Czarna rzepa należy do rodziny kapustowatych i głównie uprawiana jest jako warzywo, ale za sprawą swoich leczniczych właściwości znajduje także szerokie zastosowanie w medycynie. Jest cennym źródłem witamin i składników mineralnych, ponadto zawiera całe mnóstwo substancji biologicznie czynnych. Dlatego czarna rzepa wykazuje dobroczynny wpływ na układ pokarmowy, wspomagając leczenie niestrawności, zaparć i wzdęć. Ponadto łagodzi stany zapalne i bóle reumatyczne. Na co jeszcze pomaga czarna rzepa i kiedy warto ją stosować?
Czarna rzepa – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Czarna rzepa jest bogatym źródłem glukozynolanów, fitosteroli, związków siarki, olejków eterycznych oraz witamin i składników mineralnych, które odpowiadają za jej właściwości biologiczne.
- Preparaty z czarną rzepą są dostępne m.in. w postaci świeżego soku, syropów, kapsułek, tabletek, nalewek oraz kosmetyków do pielęgnacji skóry i włosów.
- Przeciwwskazaniem do stosowania czarnej rzepy są m.in. choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, ostre stany zapalne przewodu pokarmowego oraz ciężkie schorzenia tarczycy.
- Nadmierne spożycie czarnej rzepy może powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, wzdęcia czy biegunka.
- Czarna rzepa może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, dlatego podczas jednoczesnej farmakoterapii należy zachować ostrożność.
Czarna rzepa – jakie ma właściwości?
Czarna rzepa wykazuje wielokierunkowy, potwierdzony badaniami naukowymi wpływ na organizm człowieka. A to wszystko za sprawą zawartości cennych składników odżywczych i substancji biologicznie czynnych.
W składzie czarnej rzepy znajdują się takie związki jak:
- witaminy – witamina C, witaminy z grupy B: B1, B2, B3, B6, B9 i B12, witamina A, witamina D, witamina E,
- mikroelementy – jod, żelazo, miedź, cynk, mangan,
- makroelementy – fosfor, wapń, magnez, potas, sód,
- aminokwasy,
- substancje bakteriobójcze z rodzaju glukozynolanów (fitoncydy),
- fitosterole (beta-sitosterol, brassikasterol),
- substancje siarkowe,
- związki alkaloidowe i azotowe,
- związki kumarynowe,
- olejki eteryczne.
Zawartość między innymi wymienionych wyżej składników sprawia, że czarna rzepa wykazuje właściwości przeciwdrobnoustrojowe, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Co więcej, przypisuje się jej działanie przeciwnowotworowe.
Czarna rzepa – działanie i wskazania do stosowania
Bogactwo drogocennych składników obecnych w czarnej rzepie sprawia, że warzywo to od wieków stosowane jest w leczeniu różnych dolegliwości, a także celem poprawy zdrowia i samopoczucia.
Czarna rzepa:
- pomaga regulować poziom cholesterolu,
- pozytywnie wpływa na układ pokarmowy,
- wspomaga pracę wątroby,
- wspiera usuwanie patogenów i leczenie infekcji,
- pomaga w walce z nadwagą i otyłością,
- łagodzi bóle reumatyczne,
- poprawia stan skóry i kondycję włosów,
- działa przeciwnowotworowo.
Włączenie czarnej rzepy do swojego jadłospisu, jak również sięgnięcie po preparaty ją zawierające zaleca się przede wszystkim osobom cierpiącym na różne dolegliwości ze strony układu pokarmowego jak niestrawność, wzdęcia czy zaparcia. Wśród wskazań do stosowania wymienia się ponadto choroby wątroby i woreczka żółciowego, stany zapalne i reumatyczne, choroby nowotworowe, nadciśnienie tętnicze, niedoskonałości skórne i częste infekcje.
Czarna rzepa na trawienie, wzdęcia i zaparcia (układ pokarmowy)
Czarna rzepa wykazuje terapeutyczny wpływ na układ pokarmowy. Dzięki zawartości olejków eterycznych wzmaga wydzielanie soków trawiennych, wspomaga funkcjonowanie żołądka i jelit i poprawia łaknienie. Regularne stosowanie czarnej rzepy pozwala złagodzić problemy jelitowe, w tym niestrawność, wzdęcia, gazy i zaparcia. Dodatkowo minimalizuje ciśnienie oraz stany zapalne w okrężnicy.
>> Arcydzięgiel – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Arcydzięgiel na trawienie
Czarna rzepa na chorobotwórcze drobnoustroje
Fitoncydy obecne w czarnej rzepie hamują namnażanie bakterii, grzybów i wirusów odpowiedzialnych za rozwój różnych chorób. W związku z tym jest ona polecana w walce z sezonowymi infekcjami.
Czarna rzepa na bóle reumatyczne
Czarna rzepa ma silne działanie przeciwzapalne, co znajduje zastosowanie w łagodzeniu bóli reumatycznych, którym towarzyszą przewlekłe stany zapalne. W tym przypadku warto stosować ją nie tylko wewnętrznie, ale też zewnętrznie poprzez nacieranie obolałych miejsc lub w formie okładów.
