Guarana to pochodząca z Ameryki Południowej roślina, która zasłynęła jako środek pobudzający i wzmacniający. Znana jest ponadto jako naturalny afrodyzjak. Po guaranę chętnie sięgają osoby chcące poprawić swoją koncentrację i ułatwić zapamiętywanie. Dostępne na rynku farmaceutycznym suplementy diety z guaraną mogą wspomóc organizm w przypadku dużego wysiłku umysłowego, np. przed ważnymi egzaminami. Jakie właściwości ma guarana i kiedy warto ją stosować?
Guarana – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Suplementy diety z guaraną
Wiedza w pigułce
- Guarana wyróżnia się jedną z najwyższych naturalnych zawartości kofeiny wśród roślin – jej nasiona mogą zawierać jej więcej niż ziarna kawowca.
- Kofeina obecna w guaranie występuje wraz z garbnikami i innymi związkami roślinnymi, dlatego tempo jej uwalniania i wchłaniania może różnić się w zależności od postaci preparatu.
- Guarana jest przedmiotem badań dotyczących wpływu na metabolizm energetyczny i wydolność podczas wysiłku fizycznego, jednak obserwowane efekty zależą m.in. od przyjętej dawki kofeiny.
- Łączenie preparatów z guaraną z kawą, napojami energetycznymi lub innymi źródłami kofeiny może prowadzić do przekroczenia jej zalecanego dziennego spożycia i zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
- Przy wyborze preparatów z guaraną warto zwracać uwagę na podaną zawartość kofeiny, a nie wyłącznie ilość ekstraktu z rośliny, ponieważ jej stężenie może znacznie różnić się pomiędzy produktami.
Guarana – jakie ma właściwości?
Główne substancje czynne zawarte w guaranie to alkaloidy purynowe, do których zaliczamy teofilinę, teobrominę oraz kofeinę, z której obecności właśnie znana jest ta roślina. W składzie znajdują się także garbniki oraz proantocyjanidyny. Guarana jest ponadto dobrym źródłem białka, tłuszczy oraz składników mineralnych. Swoje farmakologiczne działanie zawdzięcza jednak głównie kofeinie.
Guaranie przypisuje się właściwości:
- rozgrzewające,
- przeciwbólowe,
- antybakteryjne,
- przeciwwirusowe,
- przeciwgrzybicze,
- pobudzające,
- stymulujące.
Właśnie za sprawą wymienionych właściwości guarana wykazuje pozytywny wpływ na ludzki organizm.
Guarana – działanie i wskazania do stosowania
Guarana:
- działa pobudzająco likwidując zmęczenie, poprawiając koncentrację i ułatwiając zapamiętywanie,
- stymuluje ośrodkowy układ nerwowy,
- podnosi ciśnienie krwi,
- zmniejsza podatność organizmu na stres,
- wspomaga proces odchudzania,
- zmniejsza stężenie glukozy w osoczu,
Ponadto guarana uważana jest za adaptogen, czyli surowiec roślinny umożliwiający adaptację organizmu do niesprzyjających warunków. W praktyce poprawia więc reakcje organizmu na stres fizyczny i psychiczny.
Guarana na pobudzenie
Nasiona guarany cechują się dużą zawartością kofeiny (nawet 4-krotnie więcej niż ziarna kawy), dlatego roślina ta znajduje zastosowanie jako środek pobudzający. Efekt stymulujący po spożyciu guarany jest podobny do tego, który występuje po wypiciu filiżanki kawy, jednak utrzymuje się dużo dłużej. Następuje poprawa zdolności poznawczych, łatwiej jest zapamiętywać i się uczyć, w dodatku zmniejsza się poziom stresu oraz zmęczenia psychicznego. Dzięki guaranie łatwiej się skupić i przygotować np. do egzaminu.
Guarana na odchudzanie
Guarana jest częstym składnikiem preparatów na odchudzanie, ponieważ hamuje adipogenezę, czyli podział i różnicowanie komórek tłuszczowych. Dodatkowo zmniejsza uczucie głodu, a co za tym idzie, pomaga zrzucić zbędne kilogramy.
Trzeba jednak pamiętać, że choć guarana stanowi nieocenione wsparcie w procesie odchudzania, to do osiągnięcia wymarzonej wagi i sylwetki konieczna jest też odpowiednia dieta i aktywność fizyczna.
Guarana – dawkowanie
Guaranę można przyjmować w formie naparu, który można przygotować, zalewając gorącą wodą niewielką ilość sproszkowanych nasion guarany. Zalecana dobowa dawka to od 1 do 3 g.
W przypadku suplementów diety z guaraną w składzie przeznaczonych do poprawiania właściwości poznawczych rekomendowana dawka preparatu to zwykle 1-2 tabletki/kapsułki. Zawsze jednak należy sprawdzić zalecenia producenta produktu i ściśle ich przestrzegać.
Preparaty zawierające guaranę
Surowiec w przypadku guarany stanowią nasiona, które są wykorzystywane do produkcji różnego rodzaju preparatów. Roślina na rynku farmaceutycznym występuje w formie suplementów diety i wyrobów medycznych. Dostępna jest pod postacią kropli i proszku, a także kapsułek i tabletek. Oprócz tego dostać też można kosmetyki z guaraną, zwłaszcza kremy i żele.
