianie niektórych leków. Z tego względu należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania substancji o wąskim indeksie terapeutycznych. Należą do nich:
- glikozydy nasercowe,
- cytostatyki,
- leki przeciwpadaczkowe,
- niektóre antybiotyki.
Malwa w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Wykazuje działania przeciwzapalne, przeciwgorączkowe, moczopędne i wykrztuśne.
- Stosowana jest na infekcje sezonowe: przeziębienie, grypę i nieżyt nosa.
- Jest wykorzystywana w kosmetyce naturalnej. Napar nakładany jest na skórę suchą, zmęczoną i trądzikową.
- Stosowana jest na bóle menstruacyjne, objawy PMS i nieregularne miesiączki.
- Spożywana jest w formie naparu przygotowywanego z łyżki surowca zalanej wrzątkiem (około 250 ml).
Malwa – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Nie są to te same rośliny, choć wykazują pewne podobieństwa. Zarówno malwa dzika (Malva sylvestris), jak i prawoślaz lekarski (Althaea officinalis) zawierają substancje śluzowe i są tradycyjnie wykorzystywane przy podrażnieniu gardła oraz suchym kaszlu. Różnią się jednak składem, wykorzystywanymi częściami rośliny i zawartością poszczególnych substancji, dlatego nie należy traktować ich jako całkowicie równoważnych surowców.
Takie zastosowanie malwy ma charakter tradycyjny. Zawarte w niej substancje śluzowe tworzą na powierzchni błony śluzowej warstwę ochronną, dzięki czemu mogą łagodzić uczucie suchości i podrażnienia gardła oraz towarzyszący im suchy kaszel. EMA uznaje kwiat malwy za tradycyjny surowiec stosowany właśnie przy podrażnieniu jamy ustnej i gardła oraz związanym z nim suchym kaszlu.
Malwa zawiera duże ilości substancji śluzowych, dlatego istnieje możliwość, że przyjmowana jednocześnie z lekami doustnymi może opóźniać lub ograniczać ich wchłanianie z przewodu pokarmowego. Brakuje jednak badań klinicznych pozwalających dokładnie określić znaczenie tej interakcji. Z tego względu warto zachować odstęp między preparatem z malwy a lekami doustnymi.
Ze względu na zawartość substancji śluzowych rozsądne jest zachowanie odstępu między naparem lub innym preparatem z malwy a lekami przyjmowanymi doustnie. Dokładny odstęp nie został jednak ustalony dla malwy w badaniach klinicznych. W przypadku leków wymagających precyzyjnego dawkowania warto zapytać lekarza lub farmaceutę o odpowiedni sposób stosowania.
Malwę można stosować krótkotrwale przy podrażnieniu gardła i towarzyszącym mu suchym kaszlu. Według EMA, jeśli objawy utrzymują się dłużej niż tydzień podczas stosowania preparatu, należy skonsultować się z lekarzem. Konsultacji wymagają również nasilające się dolegliwości lub pojawienie się innych niepokojących objawów.
- Batiha G.E.S. i wsp., The phytochemical profiling, pharmacological activities, and safety of Malva sylvestris: a review, „Naunyn-Schmiedeberg's Archives of Pharmacology” 2023.
- Mousavi S.M. i wsp., A Review on Health Benefits of Malva sylvestris L. Nutritional Compounds for Metabolites, Antioxidants, and Anti-Inflammatory, Anticancer, and Antimicrobial Applications, 2021.
- De Lellis L.F. i wsp., Efficacy and Satisfaction of a Chemically Characterized Malva sylvestris L. Extract in Patients with Functional Constipation: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial, 2024.