Czarna rzepa na skórę i włosy
Produkty z czarną rzepą przeznaczone do pielęgnacji skóry skutecznie ją odżywiają i dobrze nawilżają. Przy częstym ich stosowaniu skóra nabiera blasku i wygląda na zdrowszą. Czarna rzepa hamuje procesy starzenia, poprawiając kondycję skóry i widocznie ją odmładzając. Co więcej, przeciwdziała powstawaniu zaskórników i wyprysków, a także łagodzi zmiany skórne, blizny i przebarwienia. Jeśli chodzi o włosy, czarna rzepa zapobiega ich nadmiernemu wypadaniu, przetłuszczaniu i powstawaniu łupieżu.
Czarna rzepa – dawkowanie
Dawkowanie czarnej rzepy zależy przede wszystkim od formy produktu i zawartości składnika. Dlatego warto zapoznać się z informacjami producenta dotyczącymi dawkowania danego wyrobu, które można znaleźć na opakowaniu lub dołączonej do niego ulotce.
Ogólne zalecenia są następujące:
- świeży sok 2-3 łyżki od 2 do 3 razy dziennie,
- tarta rzodkiew świeża jako dodatek do sałatek,
- nalewka 10 ml od 2 do 3 razy dziennie w kieliszku wody.
Preparaty zawierające czarną rzepę
Wśród suplementów diety i wyrobów medycznych z czarną rzepą w składzie wymienia się m.in.:
- kapsułki i tabletki z czarną rzepą,
- czarna rzepa w kroplach,
- ampułki z czarną rzepą,
- wyciąg z czarnej rzepy,
- sok z czarnej rzepy,
- kosmetyki z czarną rzepą,
- szampony i odżywki do włosów z czarną rzepą.
Czarna rzepa – przeciwwskazania do stosowania
Choć czarna rzepa zwykle ma dobroczynny wpływ na organizm, to w przypadku występowania niektórych chorób może zaszkodzić. Zrezygnować ze stosowania czarnej rzepy należy w przebiegu takich chorób jak:
- silna niewydolność serca,
- silna niewydolność nerek,
- nadkwasota żołądka,
- nieżyt jelita cienkiego.
Czarna rzepa – możliwe skutki uboczne
Przyjmowanie czarnej rzepy w zbyt dużych ilościach może prowadzić do nadkwaśności żołądka. Przedawkowanie z kolei może stać się przyczyną wystąpienia ostrej niewydolności serca i/lub nerek.
Czarna rzepa w Encyklopedii ziół i roślin
Podsumowując, czarna rzepa:
- Zawiera wiele drogocennych składników odżywczych i substancji aktywnych wykazujących lecznicze działanie i dobroczynny wpływ na zdrowie.
- Pozytywnie wpływa na układ pokarmowy, poprawia stan skóry i włosów, łagodzi bóle reumatyczne i skutecznie zwalcza chorobotwórcze drobnoustroje.
- Jest powszechnie dostępna w formie suplementów diety i wyrobów medycznych pod postacią kapsułek i tabletek, kropli, wyciągów, soków, leków, kosmetyków i wielu innych produktów.
Czarna rzepa – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czarna rzepa zawiera związki o intensywnym działaniu, które u niektórych osób mogą powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka lub nasilać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobą wrzodową, refluksem lub innymi schorzeniami układu pokarmowego.
Ekstrakty z czarnej rzepy są często wykorzystywane w kosmetykach i wcierkach do skóry głowy. Tradycyjnie stosuje się je w pielęgnacji włosów skłonnych do nadmiernego przetłuszczania oraz osłabionych. Nadmierne wypadanie włosów może jednak mieć wiele przyczyn, dlatego w przypadku utrzymujących się dolegliwości warto skonsultować się z lekarzem.
Czarna rzepa jest tradycyjnie stosowana jako roślina wspierająca prawidłową pracę wątroby i dróg żółciowych. Zawarte w niej związki mogą wspomagać wydzielanie żółci oraz procesy trawienne. Nie należy jednak traktować jej jako metody leczenia chorób wątroby ani stosować zamiast terapii zaleconej przez lekarza.
Nie ma jednoznacznych zaleceń wskazujących, że jedna pora spożycia jest korzystniejsza od drugiej. Ze względu na intensywny smak i możliwość podrażnienia przewodu pokarmowego niektóre osoby lepiej tolerują sok z czarnej rzepy spożywany po posiłku. Warto stosować preparat zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza.
- Lamer-Zarawska E., Kowal-Gierczak B., Niedworok J. (red.). Fitoterapia i leki roślinne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2022.
- Piątkowska E., Kopeć A. (red.). Rośliny lecznicze i funkcjonalne. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu; 2023.
- Gamba M., Asllanaj E., Raguindin P.F. i wsp. Nutritional and phytochemical characterization of radish (Raphanus sativus): A systematic review. Trends in Food Science & Technology. 2021;113:205–218.
