Jasnota biała to powszechnie występująca roślina, która z wyglądu do złudzenia przypomina pokrzywę zwyczajną, jednak w odróżnieniu od niej nie parzy. Ziele wykazuje szereg właściwości leczniczych, m.in. przeciwzapalne, antybakteryjne, żółciopędne czy rozkurczowe. Za ich sprawą znajduje zastosowanie w terapii obfitych i bolesnych miesiączek, infekcji dróg oddechowych czy problemów skórnych. Na co można stosować jasnotę białą i jak wpływa na organizm?
Jasnota biała – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Napar z jasnoty białej
Wiedza w pigułce
- Kwiaty jasnoty białej są jadalne i mają delikatnie słodki smak, który zawdzięczają obecności nektaru. Młode liście rośliny również mogą być wykorzystywane jako składnik żywności.
- W składzie jasnoty białej występują m.in. irydoidy, flawonoidy, garbniki, śluzy oraz związki fenolowe, w tym werbaskozyd (akteozyd), będący jednym z charakterystycznych składników rośliny.
- Surowiec zielarski stanowią przede wszystkim kwiaty jasnoty białej, które zbiera się w okresie kwitnienia, najczęściej od wiosny do jesieni, a następnie suszy w odpowiednich warunkach.
- Obecne w jasnocie polifenole wykazują aktywność przeciwutleniającą, dzięki czemu uczestniczą w neutralizowaniu wolnych rodników i ograniczaniu stresu oksydacyjnego.
Jasnota biała – jakie ma właściwości?
Jasnota biała (Lamium album) jest wieloletnią rośliną z rodziny wargowatych (jasnowatych). Zawiera cenne dla zdrowia ludzkiego składniki takie jak powlekające śluzy czy ściągające garbniki katechinowe. Jest dobrym źródłem flawonoidów, kwasów organicznych i saponin. Skład chemiczny jasnoty białej obejmuje też hemostatyczne flawonole oraz stymulujące układ odpornościowy olejki eteryczne. Ponadto w roślinie, szczególnie zielonych jej częściach, występuje witamina C i prowitamina A.
Składniki aktywne zawarte w jasnocie białej wpływają na zdrowie człowieka, wykazując właściwości:
- przeciwbólowe,
- przeciwzapalne,
- przeciwwzdęciowe (wiatropędne),
- moczopędne,
- przeciwtrądzikowe,
- ściągające,
- uspokajające,
- wykrztuśne.
Za sprawą wskazanych właściwości jasnota biała wykorzystywana jest w terapii różnych chorób i dolegliwości.
Jasnota biała – działanie i wskazania do stosowania
Jasnota biała:
- łagodzi napięcie przedmiesiączkowe (PMS),
- zmniejsza obfite krwawienia miesiączkowe,
- wspomaga leczenie infekcji miejsc intymnych, hamując upławy i zapalenie pochwy,
- zwiększa objętość moczu,
- ułatwia trawienie,
- przyspiesza gojenie ran,
- wspomaga leczenie infekcji dróg oddechowych,
- łagodzi mokry kaszel, rozrzedzając zalegającą wydzielinę i ułatwia jej usuwanie z dróg oddechowych,
- wspomaga oczyszczanie organizmu,
- dobrze wpływa na skórę w przypadku trądziku, egzemy i wysypek skórnych,
- uszczelnia naczynia krwionośne,
- łagodzi przykre dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
- poprawia nastrój i samopoczucie.
Wśród wskazań do stosowania jasnoty białej wymienia się m.in. bolesne miesiączki, upławy, nieprawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego (biegunki i niestrawności), niewłaściwa praca nerek i układu moczowego, przewlekłe choroby układu oddechowego, wzdęcia czy nadmierny stres.
Jasnota biała na bolesne miesiączki i choroby narządów rodnych
Preparaty z jasnotą białą polecane są kobietom cierpiącym z powodu bardzo bolesnych i obfitych krwawień miesiączkowych. Łagodzą dolegliwości bólowe, zwiększając komfort i umożliwiając normalne funkcjonowanie. Jasnota sprawdza się też na infekcje miejsc intymnych, upławy i uporczywe objawy z nimi związane. W obu przypadkach można pić napar z ziela, a w drugim dodatkowo stosować nasiadówkę.
>> Kora dębu – właściwości lecznicze i zastosowanie: na hemoroidy, biegunkę, choroby skóry
Jasnota biała na stany zapalne skóry i podrażnienia
Jasnota biała z powodu właściwości przeciwzapalnych i antyseptycznych wykazuje pozytywny wpływ na uszkodzoną skórę, wspomagając procesy naprawcze w przypadku trudno gojących się ran. Zwalcza trądzik i zmiany skórne, jednocześnie łagodzi przykre objawy jak ból, swędzenie czy pieczenie.
Jasnota biała – dawkowanie
Jedną z popularniejszych postaci jasnoty białej, którą przyjmuje się zarówno doustnie, jak i stosuje zewnętrznie, jest napar z ziela. Przygotowuje się go z 1 łyżki suszu (ok. 1 g) i 250 ml wrzącej wody. Napar powinno się spożywać 2 razy dziennie po 1 szklance.
