Hyzop lekarski to znana od dawna roślina lecznicza cechująca się licznymi właściwościami zdrowotnymi. Zawarte w niej substancje czynne, zwłaszcza olejek hyzopowy, mają działanie bakteriobójcze. Ziele w przebiegu chorób dróg oddechowych hamuje kaszel i ułatwia odkrztuszanie. Olejek hyzopowy może być wykorzystywany do kąpieli, kompresów i inhalacji. Jakie jeszcze właściwości i zastosowanie ma hyzop lekarski?
Hyzop lekarski – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Olejek hyzopowy
Wiedza w pigułce
- Hyzop lekarski jest rośliną z rodziny jasnotowatych, do której należą również mięta, melisa, szałwia i rozmaryn. Charakterystyczną cechą tej grupy jest obecność gruczołów wytwarzających olejki eteryczne.
- Właściwości hyzopu mogą różnić się w zależności od odmiany rośliny, miejsca jej uprawy oraz terminu zbioru, ponieważ czynniki te wpływają na proporcje związków obecnych w zielu.
- Szczególnej ostrożności wymaga olejek hyzopowy, który jest znacznie bardziej skoncentrowany niż napar przygotowany z ziela. Zawarte w nim pinokamfon i izopinokamfon w dużych dawkach mogą działać neurotoksycznie.
- Hyzop ma długą historię wykorzystania w tradycyjnym zielarstwie europejskim, jednak współczesne dane kliniczne dotyczące jego działania u ludzi pozostają ograniczone.
- Ziele hyzopu jest jednocześnie surowcem zielarskim i rośliną przyprawową – ze względu na intensywny, gorzkawo-korzenny smak stosuje się je zwykle w niewielkich ilościach.
Hyzop lekarski – jakie ma właściwości?
Hyzop lekarski uważany jest za aromatyczny surowiec, ponieważ najważniejszym składnikiem ziela jest olejek eteryczny. Poza olejkiem w składzie chemicznym rośliny występują także garbniki, flawonoidy oraz kwasy fenolowe i gorycze. Stwierdzono ponadto występowanie w hyzopie lekarskim fitosteroli oraz triterpenów.
Bogaty skład chemiczny ziela hyzopu lekarskiego sprawia, że wykazuje ono szereg cennych właściwości leczniczych. Do najważniejszych należą właściwości:
- przeciwbakteryjne,
- przeciwgrzybiczne,
- przeciwwirusowe,
- przeciwzapalne,
- wykrztuśne,
- przeciwkaszlowe,
- insektobójcze.
Hyzop lekarski wykazuje również właściwości pobudzające na czynność żołądka.
Hyzop lekarski – działanie i wskazania do stosowania
Ziele hyzopu lekarskiego:
- wspomaga układ odpornościowy,
- hamuje biegunki poprzez zahamowanie przenikania wody przez błonę śluzową jelit, zmniejszenie ilości bakterii jelitowych, wiązanie toksyn bakteryjnych oraz zmniejszenie stanu zapalnego,
- reguluje cykl wypróżnień poprzez wpływ na skurcze mięśni gładkich jelit,
- zwiększa wydzielanie soku żołądkowego,
- wspomaga leczenie stanów zapalnych jamy ustnej i gardła,
- stosowane jest w zaburzeniach jelitowych i nerwicy żołądka,
- leczy przewlekły kaszel oraz choroby dróg oddechowych.
Hyzop lekarski na kaszel
Hyzopowi przypisuje się działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i wykrztuśne, dzięki którym znajduje zastosowanie w leczeniu chorób górnych i dolnych dróg oddechowych. Sprawdza się w przypadku przeziębienia, grypy, zapalenia oskrzeli i płuc oraz astmy oskrzelowej.
Preparaty zawierające hyzop lekarski pomagają pozbyć się zalegającej w drogach oddechowych flegmy, ułatwiając odkrztuszanie. Potrafią też złagodzić ból gardła.
Hyzop lekarski na trawienie
Hyzop pobudza wydzielanie soków żołądkowych, wzmaga ruchy perystaltyczne jelit i wykazuje rozkurczowe działanie, dlatego sprawdza się na problemy ze strony układu oddechowego. Można go stosować na niestrawność, zgagę, wzdęcia, biegunki i zaparcia.
Hyzop lekarski na skórę
Olejek z hyzopu może być stosowany zewnętrznie bezpośrednio na skórę, np. w przypadku grzybicy ze względu na przeciwgrzybicze i antyseptyczne działanie. Przyspiesza gojenie ran, więc można go używać także na otarcia czy oparzenia. Hyzop jako produkt do smarowania skóry polecany jest też osobom dotkniętym chorobą reumatyczną lub artretyzmem, gdyż łagodzi bólowe dolegliwości reumatyczne.
>> Guarana – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Suplementy diety z guaraną
Hyzop lekarski – dawkowanie
Wyciąg z ziela hyzopu lekarskiego w ilości 5 ml koncentratu należy rozpuścić w ok. 120 ml wody i pić 3 razy dziennie. W celu przygotowania naparu zaleca się zalać niewielką ilość surowca wrzącą wodą i pozostawić go pod przykryciem na 10 minut. Napar powinno się pić kilka razy dziennie, można go też stosować zewnętrznie w postaci okładów lub do przemywania.
Preparaty zawierające hyzop lekarski
Surowiec w przypadku hyzopu lekarskiego stanowi ziele, które jest wykorzystywane do produkcji różnych preparatów. Roślina jest powszechnie spotykana na rynku farmaceutycznym pod postacią choćby płynów doustnych czy maści.
