Jemioła pospolita jest powszechnie występującą w Polsce rośliną z rodziny pasożytniczych. Pasożytuje na drzewach liściastych, z których pobiera wodę i składniki mineralne. Większości jemioła zapewne kojarzy się z dekoracją bożonarodzeniową, a warto wiedzieć, że jest to cenne pod względem leczniczym ziele. Preparaty zawierające jemiołę znajdują zastosowanie w leczeniu nadciśnienia, miażdżycy oraz zaburzeń rytmu serca. Dobrze sprawdzają się też na zaburzenia miesiączkowe. Jaki skład i właściwości lecznicze ma jemioła pospolita? Kiedy warto po nią sięgać?
Jemioła pospolita – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Napar z jemioły
Wiedza w pigułce
- Skład chemiczny jemioły pospolitej może różnić się w zależności od gatunku drzewa, na którym rośnie – roślina pobiera od gospodarza wodę i sole mineralne, co wpływa również na zawartość jej substancji biologicznie czynnych.
- Do najbardziej charakterystycznych składników jemioły należą lektyny jemiołowe i wiskotoksyny – związki, które wpływają na komórki układu odpornościowego i są intensywnie badane pod kątem aktywności biologicznej.
- Wyciągi z jemioły są przedmiotem badań w onkologii, przede wszystkim jako element leczenia wspomagającego. Nie ma jednak podstaw, aby traktować jemiołę jako zamiennik standardowego leczenia przeciwnowotworowego.
- Jemioła pospolita nie jest rośliną przeznaczoną do swobodnego spożywania – szczególnie jej owoce mogą być szkodliwe, a stosowanie domowych preparatów w niekontrolowanych ilościach wiąże się z ryzykiem zatrucia.
Jemioła pospolita – jakie ma właściwości?
Jemioła pospolita (Viscum album L.) może cechować się różnym składem chemicznym, który zależy w dużej mierze od drzewa, na jakim wyrasta.
Zazwyczaj jemioła zawiera wiele różnych związków aktywnych, w tym aminokwasy, peptydy, polisacharydy, lektyny czy fitosterole. Oprócz tego charakteryzuje się zawartością substancji takich jak poliole, flawonoidy, kwasy (oleanolowy, ursolowy, betulinowy) oraz pierwiastki: potas i wapń.
Tak bogaty zestaw cennych składników sprawia, że jemioła wykazuje różnorodne właściwości:
- przeciwkrwotoczne,
- immunostymulujące,
- hipocholesterolemiczne,
- przeciwmiażdżycowe,
- rozgrzewające,
- uspokajające,
- przeciwskurczowe,
- przeciwnowotworowe,
Wskazane właściwości czynią jemiołę pospolitą wartościową rośliną o dobroczynnym wpływie na organizm i szerokim działaniu leczniczym.
Jemioła pospolita – działanie i wskazania do stosowania
Jemioła pospolita:
- rozszerza naczynia krwionośne,
- obniża stężenie cholesterolu we krwi,
- pozytywnie wpływa na odporność,
- wspomaga leczenie problemów ze snem,
- obniża ciśnienie tętnicze krwi,
- stabilizuje rytm pracy serca,
- silnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy,
- łagodzi objawy towarzyszące żylakom,
- wspomaga pracę mózgu.
Najważniejsze wskazania do stosowania preparatów z jemiołą pospolitą to choroby krążenia, nadciśnienie tętnicze i miażdżyca. Roślina ponadto chroni przed zawałem i udarem.
Jemioła pospolita na układ krążenia
Jemioła znana jest zwłaszcza ze swojego pozytywnego wpływu na organizm w przypadku zaburzeń krążenia. Zawarte w niej flawonoidy rozszerzają naczynia krwionośne, przyczyniając się do zmniejszenia ciśnienia krwi. Takie działanie sprawia, że preparaty jemioły pospolitej wykorzystywane są w leczeniu przypadłości takich jak choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze czy miażdżyca. Warto w tym miejscu jeszcze dodać, że poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych jemioła łagodzi bóle różnego pochodzenia, w tym bóle menstruacyjne.
Jemioła pospolita – dawkowanie
Ogólne zalecenia dotyczące dawkowania jemioły pospolitej wyglądają następująco:
- napar – pić 0,5 szklanki 2-3 razy dziennie (do przygotowania: 2 łyżeczki suszu z rośliny i 0,5 litra wody),
- odwar – pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie (do przygotowania: 2 łyżeczki jemioły i szklanka wody),
- wyciąg z jemioły – 5 ml płynu rozcieńczyć w szklance wody i przyjmować raz dziennie.
Przed zastosowaniem wybranego preparatu zawsze należy zapoznać się zaleceniami producenta dotyczącymi dawkowania.
>> Guarana – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Suplementy diety z guaraną
Preparaty zawierające jemiołę pospolitą
Surowiec leczniczy stosowany w terapiach wielu różnych chorób i dolegliwości stanowi głównie ziele, ale też liście i pędy jemioły pospolitej. Na rynku farmaceutycznym roślinę spotkać można przede wszystkim w postaci suszu, który wykorzystuje się go przygotowania naparu. Oprócz tego dostępne są gotowe płyny doustne, maści, a także suplementy diety i wyroby medyczne w formie tabletek i kapsułek. Preparaty z jemiołą pospolitą dostać można w aptekach i sklepach zielarskich.