Preparaty zawierające jasnotę białą
Wykorzystywany do zastosowań leczniczych surowiec stanowią kwiaty i liść jasnoty białej. Z suszonych kwiatów i ziela można przygotować napar, herbatkę, odwar, nalewkę i syrop. Susz jasnoty białej jest powszechnie dostępny, głównie w sklepach zielarskich i ze zdrową żywnością. Preparaty z zielem jasnoty w składzie dostać można także w aptece.
Kosmetyki z jasnotą białą
Jasnota biała stanowi składnik wielu kosmetyków do pielęgnacji ciała i włosów. Znaleźć ją można choćby w składzie popularnych produktów przeciw wypadaniu włosów, takich jak szampon czy serum.
>> Kiedy wypadanie włosów powinno niepokoić?
Jasnota biała w ciąży
Ciąża stanowi przeciwwskazanie do stosowania doustnego jakiejkolwiek postaci jasnoty białej. Ziele nie powinno być również przyjmowane w okresie laktacji. Stosowane zewnętrzne rośliny bezpośrednio na skórę przez kobiety w ciąży jest możliwe, jednak wcześniej wskazana jest konsultacja z lekarzem ginekologiem.
Jasnota biała – przeciwwskazania do stosowania
Oprócz ciąży i laktacji nie są znane żadne inne przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających jasnotę białą.
Jasnota biała – możliwe skutki uboczne
Ziele jasnoty białej stosowane w odpowiednich ilościach nie powoduje skutków ubocznych. Nie ma jednak wystarczających badań odnoszących się do wpływu na organizm w przypadku przedawkowania przy podaniu doustnym oraz aplikacji na skórę.
>> Guarana – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Suplementy diety z guaraną
Jasnota biała – interakcje z lekami i preparatami
Nie ma informacji wskazujących, aby podczas przyjmowania preparatów zawierających jasnotę białą dochodziło do interakcji z lekami lub innymi ziołami. Osoby przyjmujące na stałe jakieś leki i planujące włączyć suplementację jasnotą w razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa jednoczesnego ich stosowania powinny zasięgnąć porady lekarza.
Jasnota biała w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, jasnota biała:
- Łagodzi ból miesiączkowy i nadmierne krwawienie, zwiększając komfort funkcjonowania.
- Z uwagi na właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne dobrze wpływa na skórę z problemami.
- Sprawdza się na mokry kaszel w przebiegu sezonowych infekcji, ułatwiając odkrztuszanie i usuwanie flegmy.
- Zmniejsza dysfunkcje ze strony układu pokarmowego.
- Do zastosowań leczniczych najczęściej wykorzystywana jest w postaci naparu zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie.
- Jest ogólnie bezpieczna i dobrze tolerowana, nie wchodzi w interakcje z innymi lekami i preparatami.
- Nie powinna być przyjmowana przez kobiety w ciąży.
Jasnota biała – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Młode liście i kwiaty jasnoty białej (Lamium album) są jadalne i mogą być spożywane na surowo, np. jako dodatek do sałatek. Przed spożyciem należy je dokładnie umyć. Do celów spożywczych warto wykorzystywać wyłącznie rośliny prawidłowo rozpoznane i zebrane w miejscach oddalonych od ruchliwych dróg oraz innych potencjalnych źródeł zanieczyszczeń.
Tak, jasnotę białą można zbierać ze stanowisk naturalnych, pod warunkiem prawidłowego rozpoznania gatunku i przestrzegania zasad pozyskiwania dziko rosnących roślin. Należy wybierać miejsca oddalone od dróg, pól intensywnie opryskiwanych środkami ochrony roślin oraz terenów zanieczyszczonych. Nie powinno się również zbierać roślin z obszarów, na których obowiązuje zakaz pozyskiwania roślin.
Suszoną jasnotę białą najlepiej przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym, chłodnym i zacienionym miejscu. Surowiec należy chronić przed wilgocią, światłem słonecznym i wysoką temperaturą, ponieważ mogą one przyspieszać utratę jego jakości. W przypadku gotowych produktów zielarskich należy przestrzegać terminu przydatności i warunków przechowywania podanych przez producenta.
Kwiaty jasnoty białej zbiera się w okresie kwitnienia, który przypada zwykle od wiosny do jesieni. Najlepiej wybierać świeżo rozwinięte, nieuszkodzone kwiaty i zbierać je w suchy, pogodny dzień, po wyschnięciu porannej rosy. Pozyskany surowiec należy możliwie szybko wysuszyć, aby ograniczyć pogorszenie jego jakości.
- Pourmirzaee Sheikhali Kelayeh T., Abedinzade M., Ghorbani A. A review on biological effects of Lamium album (white dead nettle) and its components. Journal of Herbmed Pharmacology. 2019;8(3):185–193.
- Shah T., et al. White Dead-Nettle (Lamium album). W: Nonvitamin and Nonmineral Nutritional Supplements. Academic Press/Elsevier, 2019, s. 455–459.
- Grys A., Łowicki Z., Gryszczyńska A., Kania M., Parus A. Rośliny zielarskie w leczeniu chorób skóry – bezpieczeństwo i zastosowanie. Postępy Fitoterapii. 2011;3.
