Gorczyca czarna to nie tylko aromatyczna i wyrazista w smaku przyprawa, ale także cenne źródło wykazujących lecznicze działanie związków, które znajdują zastosowanie w leczeniu różnych chorób i przypadłości. Za ich sprawą pośredniczy w stresie oksydacyjnym i likwidacji wolnych rodników. Nasiona czarnej gorczycy można stosować w leczeniu padaczki, ponieważ z powodzeniem ogranicza bądź hamuje napady padaczkowe. Kiedy jeszcze warto sięgnąć po gorczycę czarną i jakie właściwości wykazuje ta roślina?
Gorczyca czarna – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Ostry smak gorczycy czarnej wynika z obecności synigryny, która po rozdrobnieniu nasion i kontakcie z wodą przekształca się w izotiocyjanian allilu – związek odpowiadający za intensywny aromat i właściwości drażniące.
- W porównaniu z gorczycą białą nasiona gorczycy czarnej zawierają więcej związków nadających im wyraźnie ostrzejszy smak i zapach, dlatego są częściej wykorzystywane do produkcji pikantnych musztard oraz przypraw.
- Nasiona są bogatym źródłem oleju tłustego, białka, błonnika oraz glukozynolanów, a także zawierają związki fenolowe i flawonoidy wykazujące właściwości przeciwutleniające.
- Skład chemiczny gorczycy czarnej zmienia się w zależności od warunków uprawy i stopnia dojrzałości nasion, co wpływa na zawartość substancji biologicznie czynnych oraz intensywność aromatu.
- Związki obecne w nasionach gorczycy czarnej są przedmiotem badań pod kątem ich potencjalnych właściwości przeciwutleniających, przeciwzapalnych i przeciwdrobnoustrojowych.
Gorczyca czarna – jakie ma właściwości?
Nasiona gorczycy czarnej obfitują przede wszystkim w tłuszcze (35-40%) oraz białka (27%). Oprócz tego pełne są kwasów tłuszczowych, wśród których występują m.in. kwas erukowy, linolowy, linolenowy, oleinowy i eikozenowy (10%). Kwasy nasycone stanowią 5% zawartości wszystkich kwasów obecnych w gorczycy czarnej, a pozostałe kwasy – 3,5%. W składzie chemicznym rośliny znajdują się ponadto olejki eteryczne, śluzy, glukozynolany oraz olej tłusty.
Czarna gorczyca wykazuje szereg różnych właściwości, w tym takie jak:
- przeciwbakteryjne,
- przeciwbólowe,
- przeciwzapalne,
- przeciwreumatyczne,
- przeciwneuralgiczne,
- przeczyszczające,
- żółciopędne,
- powlekające.
Dodatkowo zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i poprawia łaknienie (apetyt).
>> Gorczyca biała – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Gorczyca czarna – działanie i wskazania do stosowania
Gorczyca czarna:
- łagodzi bóle reumatyczne poprzez oddziaływanie na zakończenia nerwów czuciowych i doprowadzanie do przekrwienia,
- wspomaga w walce z bólami gośćcowymi, zapaleniem korzonków nerwowych i nerwobólami korzonkowymi,
- stosowana jest przeciw bólowi gardła,
- działa pomocniczo w bólach mięśniowych i przy zapaleniu ścięgien,
- wspomaga leczenie odoskrzelowego zapalenia płuc i zapalenia opłucnej,
- zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i mukopolisacharydów, poprawiając perystaltykę jelit i przyswajanie składników pokarmowych,
- poprawia trawienie i zwiększa łaknienie,
- stosowana jest do znieczuleń wątroby i śledziony.
Gorczyca czarna na bóle reumatyczne
Gorczyca czarna znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu chorób reumatycznych oraz zapalnych tkanek miękkich i stawów. Sprawdza się na artretyzm i reumatyzm. Wykorzystywane są w takich przypadkach głównie produkty do użytku zewnętrznego jak maści czy plastry opatrunkowe.
Po nałożeniu gorczycy czarnej na skórę oddziałuje ona na zakończenia nerwów czuciowych. Wywołuje uczucie ciepła, działa przekrwiennie i łagodzi dolegliwości bólowe. W ten sposób przyspiesza leczenie stanów zapalnych tkanek podskórnych, ponadto znosi ból promieniujący z chorych narządów wewnętrznych na powierzchnię ciała.
Gorczyca czarna na dolegliwości żołądkowe
Ze względu na przeciwzapalne, żółciopędne, powlekające i przeczyszczające właściwości gorczycę czarną wykorzystuje się do zwalczania dolegliwości ze strony układu pokarmowego, głównie żołądkowych. Stosowanie ziaren ziela poprawia stan w przypadku niestrawności, stanów zapalnych żołądka, nieżytu jelit oraz zaparć. Czarna gorczyca ponadto reguluje pracę układu trawiennego i zwiększa produkcję soków trawiennych w organizmie.
>> Ból brzucha z lewej strony, ból żołądka, ból brzucha z prawej strony. Co oznacza?