Guarana w ciąży
Guarana nie powinna być przyjmowana przez kobiety w ciąży ze względu na dużą zawartość kofeiny. Nie jest zalecana także w okresie karmienia.
Guarana – przeciwwskazania do stosowania
Guarana jest bezpieczna i ogólnie dobrze tolerowana przez organizm, jednak nie każdy powinien ją stosować. Do najważniejszych przeciwwskazań należą:
- refluks,
- choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
- cukrzyca,
- osteoporoza (i duże ryzyko jej wystąpienia).
Guarana – możliwe skutki uboczne
Przyjmowanie guarany przez długi czas może przyczynić się do wystąpienia pewnych działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego. Wśród możliwych skutków ubocznych wymienia się:
- podwyższone ciśnienie tętnicze krwi,
- kołatanie serca,
- nadmierne pobudzenie,
- zaburzenia snu.
W przypadku ich wystąpienia zaleca się zaprzestać dalszego stosowania preparatów z guaraną.
Guarana – interakcje z lekami i preparatami
Guarana ze względu na obecność kofeiny i właściwości pobudzające może wpływać na działanie niektórych leków. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki na nadciśnienie. Preparaty z guaraną mogą osłabiać efekt hipotensyjny stosowanych leków, dlatego przed rozpoczęciem suplementacji wskazana jest konsultacja z lekarzem.
Uważać należy także w przypadku przyjmowania leków takich jak lit, klozapina czy efedryna, a także przy zażywaniu produktów z aminofiliną lub teofiliną oraz leków anksjolitycznych i uspokajających. Guarana może wykazywać podobne działanie jak aspiryna, czyli rozrzedzać krew, dlatego dla bezpieczeństwa lepiej jej z nią nie przyjmować jednocześnie.
>> Grzybień biały – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Guarana w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, guarana:
- To produkt o potwierdzonym korzystnym wpływie na organizm człowieka.
- Zawiera duże ilości kofeiny, za której sprawą wykazuje właściwości pobudzające i stymulujące, dlatego poprawia koncentrację, zdolność uczenia się i zapamiętywania, a także zmniejsza stres.
- Jako adaptogen wspomaga adaptację organizmu do niesprzyjających mu warunków, poprawiając reakcje organizmu na stres.
- Wspomaga proces odchudzania, ułatwiając utratę zbędnych kilogramów.
- Jest powszechnie dostępna w postaci suplementów diety.
- Ze względu na dużą zawartość kofeiny nie powinna być przyjmowana przez kobiety w ciąży, karmiące piersią, a także dzieci.
Guarana – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Poszczególne preparaty mogą różnić się zawartością kofeiny oraz innych składników pochodzących z guarany. Ekstrakty bywają standaryzowane na określoną zawartość kofeiny, natomiast jej ilość w sproszkowanych nasionach może być bardziej zmienna. Dlatego proszku, kapsułek i ekstraktów nie należy traktować jako produktów równoważnych pod względem składu i dawkowania.
Guaranę najlepiej stosować rano lub w pierwszej części dnia ze względu na zawartość kofeiny i jej działanie pobudzające. Przyjmowanie jej późnym popołudniem lub wieczorem może utrudniać zasypianie i pogarszać jakość snu, szczególnie u osób wrażliwych na kofeinę. Pora stosowania powinna również uwzględniać ilość kofeiny przyjmowanej z innych źródeł.
Tak, guarana może być alternatywnym źródłem kofeiny dla osób, które chcą ograniczyć lub zastąpić kawę. Należy jednak pamiętać, że zarówno kawa, jak i guarana działają pobudzająco głównie dzięki obecności kofeiny. Przy wyborze preparatu z guaraną warto sprawdzić zawartość kofeiny w zalecanej porcji, ponieważ może się ona znacznie różnić między produktami.
Można, ale należy uwzględnić łączną ilość kofeiny przyjmowanej w ciągu dnia. Jednoczesne spożywanie kawy i preparatów z guaraną może zwiększać ryzyko nadmiernego pobudzenia, kołatania serca, drżenia rąk, niepokoju czy problemów ze snem. Warto pamiętać również o innych źródłach kofeiny, takich jak herbata, yerba mate, napoje energetyczne czy niektóre suplementy diety.
Efekty działania kofeiny zawartej w guaranie mogą być odczuwalne zwykle po kilkudziesięciu minutach od spożycia. Czas i intensywność działania zależą jednak m.in. od dawki, postaci preparatu, indywidualnego metabolizmu oraz tolerancji na kofeinę. Pobudzające działanie może utrzymywać się przez kilka godzin, dlatego nie zaleca się stosowania guarany bezpośrednio przed snem.
- Heckman M.A., Weil J., Gonzalez de Mejia E. Caffeine (1,3,7-trimethylxanthine) in foods: a comprehensive review on consumption, functionality, safety, and regulatory matters. Journal of Food Science. 2010;75(3):R77–R87.
- Schimpl F.C., da Silva J.F., Gonçalves J.F.C., Mazzafera P. Guarana: Revisiting a highly caffeinated plant from the Amazon. Journal of Ethnopharmacology. 2013;150(1):14–31.
- Smith N., Atroch A.L. Guaraná's journey from regional tonic to aphrodisiac and global energy drink. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2010;7(3):279–282.