Leki z hyzopem lekarskim
Popularnym lekiem z hyzopem lekarskim w składzie jest Pectosol. Jest to koncentrat do sporządzenia roztworu doustnego, stosowany przy stanach zapalnych górnych dróg oddechowych oraz utrudnionym odkrztuszaniu. Lek ułatwia usuwanie zalegającej w drogach oddechowych wydzieliny, łagodząc kaszel.
Hyzop lekarski w ciąży
Preparaty z hyzopu lekarskiego, szczególnie olejek hyzopowy, nie powinny być stosowane w ciąży i w okresie karmienia piersią. Istnieje bowiem ryzyko, że będą mieć negatywny wpływ na organizm kobiety i rozwijający się płód, a nawet mogą doprowadzić do poronienia.
Hyzop lekarski – przeciwwskazania do stosowania
Olejek z hyzopu może obniżać ciśnienie krwi, dlatego od jego stosowania powinny powstrzymać się osoby mające problemy z ciśnieniem tętniczym. Przed rozpoczęciem suplementacji w ich przypadku wskazana jest konsultacja z kardiologiem. Ze względu na ryzyko wystąpienia drgawek po przyjęciu nadmiernych ilości hyzopu lekarskiego przeciwwskazaniem do jego stosowania jest także padaczka.
>> Wszystko, co musisz wiedzieć o miażdżycy
Hyzop lekarski – możliwe skutki uboczne
Przyjmowanie zbyt dużych ilości hyzopu lekarskiego może mieć negatywny wpływ na zdrowie. Bezpieczna ilość w przypadku olejku hyzopowego, czyli najbardziej skondensowanej postaci hyzopu, to 15-20 kropli. Występują w nim bowiem związki takie jak pinokamfon i izopinokamfon, które w dużych dawkach wykazują właściwości toksyczne. Ich przedawkowanie może powodować drgawki oraz krwawienia z dróg rodnych.
Hyzop lekarski – interakcje z lekami i preparatami
Brak informacji na temat tego, aby podczas stosowania hyzopu lekarskiego razem z innymi lekami dochodziło do jakichkolwiek interakcji, które mogłyby mieć negatywny wpływ na zdrowie. W razie jakichkolwiek wątpliwości warto zasięgnąć porady lekarza.
Hyzop lekarski w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, hyzop lekarski:
- Sprawdza się w leczeniu chorób dróg oddechowych przebiegających z kaszlem i utrudnionym odkrztuszaniem.
- Wspomaga trawienie, dlatego może być stosowany na problemy ze strony układu pokarmowego jak niestrawność, wzdęcia czy zaparcia.
- Łagodzi zmiany skórne w przebiegu grzybiczy i wspomaga gojenie się różnego rodzaju ran.
- Występuje jako lek pectosol i jest powszechnie dostępny w postaci suplementów diety i wyrobów medycznych w aptekach.
- Ze względu na ryzyko wystąpienia drgawek i krwawienia z dróg rodnych powinien być stosowany z rozwagą.
Hyzop lekarski – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Codzienne i długotrwałe picie naparu z hyzopu nie powinno odbywać się bez ograniczeń. Bezpieczeństwo zależy m.in. od ilości stosowanego surowca, czasu stosowania oraz stanu zdrowia. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami przewlekłymi, przyjmujące leki oraz należące do grup, dla których hyzop jest przeciwwskazany. Najlepiej stosować go zgodnie z zaleceniami producenta preparatu lub po konsultacji z lekarzem bądź farmaceutą.
Świeży i suszony hyzop zawierają podobne grupy substancji roślinnych, jednak proces suszenia może wpływać na ich zawartość i stężenie. Część lotnych składników olejku eterycznego może zostać utracona podczas suszenia, natomiast w przeliczeniu na masę suszone ziele jest bardziej skoncentrowane niż świeże. Z tego względu obu form nie należy traktować jako całkowicie równoważnych.
Hyzop lekarski ma intensywny, ziołowy, lekko gorzkawy i korzenny smak. Ze względu na wyrazisty aromat najlepiej stosować go w niewielkich ilościach. Może być dodatkiem do potraw mięsnych, zup, sosów, sałatek, dań z warzyw i roślin strączkowych. Do przyprawiania wykorzystuje się zarówno świeże, jak i suszone liście hyzopu.
Hyzop najlepiej zbierać w okresie kwitnienia, gdy jego nadziemne części zawierają dużo substancji aromatycznych. Ziele warto ścinać w suchy dzień, po wyschnięciu porannej rosy. Następnie należy suszyć je w przewiewnym i zacienionym miejscu, chroniąc przed wilgocią oraz bezpośrednim działaniem promieni słonecznych.
- Atazhanova G., Ishmuratova M., Levaya Y., Smagulov M., Lakomkina Y. The Genus Hyssopus: Traditional Use, Phytochemicals and Pharmacological Properties. Plants. 2024;13(12):1683.
- Sharifi-Rad J., Quispe C., Kumar M., et al. Hyssopus Essential Oil: An Update of Its Phytochemistry, Biological Activities, and Safety Profile. Oxidative Medicine and Cellular Longevity. 2022
- Kumar V., Kaur N., Kaur A., Wadhwa P. Phytochemistry and Pharmacology of Indian Traditional Plant Hyssop (Hyssopus officinalis L.): A Review. The Natural Products Journal. 2023;13(4).
