Wiązówka błotna (łac. Filipendula Ulmaria) to cenne zioło o właściwościach leczniczych, które znane jest także pod nazwami tawuła łąkowa (błotna), kozia broda, czy kropidło błotne. Obecnie z powodzeniem stosuje się ją na przeziębienie, reumatoidalne zapalenie stawów czy też bóle mięśniowo-stawowe. Ponadto, zwolennicy fitoterapii polecają zioło na problemy trawienne, w tym przede wszystkim zgagę, nudności i nadkwasotę.
Wiązówka błotna – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Wiązówka błotna jest naturalnym źródłem związków salicylowych, a także garbników, rutyny i flawonoidów. Salicylany wpływają na procesy związane z powstawaniem stanu zapalnego, natomiast rutyna wspiera szczelność naczyń krwionośnych.
- Właściwości wiązówki błotnej obejmują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, napotne, ściągające i moczopędne. Garbniki obecne w roślinie wykazują również aktywność przeciwbakteryjną.
- Wiązówka znajduje zastosowanie również w kosmetyce i pielęgnacji skóry. Wyciągi z jej kwiatów wykorzystuje się m.in. w tonikach do cery trądzikowej i przetłuszczającej się, a także w pielęgnacji przebarwień i trudno gojących się zmian skórnych.
- Wiązówkę błotną można stosować w różnych postaciach, m.in. jako napar, wywar, nalewkę, syrop lub preparat w tabletkach. Suszone kwiaty, ze względu na charakterystyczny zapach, znajdują również zastosowanie w aromaterapii.
- Obecność salicylanów sprawia, że wiązówka może zwiększać ryzyko krwawień, zwłaszcza w połączeniu z innymi salicylanami. Ze względu na dużą zawartość garbników nie należy również przyjmować jej jednocześnie z preparatami żelaza.
Wiązówka błotna – jakie ma właściwości?
Zioło, jakim jest wiązówka błotna, zaliczane jest do rodziny różowatych. Jak sama nazwa wskazuje, rośnie na terenach podmokłych (blisko akwenów). Osiąga nawet 2 metry wysokości, a okres kwitnienia przepada na czerwiec i lipiec. W ziołolecznictwie wykorzystuje się suszone kwiaty i górne części zawiązek. Jako surowiec można go spotkać w postaci wywarów, herbatek ziołowych, nalewek, tabletek i wyciągów.
>> Naturalny sposób na stres i bezsenność. 5 ziół na uspokojenie
Właściwości prozdrowotne wiązówki błotnej wynikają z jej składu. I tym samym:
- związki salicylowe – hamują działanie cyklooskygenazy, czyli enzymu zaangażowanego w produkcję prostaglandyn odpowiedzialnych za rozwój i utrzymanie stanu zapalnego,
- garbniki – wchodzą z interakcje z białkami i wyróżniają się właściwościami antybakteryjnymi i przeciwzapalnymi, mają działanie ściągające,
- rutyna – znana jest przede wszystkim jako substancja uszczelniająca naczynia krwionośne, wydłuża też aktywność witaminy C,
- flawonoidy – działają moczopędnie, dzięki czemu ułatwiają wydalanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii, w tym także toksyn.
Wiązówka błotna – działanie i wskazania do stosowania
Wiązówka błotna znalazła zastosowanie nie tylko w ziołolecznictwie, ale także kosmetyce. Substancje aktywne zawarte w roślinie działają:
- przeciwzapalnie – w przypadku infekcji wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych,
- napotnie – w przypadku przeziębienia i grypy,
- przeciwbakteryjnie – stosowane często w przypadku zakażenia gronkowcem złocistym i paciorkowcami,
- przeciwbólowo – w przypadku bólów mięśni i stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów,
- łagodząco w przypadku układu pokarmowego – zapalenia błony śluzowej żołądka, zaparć, zgagi, nieżytu jelit i nadkwasoty,
- ściągająco i dezynfekująco – zastosowanie miejscowe na zmiany trądzikowe, owrzodzenia i trudno gojące się rany,
- moczopędnie – w przypadku chorób nerek.
>> Domowe wcierki do włosów – poznaj 5 łatwych przepisów
Wyciągi z suszonych kwiatów wiązówki błotnej stosuje się również w kosmetyce. Są one rekomendowane przede wszystkim do stosowania zewnętrznego, w postaci toników dla osób z tendencją do trądziku i przetłuszczania się skóry. Kosmetyki na bazie wiązówki błotnej skutecznie zmniejszają przebarwienia skórne i wypadanie włosów. Ponadto, ze względu na swój zapach, suszone kwiaty mogą być wykorzystywane do aromaterapii.
Wiązówka błotna na przeziębienie i grypę
Wyniki badań naukowych wykazały, że substancje aktywne zawarte w wiązówce błotnej znacząco hamują produkcję prozapalnych prostaglandyn. Dzięki tej właściwości herbaty ziołowe z dodatkiem tego zioła pomagają łagodzić objawy infekcji o różnym podłożu, w tym grypy. Obecność salicylanów z kolei sprawia, że napary działają napotnie i zmniejszają doznania bólowe.
Wiązówka błotna na stawy i mięśnie
Osoby cierpiące na przewlekłe zapalanie stawów i mięśni powinny rozważyć regularne spożywanie wiązówki błotnej w postaci ciepłych naparów ziołowych. Substancje czynne łagodzą bóle mięśniowe i działają wspomagająco przy konwencjonalnym leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów.