Leki z jemiołą pospolitą
Wśród leków zawierających jemiołę pospolitą w swoim składzie wymienia się m.in.:
- płyn Venoforton,
- płyn doustny Intractum Visci Phytopharm,
- płyn Cravisol.
Kosmetyki z jemiołą pospolitą
Jemioła pospolita stanowi składnik znanej i cenionej maści końskiej. Jest to rozgrzewająca maść znajdująca wiele różnych zastosowań.
Jemioła pospolita w ciąży
Nie ma wystarczających badań klinicznych dotyczących wpływu jemioły pospolitej na organizm kobiety w ciąży i rozwijający się płód, dlatego jej przyjmowanie przez kobiety ciężarne nie jest wskazane. Rośliny nie powinno się też stosować w okresie laktacji. W razie jakichkolwiek wątpliwości w tej kwestii warto zasięgnąć porady lekarza prowadzącego ciążę.
Jemioła pospolita – przeciwwskazania do stosowania
Niewskazane jest stosowanie preparatów z jemiołą w składzie u dzieci i młodzieży, ponieważ nie ma informacji na temat tego, czy w tych grupach wiekowych jest to bezpieczne.
Jemioła pospolita – możliwe skutki uboczne
Podczas przyjmowania preparatów zawierających jemiołę pospolitą mogą wystąpić pewne działania niepożądane. Możliwe skutki uboczne to:
- bóle głowy,
- zaburzenia widzenia,
- halucynacje,
- nudności,
- wymioty,
- gorączka,
- drgawki,
- poronienia,
- zwolnienie akcji serca.
Przedawkowanie jemioły pospolitej sprawia, że staje się ona toksyczna i może wystąpić zagrożenie zdrowia i życia.
Jemioła pospolita – interakcje z lekami i preparatami
Brakuje informacji, jakoby podczas jednoczesnego przyjmowania preparatów z jemiołą pospolitą i leków lub innych ziół dochodziło do jakichkolwiek interakcji. Jeśli jednak jakieś kwestie z tym związane budzą nasze wątpliwości, zawsze warto zasięgnąć porady lekarza.
>> Jakie leki stosować w bólu ostrym i przewlekłym?
Jemioła pospolita w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, jemioła pospolita:
- Rozszerza naczynia krwionośne, przez co sprawdza się w leczeniu zaburzeń krążenia.
- Wpływa na układ sercowo-naczyniowy, obniża ciśnienie tętnicze krwi i stabilizuje rytm pracy serca.
- Przyjmowana w zbyt dużych ilościach może powodować skutki uboczne.
- Nie wchodzi w interakcje z innymi lekami i ziołami.
- Nie powinna być przyjmowana przez kobiety w ciąży i w okresie karmienia.
- Jest powszechnie dostępna głównie w formie suszu do przygotowywania naparów, ale też suplementów diety, leków i wyrobów medycznych.
Jemioła pospolita – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jemiołę można pozyskiwać wyłącznie w miejscach, w których jest to dozwolone i za zgodą właściciela lub zarządcy terenu. Sam zbiór może być niebezpieczny ze względu na konieczność sięgania do wysoko położonych gałęzi. Jeśli jemioła ma być wykorzystywana jako surowiec zielarski, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest wybór produktu pochodzącego ze sprawdzonego źródła.
Owoców jemioły pospolitej (Viscum album) nie należy spożywać. Zawierają związki biologicznie czynne, które mogą wywołać objawy zatrucia, m.in. nudności, wymioty, bóle brzucha i biegunkę. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku dzieci, które mogą zainteresować się charakterystycznymi białymi owocami jemioły.
Suszoną jemiołę najlepiej przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym, chłodnym i zacienionym miejscu. Surowiec należy chronić przed wilgocią, bezpośrednim światłem słonecznym i wysoką temperaturą, ponieważ czynniki te mogą wpływać na jego jakość i trwałość. W przypadku gotowych produktów zielarskich należy przestrzegać warunków przechowywania oraz terminu przydatności podanych przez producenta. Jemiołę warto również przechowywać poza zasięgiem dzieci i zwierząt.
Jemiołę tradycyjnie zbiera się przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym, kiedy jest dobrze widoczna na pozbawionych liści drzewach. Jako surowiec wykorzystuje się głównie młode, ulistnione pędy, natomiast owoce należy usunąć. Termin i sposób pozyskania mogą wpływać na skład surowca, dlatego do celów zielarskich powinien być on odpowiednio przygotowany.
- Melzer J., Iten F., Hostanska K., Saller R. Efficacy and safety of mistletoe preparations (Viscum album) for patients with cancer diseases. A systematic review. Forsch Komplementmed. 2009;16(4):217–226.
- Kienle G.S., Kiene H. Influence of Viscum album L. (European mistletoe) extracts on quality of life in cancer patients: a systematic review of controlled clinical studies. Integrative Cancer Therapies. 2010;9(2):142–157.
- Yosri N., et al. Immunomodulatory Activity and Inhibitory Effects of Viscum album on Cancer Cells, Its Safety Profiles and Recent Nanotechnology Development. Planta Medica. 2024.
- Loef M., Walach H. Viscum album L. Therapy in Oncology: An Update on Current Evidence. Complementary Medicine Research. 2022
- Staupe H., Buentzel J., Keinki C., Buentzel J., Huebner J., et al. Systematic analysis of mistletoe prescriptions in clinical studies. Journal of Cancer Research and Clinical Oncology. 202