Gorczyca czarna – dawkowanie
Gorczycę czarną stosuje się głównie zewnętrznie, przykładając bezpośrednio do skóry w formie okładów. Takie okłady z jej nasionami w środku powinno się robić przez ok. 10-15 minut, celem wywołania przekrwienia. Dłuższe stosowanie może prowadzić do podrażnień i oparzeń.
Preparaty zawierające gorczycę czarną
Gorczyca czarna dostępna jest przede wszystkim pod postacią nasion, które wykorzystuje się do przygotowania naparów i odwarów. Na rynku farmaceutycznym spotkać też można suplementy diety z gorczycą czarną. Dużą popularnością cieszą się wyroby medyczne wypełnione nasionami rośliny, przeznaczonymi do zastosowań zewnętrznych. Oprócz tego dostać też można wyciąg z gorczycy czarnej i plastry z nią w składzie.
Gorczyca czarna w ciąży
Kobiety w ciąży nie powinny stosować czarnej gorczycy. Zawarte w niej substancje czynne mogą prowadzić do przekrwienia macicy oraz porażenia ośrodkowego układu nerwowego. W skrajnych przypadkach może to doprowadzić nawet do poronienia.
Gorczyca czarna – możliwe skutki uboczne
Gorczyca czarna jest ogólnie bezpieczna i dobrze tolerowana pod warunkiem, że nie jest stosowana długotrwale i w zbyt dużych ilościach. Przedawkowanie rośliny może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych. Należą do nich uszkodzenie dróg moczowych i nerek, co prowadzi do krwiomoczu i białkomoczu.
Stosując gorczycę czarną zewnętrznie na skórę, także trzeba zachować rozwagę. Przykładana przez zbyt długi czas może prowadzić do podrażnienia i poparzenia, a nawet uszkadzać skórę i doprowadzić do martwicy.
Gorczyca czarna – interakcje z lekami i preparatami
Brakuje badań klinicznych dotyczących interakcji pomiędzy gorczycą czarną a lekami oraz innymi ziołami. W razie jakichkolwiek wątpliwości w tej kwestii o poradę zawsze można poprosić lekarza.
>> Eleuterokok – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Gorczyca czarna w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, gorczyca czarna:
- Wykazuje szereg leczniczych właściwości, przez co może być wykorzystywana w leczeniu różnych dolegliwości i chorób, głównie poprzez zastosowanie zewnętrzne w formie okładów.
- Sprawdza się w leczeniu chorób reumatycznych, a także zapalnych tkanek miękkich i stawów, oddziałując na zakończenia nerwów czuciowych, prowadząc do przekrwienia i wystąpienia uczucia ciepła, w ten sposób łagodząc bóle reumatyczne.
- Wspomaga leczenie dolegliwości żołądkowych takich jak niestrawność, stany zapalne żołądka, nieżyt jelit czy zaparcia.
- Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych nie powinna być stosowana przez kobiety w ciąży.
- Nie można jej stosować zewnętrznie przez zbyt długi czas, ponieważ może prowadzić do podrażnień, poparzeń, a nawet do martwicy.
Gorczyca czarna – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Kiełki i nasiona gorczycy czarnej różnią się składem oraz zawartością niektórych substancji bioaktywnych. W czasie kiełkowania zachodzą naturalne zmiany biochemiczne, które wpływają na profil składników odżywczych i smak. Z tego względu kiełków nie należy traktować jako równoważnego zamiennika nasion.
Tak, nasiona gorczycy czarnej są jadalne i mogą być spożywane na surowo w niewielkich ilościach. Mają jednak intensywny, ostry smak, dlatego najczęściej wykorzystuje się je jako przyprawę lub składnik mieszanek przyprawowych. Przed spożyciem warto pamiętać, że nadmierne ilości mogą podrażniać przewód pokarmowy.
Nasiona gorczycy czarnej najlepiej przechowywać w szczelnie zamkniętym pojemniku, w suchym, chłodnym i zacienionym miejscu. Należy chronić je przed wilgocią, światłem i wysoką temperaturą, ponieważ mogą one przyspieszać utratę aromatu. Najbardziej intensywny smak i zapach zachowują całe nasiona, dlatego najlepiej mielić je bezpośrednio przed użyciem.
Gorczyca czarna ma bardziej intensywny, ostry i wyrazisty smak niż gorczyca biała. Po rozdrobnieniu i połączeniu z wodą uwalnia związki odpowiedzialne za charakterystyczną ostrość. Gorczyca biała jest natomiast łagodniejsza i delikatniejsza w smaku, dlatego obie odmiany znajdują nieco inne zastosowanie w kuchni.
- Agrawal S., Yallatikar T., Gurjar P. Brassica Nigra: Ethopharmacological Review of a Routinely Used Condiment. Current Drug Discovery Technologies. 2019;16(1):40–47. DOI: 10.2174/1570163815666180308143400.
- Thirumavalavan M. An Overview of Black Mustard (Brassica nigra L.): Important Facts, Constituents, Health Benefits, Profuse Therapeutic Applications, and Adverse Effects: A Mini Review. Journal of Food Science. 2025.
- Fahey J.W., Zalcmann A.T., Talalay P. The Chemical Diversity and Distribution of Glucosinolates and Isothiocyanates among Plants. Phytochemistry. 2001.
