Eleuterokok kolczasty jest adaptogenem, czyli rośliną wywierającą korzystny wpływ na zdrowie, normalizującą dysfunkcje organizmu oraz zwiększającą jego możliwości adaptacyjne w przypadku dużego obciążenia stresem. Stosowanie eleuterokoka zaleca się w stanach fizycznego i psychicznego wyczerpania organizmu, przy zaburzeniach snu i w przypadku problemów z koncentracją. Ponadto eleuterokok kolczasty wykazuje mnóstwo leczniczych właściwości, dlatego znajduje zastosowanie w walce z różnymi chorobami.
Eleuterokok – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- W lecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim korzeń i kłącze eleuterokoka, które są surowcem do przygotowania nalewek, ekstraktów i preparatów standaryzowanych.
- Za standaryzację preparatów odpowiadają głównie eleuterozydy B i E, uznawane za markery jakości surowca i wykorzystywane do oceny składu produktów zawierających eleuterokok.
- Europejska Agencja Leków (EMA) uznaje tradycyjne stosowanie korzenia eleuterokoka w łagodzeniu objawów osłabienia i zmęczenia (astenii), jednocześnie wskazując, że dostępne badania kliniczne mają ograniczoną jakość.
- Korzeń eleuterokoka zawiera liczne związki bioaktywne, m.in. lignany, kwasy fenolowe, kumaryny i polisacharydy, które są przedmiotem badań nad ich aktywnością biologiczną.
- W badaniach nad preparatami z eleuterokoka zwraca się uwagę na znaczenie odpowiedniej standaryzacji, ponieważ zawartość substancji czynnych może różnić się między produktami.
Eleuterokok – jakie ma właściwości?
Eleuterokok kolczasty jest jednym z najsilniej działających adaptogenów, którego aktywność polega na nasileniu nieswoistej odpowiedzi immunologicznej organizmu w formie odpowiedzi na czynniki stresowe i związki chemiczne. W ten sposób zwiększają się możliwości przystosowania organizmu do zmieniających się warunków otoczenia.
W składzie chemicznym eleuterokoka znajdują się związki organiczne zwane eleuterozydami A-G, które nadają mu lecznicze właściwości. Obejmuje on także kwasy organiczne, aldehydy oraz witaminy i sole mineralne.
Oprócz adaptogennych właściwości eleuterokokowi kolczastemu przypisuje się jeszcze takie jak:
- przeciwwirusowe,
- przeciwzapalne,
- odtruwające,
- antyoksydacyjne.
W związku ze wspomnianymi właściwościami eleuterokok jest ziołem wspomagającym leczenie wielu chorób, w tym przede wszystkim sezonowych infekcji. Bywa ponadto wykorzystywany w profilaktyce nowotworów.
>> Wszystko, co musisz wiedzieć przed sezonem grypowym
Eleuterokok – działanie i wskazania do stosowania
Eleuterokok kolczasty:
- działa ochronnie na nerki, serce i wątrobę,
- wzmacnia kości,
- wspomaga trawienie tłuszczów,
- reguluje poziom cholesterolu i cukru we krwi,
- wspomaga pracę mózgu i koncentrację,
- ułatwia zapamiętywanie i naukę,
- łagodzi uciążliwe objawy menopauzy,
- korzystnie wpływa na sprawność seksualną,
- odmładza skórę i spowalnia procesy starzenia,
- wspomaga organizm w walce ze stresem,
- łagodzi stany gorszego samopoczucia.
Wskazaniami do suplementacji eleuterokokiem kolczastym są przede wszystkim obniżona wydolność psychiczna i fizyczna, osłabienie i przemęczenie, rekonwalescencja po chorobie lub zabiegu oraz zaburzenia koncentracji.
Eleuterokok na stres i przemęczenie
Jako adaptogen eleuterokok kolczasty cechuje się tonizującym działaniem na organizm człowieka. Zaleca się go stosować osobom narażonym na stres, ponieważ łagodzi jego skutki, poprawiając kondycję psychiczną i fizyczną. Dodatkowo zwiększa zdolności przystosowawcze organizmu w odpowiedzi na niekorzystne warunki środowiskowe, dzięki czemu łatwiej jest mu odnaleźć się w niecodziennych warunkach. Eleuterokok stymuluje ciało do powrotu do homeostazy, czyli stanu naturalnej równowagi.
>> Przewlekły stres - jak się objawia, jak sobie z nim radzić?
Eleuterokok na zdrowie psychiczne
Stosowanie eleuterokoka przyczynia się do zmniejszenia stanów depresyjnych i lękowych, dlatego zioło to zalecane jest w leczeniu niektórych chorób o psychicznym podłożu. Sprawdza się także u osób zdrowych, łagodząc stany gorszego samopoczucia. Wspomaga pracę mózgu i koncentrację, w dodatku ułatwia naukę i zapamiętywanie.
Eleuterokok – dawkowanie
Zalecana dawka to od 600 do 1200 mg ekstraktu z eleuterokoka kolczastego, przy czym preparaty z rośliną zaleca się przyjmować rano, po posiłku. Zawsze jednak warto zapoznać się z zaleceniami producentami dotyczącymi dawkowania, które znaleźć można na opakowaniu lub w dołączonej do niego ulotce.