>> Wiązówka błotna w produktach
Wiązówka błotna na układ pokarmowy
Związki aktywne obecne w kwiatach wiązówki błotnej chronią błonę śluzową żołądka przed toksycznym działaniem etanolu. Ze względu na działanie żółciopędne i zapierające preparaty na bazie tego zioła są wykorzystywane w przypadku wrzodów, nieżytów jelit, nadkwasoty i zgagi.
Wiązówka błotna – dawkowanie
Ważne jest, aby nie przekraczać zalecanych dziennych dawek wiązówki błotnej.
- Dorośli i młodzież po 16. roku życia – od 2 do 6 g.
- Dzieci od 4. do 10. roku życia – od 2 do 3 g.
- Dzieci od 1. do 2. roku życia – od 1 do 2 g.
Zaleca się, aby napary z wiązówki błotnej pić, gdy są jeszcze gorące. Wówczas, ich działanie jest najlepsze. Nie należy przekraczać 2-3 filiżanek dziennie.
Preparaty zawierające wiązówkę błotną
Wiązówka błotna może występować pod postacią:
- suszu do wykonania naparów i wywarów,
- tabletek,
- nalewek,
- syropów do stosowania wewnętrznego.
Wiązówka błotna w ciąży
Preparatów na bazie wiązówki błotnej nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią.
Wiązówka błotna – przeciwwskazania do stosowania
Stosowanie wiązówki błotnej w rekomendowanych dawkach jest bezpieczne i nie powinno stanowić zagrożenia dla zdrowia. Jednakże ze względu na obecność salicylanów możliwe jest wzmocnienie działania przeciwzakrzepowego, co zwiększa ryzyko krwawień.
Nie zaleca się stosowania preparatów na bazie wiązówki błotnej u osób z alergią i nadwrażliwością na którykolwiek składnik zioła.
Wiązówki błotnej nie wolno podawać astmatykom, a także niemowlętom.
Wiązówka błotna – możliwe skutki uboczne
Skutki uboczne stosowanie wiązówki błotnej obejmują:
- zwiększone ryzyko krwawień,
- wysypkę na tle alergicznym,
- skurcze mięśni gładkich dróg oddechowych,
- nasilenie objawów atopowego zapalenia skóry,
- wzmożone skurcze macicy.
Wiązówka błotna – interakcje z lekami i preparatami
Ponieważ wiązówka błotna zawiera w swoim składzie dużą ilość garbników, nie należy przyjmować jej równolegle z preparatami bogatymi w żelazo. Nie zaleca się jednoczesnego przyjmowania z lekami z grupy salicylanów ze względu na duże ryzyko występowania krwawień.
Wiązówka błotna w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
- Jest bogatym źródłem flawonoidów, garbników, salicylanów i rutyny.
- Występuje w postaci suszu, naparów, wywarów, nalewek, tabletek i syropów.
- Składniki aktywne zawarte w wiązówce błotnej działają przeciwzapalnie, przeciwgorączkowo, napotnie i przeciwbólowo.
- Preparaty na bazie wiązówki błotnej stosuje się w łagodzeniu przeziębienia i grypy, infekcji, bólów stawów i mięśni oraz w niektórych schorzeniach układu pokarmowego.
- W kosmetyce, wiązówka błotna wykorzystywana jest do leczenia zmian trądzikowych i trudno gojących się ran.
Wiązówka błotna – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Ze względu na zawartość związków salicylowych wiązówka ma historię tradycyjnego stosowania przy łagodnych dolegliwościach bólowych. Nie oznacza to jednak, że każdy ból głowy powinien być leczony preparatem z wiązówki. Nawracające, nagłe lub bardzo silne bóle wymagają ustalenia przyczyny.
Ze względu na obecność związków salicylowych możliwość stosowania wiązówki powinna być skonsultowana w przypadku przyjmowania leków wpływających na krzepnięcie krwi. Nie należy samodzielnie łączyć takich preparatów, szczególnie przy skłonności do krwawień.
Takiego połączenia nie należy stosować na własną rękę. Wiązówka zawiera salicylany, a jednoczesne przyjmowanie jej z salicylanami lub innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) nie jest zalecane bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem.
Przy chorobie wrzodowej i innych chorobach przewodu pokarmowego stosowanie preparatów zawierających salicylany wymaga szczególnej ostrożności. Wiązówki nie należy więc stosować na własną rękę jako sposobu na dolegliwości żołądkowe, zwłaszcza jeśli występują silny ból, krwawienie z przewodu pokarmowego lub inne niepokojące objawy.
Nadwrażliwość na salicylany jest przeciwwskazaniem do stosowania wiązówki błotnej. Osoby, u których po aspirynie lub innych salicylanach występowały np. pokrzywka, obrzęk czy skurcz oskrzeli, nie powinny samodzielnie sięgać po preparaty z wiązówką.
- Savina T., Sokolova L., Skrypnik L. i wsp. Variation in Phenolic Compounds, Antioxidant and Antibacterial Activities of Different Plant Organs of Filipendula ulmaria (L.) Maxim. 2023.
- Van der Auwera A., Behr M., Vanden Berghe W., Pieters L., Hermans N. In Vitro Biotransformation and Anti-Inflammatory Activity of Constituents and Metabolites of Filipendula ulmaria (Meadowsweet). „International Journal of Molecular Sciences”, 2023.
- Ložienė K., Labokas J., Venskutonis P.R. i wsp. Variations in Yield, Essential Oil, and Salicylates of Filipendula ulmaria Inflorescences at Different Harvest Times. „Plants”, 2023.