Preparaty zawierające eleuterokok
Preparaty na bazie eleuterokoka dostępne są zwykle jako herbaty do picia lub w postaci stałej jako leki i suplementy diety do przyjmowania doustnego. Na rynku znaleźć też można eleuterokok w formie płynu. Do produkcji tych wszystkich preparatów wykorzystywany jest suszony i rozdrobniony lub sproszkowany korzeń eleuterokoka, ewentualnie wyciąg z tej rośliny. Preparaty zawierające eleuterokok dostać można w aptekach oraz sklepach zielarskich i ze zdrową żywnością.
Eleuterokok w ciąży
Eleuterokoka nie powinno się przyjmować w ciąży i w okresie karmienia piersią. W razie jakichkolwiek wątpliwości w tej kwestii warto zasięgnąć porady lekarza ginekologa.
Eleuterokok – przeciwwskazania do stosowania
Przeciwwskazaniem do stosowania eleuterokoka jest nadciśnienie ze względu na fakt, że roślina ta może podwyższać ciśnienie tętnicze krwi. Do pozostałych przeciwwskazań należą:
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- nowotwory hormonozależne,
- zaburzenia psychiczne,
- mania i schizofrenia.
Eleuterokok – możliwe skutki uboczne
Eleuterokok jest ogólnie bezpieczny dla zdrowia i dobrze tolerowany przez organizm, jednak niekiedy jego stosowanie może stać się przyczyną wystąpienia działań niepożądanych. Możliwe skutki uboczne to m.in.:
- senność,
- zaburzenia rytmu serca,
- wahania nastroju,
- bolesne skurcze mięśni.
Eleuterokok – interakcje z lekami i preparatami
Ze względu na możliwość wystąpienia interakcji eleuterokoka nie powinno się łączyć z lekami:
- przeciwcukrzycowymi,
- przeciwzakrzepowymi,
- nasercowymi,
- nasennymi,
- zawierającymi lit.
>> Czarnuszka siewna – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Olej z czarnuszki siewnej
Eleuterokok w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, eleuterokok kolczasty:
- Jest jednym z najsilniej działających adaptogenów, który ułatwia organizmowi przystosowanie się do trudnych dla niego warunków i odnalezienia w sytuacjach stresowych, jednocześnie łagodzi skutki stresu.
- Wspomaga pracę mózgu, ułatwia uczenie się i zapamiętywanie, dlatego suplementacja eleuterokokiem polecana jest osobom, które dużo się uczą, np. przed ważnym egzaminem.
- Ze względu na przeciwwirusowe, przeciwzapalne i antyoksydacyjne właściwości wspomaga leczenie wielu chorób i infekcji.
- Nie powinien być stosowany przez osoby z nadciśnieniem tętniczym, w dodatku jego przyjmowanie w niektórych przypadkach może prowadzić do wystąpienia skutków ubocznych.
- Jest powszechnie dostępny w aptekach i sklepach zielarskich w formie suplementów diety i wyrobów medycznych.
Eleuterokok – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Eleuterokok nie działa natychmiast. W badaniach jego potencjalne działanie obserwowano przede wszystkim podczas regularnego stosowania przez określony czas. Efekt może zależeć od dawki, rodzaju preparatu oraz indywidualnych cech organizmu, dlatego czas pojawienia się ewentualnych korzyści może być różny.
Najczęściej zaleca się przyjmowanie eleuterokoka rano lub w pierwszej połowie dnia. U niektórych osób może działać pobudzająco, dlatego stosowanie go wieczorem może utrudniać zasypianie. Warto jednak kierować się zaleceniami producenta preparatu lub wskazówkami lekarza czy farmaceuty.
Zawartość substancji aktywnych zależy od postaci preparatu oraz sposobu jego przygotowania. Standaryzowane ekstrakty i kapsułki zawierają zwykle określoną ilość składników aktywnych, natomiast w naparach ich stężenie może się różnić. Dlatego poszczególne preparaty z eleuterokoka nie są równoważne pod względem składu i potencjalnego działania.
Dostępne dane nie potwierdzają jednoznacznie, aby kawa osłabiała lub nasilała działanie eleuterokoka. Ponieważ zarówno kofeina, jak i eleuterokok mogą u niektórych osób wpływać na poziom pobudzenia, ich jednoczesne stosowanie może wiązać się z większym odczuwaniem takich objawów jak niepokój czy trudności z zasypianiem. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Sposób stosowania eleuterokoka zależy od rodzaju preparatu i celu jego przyjmowania. W przypadku wielu produktów producenci zalecają stosowanie przez określony czas, po którym warto zrobić przerwę. Najlepiej przestrzegać zaleceń zawartych w ulotce lub na opakowaniu oraz skonsultować dłuższe stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.
- Kos G., Szopa A. Acanthopanax senticosus (Eleutherococcus senticosus) – nie tylko znany adaptogen. Lek w Polsce. 2024;34(4):39–45.
- European Medicines Agency. European Union herbal monograph on Eleutherococcus senticosus (Rupr. et Maxim.) Maxim., radix.
- Davydov M., Krikorian A.D. Eleutherococcus senticosus (Rupr. & Maxim.) Maxim. (Araliaceae) as an adaptogen: a closer look. Journal of Ethnopharmacology. 2000;72(3):345–393.